.webp){kind=logo}
Rusya’nın en büyük çevrim içi pazaryerlerinde (marketplace) satıcıların komisyon ve lojistik giderleri artarken, kârlılık oranları geriledi. Platformlardaki artan maliyet yükü, satıcıların pazaryerlerinde faaliyet gösterme motivasyonunu da düşürüyor.
Rusya’nın en büyük pazaryerleri, komisyon oranlarını ve lojistik hizmetlerinin fiyatını artırarak son bir yılda satıcıların üzerindeki yükü yükseltti. Bu oran Ozon’da ürünün baz fiyatının ortalama yüzde 18,6’sından yüzde 47,8’ine, Wildberries’te ise yüzde 31,9’undan yüzde 42,7’sine çıktı. Platformların kârlılıklarını artırma çabası nedeniyle satıcıların maliyetleri yükselirken, satıcıların kârlılığı üç kat azaldı ve pazaryerlerinde faaliyet gösterme motivasyonları düşüyor.
Elektronik Ticaret Temsilcileri Birliği (APET) verilerine göre, Ozon satıcıları için ortalama komisyon ve lojistik hizmetleri maliyeti 2026’nın ikinci çeyreğinde ürünün baz fiyatının yüzde 47,8’ine ulaşarak yıllık bazda 29,2 yüzde puan arttı. Wildberries’te aynı dönemde artış 10,8 yüzde puanla yüzde 42,7’ye, Yandex Market’te ise 15,2 yüzde puanla yüzde 40,1’e ulaştı.
Rus yayın organı Kommersant’ın haberine göre Market Papa hizmetinin kurucusu Vasiliy Bumagin, FBO modeliyle çalışıldığında (satıcı ürünleri kendi deposunda tutuyor) Ozon’un komisyon oranının bir yılda yüzde 43’ten yüzde 55’e, Wildberries’in ise yüzde 32’den yüzde 42’ye yükseldiğini belirtti. Bumagin, bu oranların yüzde 5-15 seviyesindeki uluslararası referansın üzerinde olduğuna dikkati çekti. Uluslararası Pazaryerleri ve Girişimcileri Geliştirme Birliğinin (MARMP) değerlendirmesi de APET’in verileriyle örtüşüyor. Birliğe göre, satıcıların komisyon ve lojistik giderleri iki yılda yüzde 58-63 arttı.
Wildberries’i yöneten RWB, pazaryerindeki komisyon değişikliklerinin farklı kategoriler için her zaman farklılaştırılmış şekilde uygulandığını, bazı durumlarda komisyonların düşebildiğini belirtti. Yandex Market ise platformun şu anda indirimli komisyona yönelik abonelik sistemini denediğini açıkladı. Şirket, oranlarda yapılabilecek yeni değişikliklere ilişkin planlarını açıklamayı reddetti.
MARMP Genel Müdürü Aleksey Molodıh, pazaryerlerindeki komisyon artışını kısmen platformların yükselen maliyetleriyle ilişkilendirdi. Ancak Molodıh’a göre bu maliyetler artışın yalnızca yarısını açıklayabilir. Geri kalan kısmı ise çevrim içi platformların işletme kârlılığını artırma çabasından kaynaklanıyor.
Satıcıların kârlılığı geriliyor
Komisyonlardaki artış, diğer giderlerle birlikte satıcıların kârlılığının düşmesine yol açtı. Market Papa’ya göre, piyasa genelinde ortalama kârlılık bir yılda yüzde 15’ten yüzde 5’e gerilerken, bazı kategorilerde satıcılar zararına çalışıyor. MARMP’ye göre ise satıcıların ortalama kârlılığı iki yılda yüzde 12-15 seviyesinden yüzde 5-8’e düştü. Birlik, yıl sonuna kadar bu oranın yüzde 3-6’ya gerileyeceğini öngörüyor.
