.webp){kind=logo}
Rusya’da reel tüketici harcamalarının artış hızı yavaşlarken, Alfa-Bank analistleri özel tüketim talebindeki yavaşlamanın yılın dördüncü çeyreğinde de devam etmesini bekliyor. Otomobil satışlarındaki durgunluk, artan maliyetler ve tüketici kredilerine getirilen kısıtlamalar talebin görünümünü etkiliyor.
Rusya’da eylül ayında reel tüketici harcamaları, geçen yılın aynı dönemine göre Alfa-Bank’ın tahminlerine göre yüzde 2,9, Sberbank kartlarıyla yapılan harcamaları esas alan SberIndex verilerine göre ise yüzde 4,3 arttı. Alfa-Bank analistleri, gıda dışı ürünlere yönelik talepteki artışın kademeli olarak yavaşladığını, buna karşılık gıda harcamalarındaki artış hızının son yılların ortalamasının üzerinde kalmaya devam ettiğini belirtiyor. Hizmetler ve yeme-içme sektöründeki harcamaların artış hızı ise 2021-2026 dönemindeki yıllık ortalama artış oranlarının belirgin biçimde altında kaldı.
Bununla birlikte, eylül ayında tüketimin kredilerle desteklenmesi devam etti. Raiffeisenbank’ın Rusya Merkez Bankası verilerine dayanarak yaptığı hesaplamalara göre, teminatsız tüketici kredileri mevsimsel etkilerden arındırıldığında da büyümeyi sürdürdü. Analistler, bu eğilimin devam etmesini, halkın gelirlerindeki artışın yüksek faiz oranlarına rağmen kredi borçlarını ödemeye olanak sağlamasına bağlıyor. Aynı dönemde vatandaşların banka hesaplarındaki birikimleri de emanet hesapları (escrow) hariç tutulduğunda, mevsimsel etkilerden arındırılmış bazda artış gösterdi. Bankanın değerlendirmesine göre, gelir artışının yanı sıra tüketicilerin temkinli davranması ve para politikasındaki gevşemenin yavaşlaması da banka hesaplarındaki birikimlerin artmasına katkıda bulundu.
SberIndex verileri tüketimdeki genel yavaşlamaya işaret ediyor
SberIndex’in ekim ayına ilişkin öncü verileri, reel tüketimdeki genel yavaşlamanın devam ettiğine işaret ediyor. Eylül ayının son tam haftası olarak belirtilen 21-27 Eylül döneminde, enflasyondan arındırılmış tüketici harcamaları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,2 daha yüksek gerçekleşti. Ekim ayına ilişkin haftalık verilerde ise yıllık değişim oranları daha düşük seviyelerde kaldı. 12-18 Ekim döneminde harcamalar geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,03 daha düşük gerçekleşirken, 19-25 Ekim döneminde yüzde 0,3 daha yüksek seviyede kaldı.
Alfa-Bank analistleri, yılın dördüncü çeyreğinde özel tüketim talebinin yıllık büyüme hızının, başta otomobiller olmak üzere gıda dışı ürünlere yönelik talepteki yavaşlama nedeniyle düşmesini bekliyor. Eylül ayında yeni binek otomobil satışları adet bazında geçen yılın aynı dönemindeki seviyede kaldı. Ağustos ayında ise satışlar yıllık bazda yüzde 7 gerilemişti. Ekim ayındaki satışların seyrini, 2025 yılının son dönemindeki yüksek satış seviyesinin oluşturduğu karşılaştırma etkisi de belirleyecek. Analistler, otomobil fiyatlarındaki artışın tüketicileri daha düşük donanımlı modellere ve ikinci el otomobil pazarına yöneltebileceğini düşünüyor.
Artan maliyetler ve kredi kısıtlamaları tüketimi baskılıyor
Ticaret sektöründe artan maliyetlerin yarattığı baskı da tüketicilerin reel harcamalarını artırmasını sınırlıyor. Alfa-Bank’ın değerlendirmesine göre, akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş ve rublenin değer kaybı, ürün fiyatlarına yansıyacak ve indirimlerin azalmasına yol açacak. Öte yandan, 1 Ekim’de yürürlüğe giren daha sıkı kredi kullandırma limitleri de tüketimin kredilerle desteklenmesini zayıflatmış olabilir. Söz konusu düzenlemelerle, uzun vadeli tüketici kredilerinin yanı sıra gelirlerinin yarısından fazlasını borç ödemelerine ayıran vatandaşlara kullandırılan kredi ve borçlara ilişkin limitler sıkılaştırıldı. Raiffeisenbank analistleri, bu önlemler nedeniyle tüketici kredilerindeki büyüme hızının yavaşlamasını bekliyor.
