Konut ve kamu hizmetleri tarifeleri 1 Ekim’de artacak: Bölgelerde ne değişecek?

Rusya’da kamu hizmetleri tarifeleri 1 Ekim’den itibaren bölgeye göre yüzde 8 ila 22 arasında artacak. Bu, yıl içinde yapılan ikinci tarife artışı olacak.

1 Ekim’de Rusya’da konut ve kamu hizmetleri ücretlerinde yılın ikinci artışı gerçekleşecek. İlk artış 1 Ocak’ta yapılmıştı. O tarihte KDV’nin yüzde 20’den yüzde 22’ye yükseltilmesi nedeniyle tarifeler ülke genelinde ortalama yüzde 1,7 artmıştı.

Hükümet, her yıl özel bir belgede tüm federal birimler için konut ve kamu hizmetleri ödemelerindeki endekslemenin üst sınırlarını belirliyor. Ekim ayındaki artış, 25 Kasım 2025 tarihli ve 3413-r sayılı hükümet düzenlemesinde yer alıyor. Belgeye göre kamu hizmetleri tarifelerindeki artış, bölgeye bağlı olarak yüzde 8 ila 22 arasında olacak.

Moskova’da tarifelerdeki artışın üst sınırı 1 Ekim’den itibaren yüzde 15, St. Petersburg’da yüzde 14,6, Moskova Bölgesi’nde yüzde 12,8, Leningrad Bölgesi’nde ise yüzde 9,2 olarak belirlendi.

Moskova’da fiili artış yüzde 13 olacak

Ancak bu, kamu hizmetlerinin maliyetinin mutlaka bu oranlarda artacağı anlamına gelmiyor. Hükümet, her federal birim için ödemelerdeki artışın üst sınırını belirliyor ancak bölgesel yönetimler bu sınırın altında herhangi bir oran seçebiliyor ve oranları farklı belediyeler için değiştirebiliyor.

Rusya Federal Anti-Tekel Servisi (FAS) nezdindeki Kamu Konseyi üyesi ve HSE Üniversitesi Altyapı Sektörleri Ekonomisi ve Düzenlenmesi Enstitüsü Direktörü İlya Dolmatov, “Üst sınır, tarifenin bu oranın üzerinde artırılamayacağı, ancak daha az artırılabileceği anlamına geliyor. Nihai oran, tarife düzenleme organının tarife belirleme süreci, uzman incelemeleri ve ekonomik gerekçelendirme sonucunda aldığı kararlara bağlı” dedi.

Dolmatov, “Moskova’yı ele alırsak başkentte üst sınır endeksi yüzde 15 olarak onaylandı ancak Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin bu endeksi fiilen yüzde 13’e çekti. Bu nedenle Moskova’da tarifeler yüzde 15 değil, yüzde 13 artacak” diye ekledi.

Bölgelerin kamu hizmetleri tarifelerindeki artış konusunda farklı yaklaşımlar benimsemesinin birkaç nedeni bulunuyor. Bunlardan ilki başlangıç seviyesinin düşük olması. Bu, bazı bölgelerde konut ve kamu hizmetleri tarifelerinin belirli dönemlerde ülke ortalamasından daha yavaş arttığı anlamına geliyor. Bu nedenle söz konusu bölgelerde şimdi daha yüksek artışlar görülüyor. Uzmanlar özellikle Kafkasya ve kuzey bölgelerini bu gruba dahil ediyor.

Tarife artışının büyüklüğünü belirli bir bölgedeki şebekelerin durumu ve yatırım programlarının uygulanması da etkiliyor.

Hükümet, kamu hizmetleri fiyatlarındaki artış için üst sınır endeksinin yanı sıra belirli bir bölgedeki belediyeler için izin verilen sapma oranını da belirliyor. Bu oran, bölge içindeki bazı şehir ve ilçelerde farklı bir endeks uygulanabileceği sınırı ifade ediyor. Hükümetin kasım ayındaki düzenlemesine göre bu sapmalar yüzde 2,1 ile yüzde 21,9 arasında değişiyor.

