.webp){kind=logo}
Rusya’da federal bütçe açığı, eylül ayında üst üste ikinci kez fazla verilmesiyle 5,2 trilyon rubleye geriledi. Ancak Maliye Bakanlığı, yıl sonunda açığın 7,3 trilyon rubleye ulaşacağını öngörüyor.
Rusya Maliye Bakanlığı, nispeten istikrarlı gelirler ve ölçülü harcamalar sayesinde eylül ayında üst üste ikinci kez aylık bütçe fazlası kaydetti. Ancak yılın son üç ayında bütçe uygulamasının daha zorlu geçmesi bekleniyor. Bunun başlıca nedenleri, harcamaların 2026 bütçe yasasında başlangıçta öngörülen seviyenin 4,5 trilyon ruble üzerine çıkması ve petrol ile doğal gaz gelirlerinin 1,3 trilyon ruble azalması.
Rusya’da bütçe açığı eylülde 600 milyar ruble azaldı
Rusya Maliye Bakanlığının 9 Ekim akşamı açıkladığı verilere göre, federal bütçenin ocak-eylül dönemindeki gelirleri 29,6 trilyon ruble, harcamaları ise 34,8 trilyon ruble oldu. Bütçe açığı 5,2 trilyon rubleyle gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 2,2’sine karşılık geldi. Yılın ilk sekiz ayında ise açık 5,8 trilyon ruble, yani GSYH’nin yüzde 2,5’i düzeyindeydi. Bu veriler, eylül ayında üst üste ikinci kez aylık bütçe fazlası kaydedildiğini gösteriyor. Eylül ayındaki fazla 0,6 trilyon ruble olurken ağustosta 0,7 trilyon ruble olarak gerçekleşmişti. Böylece haziran ayının ardından ağustos ve eylül de bütçe fazlasıyla kapanırken 2026’da fazla verilen ay sayısı üçe yükseldi.
Federal bütçe gelirleri, yılın ilk dokuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10 arttı. Gelirlerdeki artışın tamamı, yıllık bazda yüzde 18,8 yükselerek 24,2 trilyon rubleye ulaşan petrol ve doğal gaz dışı gelirlerden kaynaklandı. Bu gelir kalemine en büyük katkıyı, her zamanki gibi yurt içi işlemlerden ve ithalattan alınan katma değer vergisi (KDV) sağladı. Vergi oranındaki artışın ardından KDV gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 27,4 yükselerek 13,5 trilyon rubleye ulaştı. KDV gelirlerindeki olumlu seyirde yalnızca yeni vergi oranı değil, ekonomik faaliyetlerdeki kısmi toparlanma da etkili oldu. Nitekim KDV gelirlerindeki yıllık artış, ilk çeyrek sonunda yüzde 10,3, ilk altı ayın sonunda ise yüzde 22,6 olarak gerçekleşmişti.
Bütçe gelirlerinin diğer bölümünü oluşturan petrol ve doğal gazın çıkarılması ile satışından elde edilen vergi gelirleri ise yılın ilk dokuz ayında 2025’in aynı dönemine göre yüzde 17,2 azalarak 5,5 trilyon rubleye geriledi. Bu düşüşte birden fazla etken rol oynadı. Bunlar arasında yılın ilk çeyreğinde, Orta Doğu’daki gelişmelerden önce, Rus Urals petrolünün fiyatında yaşanan belirgin düşüş, rublenin güçlü seyri, akaryakıt fiyatlarını dengelemeye yönelik mekanizma kapsamında petrol şirketlerine yapılan geri ödemelerin artması ve sektördeki sorunlar nedeniyle petrol üretiminin ve rafinerilerde işlenen petrol miktarının azalması bulunuyor.
Federal bütçe harcamaları, ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,5 artarak gelirlerden daha hızlı yükseldi. Bununla birlikte harcamaların artış hızında bir miktar yavaşlama görülüyor. İlk çeyrek sonunda yıllık bazda yüzde 17 olan harcama artışı, ilk altı ayın sonunda yüzde 16,1 düzeyindeydi. Yalnızca eylül ayında yapılan harcamalar 3,1 trilyon ruble olarak gerçekleşti. Bütçe harcamaları üst üste ikinci ayda da görece sınırlı kaldı. Ağustos ayında harcamalar 3,2 trilyon ruble olurken bu tutar, temmuzdaki 4,1 trilyon ruble ve hazirandaki 3,7 trilyon rublelik seviyelerin altında kalmıştı.
Üst üste iki ay bütçe fazlası verilmesine rağmen 2026 bütçesinin yılın kalan bölümündeki görünümünün kötüleşmesi bekleniyor. Maliye Bakanlığının kısa süre önce Devlet Dumasına sunduğu bütçe paketindeki tahminler de bu beklentiyi ortaya koyuyor.
Maliye Bakanlığının yeni hesaplamalarına göre, yılın kalan üç ayında birikimli bütçe açığı 7,3 trilyon rubleye, yani GSYH’nin yüzde 3,2’sine yükselecek. Başlangıçta ise bütçe açığının 3,8 trilyon ruble, yani GSYH’nin yüzde 1,6’sı olması planlanmıştı. Beklenen artışın nedenleri, harcamaların 2026 bütçesinde başlangıçta öngörülen seviyenin 4,5 trilyon ruble üzerine çıkması ve petrol ile doğal gaz gelirlerinin 1,3 trilyon ruble azalması.