Bir diğer neden ise ürün fiyatlarındaki artış oldu. APET’e göre, Nisan-Haziran 2026 döneminin sonuçları itibarıyla pazaryerlerindeki tüketici fiyat endeksi yıllık bazda yüzde 1,8 arttı. Endeks, ikinci çeyrekte üç yıl sonra ilk kez artış gösterdi. Daha önce platformların uyguladığı indirimler sayesinde tüketiciler için ürün fiyatları düşüyordu. APET verilerine göre, Haziran 2026 sonu itibarıyla satıcının fiyatı ile pazaryerinin uyguladığı indirim arasındaki ortalama fark üç çevrim içi platformda yüzde 60’a ulaştı. Bu oran, 2023’ün aynı dönemine kıyasla 17,63 yüzde puan daha yüksek.
Market Papa, bazı kategorilerde fiyatların bir yılda yüzde 5-10 arttığını belirterek, artışın ilerleyen dönemde de süreceğini öngördü. Aleksey Molodıh, başlıca platformlarda tüketici fiyatlarının bu yıl yüzde 8-15 artacağını tahmin ediyor. İnternet Ticareti Şirketleri Birliği Başkanı Artem Sokolov ise pazaryerlerinde ürünlerin tüketiciler açısından erişilebilirliğini yalnızca uygulanan indirimlerin değil, yüksek rekabetin de desteklediğini düşünüyor.
MoySklad hizmetinin Genel Müdürü Askar Rahimberdiyev, tüketiciler açısından pazaryerlerinin artık en ucuz satış kanalı olmadığını belirtti.
Rahimberdiyev, aynı ürünün bugün satıcının internet sitesinde veya geleneksel perakende satış noktalarında daha ucuza bulunabildiğini söyledi. Fiyat artışının doğal risklerinden biri talebin azalması. APET, ev temizlik ürünleri veya evcil hayvan ürünleri gibi hızlı tüketim ürünleri kategorilerinde fiyat hassasiyetinin yüksek olduğuna dikkati çekiyor. Sınırlı satışlar ve düşen kârlılık, satıcıların pazaryerlerinden ayrılmasına yol açabilir.
Pazaryerlerinden satıcı çıkışı hızlanabilir
Aleksey Molodıh, Haziran 2026 sonu itibarıyla Wildberries, Ozon ve Yandex Market’te toplam 1,1-1,2 milyon aktif satıcı bulunduğunu ve bu sayının yıllık bazda yüzde 6,3-14,1 azaldığını belirtti. Molodıh, 2026’nın ilk yarısında yeni satıcı kayıtlarının yüzde 24-25 azaldığını, tasfiye sayısının ise yüzde 20’den fazla arttığını ifade etti. Molodıh, elektronik ticaret sektörü açısından zorlu geçen 2026 yazının küçük satıcıların yüzde 15-20’sinin daha piyasadan çekilmesine yol açabileceğini de göz ardı etmiyor.
Pazaryeri Satıcıları Birliği Başkanı Andrey Pasınkov, komisyonların sürekli değiştirilmesi ve koşulların değişmesi nedeniyle pazaryerlerinde faaliyet gösteren işletmeler açısından sonuçları öngörmenin giderek zorlaştığını belirtti. Molodıh ise pazaryerlerine giriş eşiğinin yalnızca finansal değil, psikolojik açıdan da yükseldiğine dikkati çekti. Depolara yönelik saldırılar nedeniyle ürünlerin fiziksel olarak kaybedilmesi riski, pazaryerlerine girişin önünde engelleyici bir faktör hâline geliyor.
Ancak pazaryerlerinin politikalarının değişmesi beklenmiyor. Vasiliy Bumagin, komisyon artışının 2026’nın ikinci yarısında da süreceğini, komisyon oranlarının yasalarla sınırlandırılmadığını ve platformların güvenlik ile altyapının yeniden inşası için artan harcamaları tarifelere yansıtabileceğini belirtti. Andrey Pasınkov da pazaryerlerinin tarifeleri artırmayı sürdüreceğinden şüphe duymuyor. MARMP ise önümüzdeki 12 ayda satıcıların üzerindeki toplam yükün mevcut seviyelere kıyasla yüzde 15-25 daha artmasını bekliyor.