Bazı federal birimlerde ise bu tür bir sapmaya izin verilmiyor ve oran sıfır olarak uygulanıyor. Moskova, St. Petersburg ve Sevastopol bunlar arasında yer alıyor.

Dolmatov, “Bölgesel endeksteki sapma, bazı belediyelerde belirlenen endeksin yukarı yönlü farklılaşabileceği anlamına geliyor. Yani belirli bir belediyede yaşayanlar, izin verilen bu sapma sınırları içinde daha fazla ödeme yapabilir” dedi.

Örneğin Novosibirsk Bölgesi’nde 1 Ekim’den itibaren ortalama endeks yüzde 10,7, izin verilen sapma ise yüzde 4,8 olacak.

Rusya Devlet Duması İnşaat ve Konut-Kamu Hizmetleri Komitesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Aksenenko, “Yüzde 4,8’lik izin verilen sapma, genel kurala göre belediye düzeyindeki bu üst sınırın bölgesel endeksin üzerinde olabileceği anlamına geliyor” dedi.

Bazı belediyelerde artış yüzde 40’ı aşabilir

HSE Üniversitesi temsilcisi, Stavropol Krayı’nda bu sapma da hesaba katıldığında bazı belediyelerde kamu hizmetleri tarifelerindeki artışın yüzde 40’ın üzerine çıkabileceğini belirtti. Buna göre endeksteki üst sınır artışı yüzde 22 olurken buna yüzde 21,9’a varan olası bir sapma eklenebilecek.

Dolmatov, “Bu tür sapmaların temelinde altyapının geliştirilmesine ilişkin bir mantık bulunuyor ve bu, uzman incelemeleriyle destekleniyor. Örneğin büyük bir sapmaya izin verilen bir belediyede kamu hizmetleri altyapısının yenilenmesine yönelik büyük bir yatırım projesi uygulanıyor olabilir” dedi.

Aleksandr Alekseyenko, “Farklı kaynaklara ilişkin tarifeler ayrı ayrı belirleniyor. Bu nedenle su, ısıtma, elektrik ve diğer hizmetlerin fiyatları farklı oranlarda artabilir. Fiili ödeme tutarı tüketim miktarına da bağlı” dedi.

Ortak kullanım alanlarının bakım ve onarım ücretleri ile kapsamlı onarım katkı payları ise yaklaşan endekslemeden etkilenmeyecek.

Milletvekili, “Endeksleme kamu hizmetlerini, yani su, ısıtma, elektrik, gaz, atık su ve katı belediye atıklarının yönetimini kapsıyor. Binanın bakımı ve kapsamlı onarım katkı payı, ödemenin ayrı kalemleri” dedi.

Moskova örneği üzerinden, ayrı kamu hizmetleri kaynaklarına ilişkin ödemelerin 1 Ekim’den itibaren nasıl artacağına bakalım. Buna göre bu tarihten itibaren hane halkının ödeyeceği tutarlar:

Tarife artışlarının nedenleri

Konut ve kamu hizmetleri tarifelerindeki artışın temel nedenlerinden biri enflasyon. Düzenleyici kurumlar, yeni dönem için kamu hizmetleri tarifelerini belirlerken öncelikle öngörülen enflasyonu dikkate alıyor.

İlya Dolmatov, “Kabaca söylemek gerekirse sıfır enflasyona ulaşsaydık tarifelerde artış olmazdı. Ancak enflasyon hâlâ önemli ölçüde yüksek olduğu için tarifelere yansıtılıyor” dedi. Dolmatov, enerji ve kamu hizmeti işletmelerinin de enflasyon nedeniyle hammadde, ekipman ve çalışan ücretleri gibi maliyetlerde artışla karşı karşıya kaldığını ve bunların tarifelere dahil edildiğini belirtti.

İkinci neden ise yatırımlar. Bunlar kamu hizmetleri altyapısının modernizasyonu ve yeniden inşasını kapsıyor. Bu çalışmalar, kamu hizmetlerinin kaliteli ve kesintisiz biçimde sağlanması için gerekli.

Aleksandr Alekseyenko, “Kamu hizmetleri altyapısının modernize edilmesi elbette gerekli. Bugün ülke genelindeki şebekelerin yüzde 40’tan fazlasının yenilenmesi gerekiyor. Ancak ödemelerin artırılması, sektörün birikmiş sorunlarını yalnızca vatandaşların sırtından çözmenin bir yolu hâline gelmemeli” dedi.

Alekseyenko’ya göre FAS yalnızca 2025 yılında ekonomik açıdan gerekçesiz 51 milyar rublelik maliyeti tarifelerden çıkardı.

Alekseyenko, “Bu nedenle öncelikle anlaşılır bir denetim, şeffaf bir tarife yapısı ve somut bir modernizasyon programı olmalı; hangi şebekelerin değiştirileceği, arıza oranının ne kadar düşeceği ve sonuçta vatandaş için neyin değişeceği açıkça ortaya konmalı” ifadelerini kullandı.

Tarifelerdeki artışa yol açan yeni bir neden daha ortaya çıktı. Bu, kamu hizmetleri altyapısının dış etkilere, örneğin insansız hava araçlarına karşı korunmasıyla bağlantılı giderlerin tarifelere dahil edilmesi. İlya Dolmatov, bu giderlerin 2022’den itibaren olan dönem için tarifelere dahil edilebildiğini belirtti.

Dolmatov, “Ancak bu faktörün tarife artışına etkisini değerlendirmek, söz konusu bilgilerin kapalı olması ve durumun bölgeden bölgeye değişmesi nedeniyle şimdilik zor” dedi.

Dolmatov’a göre dördüncü faktör, kaynak tedarik kuruluşlarının diğer giderleri. Bunlara işletmelerin birikmiş borçları ve tüketicilere sağlanan kaynak miktarındaki azalma gibi unsurlar da dahil.

Tarifelerdeki artışın gerekçesiz derecede yüksek görünmesi durumunda öncelikle nedenlerin araştırılması gerekiyor. İlk olarak faturanın yerel makamlarca onaylanan tarifelerle karşılaştırılması gerekiyor. Ayrıca sayaç değerleri de kontrol edilmeli; sayaçların çalışmasında bir arıza meydana gelmiş olabilir.

Ardından yönetim şirketine veya kaynak tedarik kuruluşuna başvurularak açıklama istenebilir ve tarife değişikliğini gerekçelendiren belgelerle birlikte yazılı hesaplama talep edilebilir.

Yönetim şirketinin gerekçeli bir şikâyeti görmezden gelmesi ve yeniden hesaplama yapmayı reddetmesi durumunda ise Konut Denetim Kurumuna, FAS’a, savcılığa veya mahkemeye başvurulması gerekiyor.

“Yakovlev ve Ortakları” hukuk grubunda konut ve kamu hizmetleri ile gayrimenkul yönetimi alanındaki uyuşmazlıklara hukuki destek bölümünün yöneticisi Sergey Sergeyev, “Belirlenmiş bir tarifeye itiraz edebilmek için bu tarifeyi belirleyen federal birim düzeyindeki düzenleyici işlemin mahkeme yoluyla geçersiz sayılmasını sağlamak gerekiyor. Mülk sahibi, ilgili dava dilekçesiyle mahkemeye başvurmalı ve süreç içinde tarifenin gereğinden yüksek olduğunu kanıtlamalı” dedi.

Sergeyev, uygulamada bunun ya hukuk alanındaki uzmanlara başvurulduktan sonra ya da mülk sahibinin hukuk konusunda yeterli bilgiye sahip olması ve bu tür davalarda delil ve bilgi toplama usulünü bilmesi durumunda mümkün olduğunu belirtti.

Sergeyev ayrıca FAS’a ve gerekirse savcılığa başvurulabileceğini belirterek, belirlenmiş tarifeleri denetleme yetkisinin bu kurumlarda olduğunu ifade etti. Başvuru üzerine incelemeler yapılacak ve tarifenin gerçekten gereğinden yüksek olduğunun tespit edilmesi hâlinde gerekli kararlar alınacak.