.webp){kind=logo}
Rusya’nın en çok okunan gazetelerinden Kommersant, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın girişimiyle oluşturulan 3+3 formatındaki bölgesel işbirliği platformunun ilk toplantısının bugün Rus Dışişleri Bakanlığı tarafından organize edileceğini bildirdiği haberinde, formatın Gürcistan nedeniyle 3+2’ye düştüğünü vurguladı.
Bu görüşmelerin Türkiye ve Azerbaycan için sembolik olarak “yeni bir jeopolitik gerçekliğin” başlangıcı vurgusu, Ermenistan için Türkiye ile ilişkileri geliştirmek için yeni bir platform ve Rusya için ise stratejik olarak komşu ülkelerle yeni ve daha etkin bir etkileşim ortamı olacağının altını çizen Kommersant, Güney Kafkasya ile ilgili Rusya, Ermenistan ve Azerbaycan’ın yanı sıra Türkiye, İran ve Gürcistan’ı birleştirmek için tasarlanan yeni 3 + 3 formatında Gürcistan’ın Recep Tayyip Erdoğan’ın öne sürdüğü girişime katılmayı reddettiğini, bu nedenle artık formatı “3 + 2” olarak adlandırmanın daha doğru olduğunu yazdı.
Buna rağmen platformun bölge ülkeleri için diplomatik kapsamda birçok fırsat sunduğuna işaret eden gazete, Rusya Dışişleri Bakanlığının ev sahipliğinde Türkiye ve Ermenistan ilişkilerinin gelişimi için yeni adımların atılabileceğini, aynı zamanda Rusya’nın Güney Kafkasya meselelerinde daha etkin söze sahip olabileceğini de belirtti.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zakharova, bu görüşmelerde Rusya’yı Dışişleri Bakan Yardımcısı Andrey Rudenko’nun temsil edeceğini belirterek toplantıya ilişkin bilgileri doğrularken, Gürcistan’ın bu etkinliğe davet edildiğini ancak Gürcü yetkililerin görüşmeye katılmaktan kaçındığını da kaydetti.
Kommersant, Tiflis’in başlangıçta girişime katılmayacaklarını zaten açıkça belirttiğini ifade ettiği haberinde, başbakanının Rusya Federasyonu ile ilişkilerin çözümünden sorumlu özel temsilcisi Zurab Abashidze’nin “Gürcistan, 3 + 3 platformuna hiçbir biçimde katılmayı düşünmüyor” sözlerine atıfta bulundu.
Gürcistan’ın bu tutumuyla ilgili konuşan Rus Senatör Grigory Karasin, bu konunun son video bağlantısı görüşmeleri sırasında gündeme geldiğini, ancak Gürcü yetkililerin buradaki pozisyonunun açık olduğunu da sözlerine ekledi.
Grigory Karasin, Kommersant’a verdiği demeçte, “Bu konu Zurab Iraklievich Abashidze ile video konferans modunda iletişim kurduğumuzda tartışıldı. Güney Kafkasya bölgesinde etkileşim ve karşılıklı anlayışla ilgileniyoruz. Birçoğu tamamen pratik nitelikte olan bir dizi konu da dahil olmak üzere çok taraflı diyalog bizler için çok önemli. Özellikle ulaşım sorunları. Bu teklifte gizli bir niyet yoktu. Türkiye, İran ve doğal olarak Azerbaycan ve Ermenistan için önemli konular. Gürcistan için de faydalı bir platform. Gürcü liderlerinin bu konuyla ilgilendikleri izlenimini edindik. Ancak sonunda Gürcistan’ın neden bu şekilde tepki verdiğini anlayamadık. Kimseye de ısrar etmenin bir anlamı yok” diye konuştu.
Ermenistan ve Türkiye
Kommersant, yeni formatta tartışılacak ana konunun Dağlık Karabağ olacağına işaret ettiği yazısında, ancak stratejik olarak bölgedeki ulaşım sorunlarının kaldırılmasının herkesi ilgilendirdiğini vurguladığı haberinde, “Bu sorun, Türkiye, Rusya ve İran için çok önemli, Rusya, Türkiye ve İran’ın bölgesel sorunları ortaklaşa çözeceği bir format oluşturmayı başarırsa, bu ideal bir senaryo olacaktır. Bu, Ermenistan ile Azerbaycan arasında yeni bir çatışma riskini azaltacak ve Moskova’nın bölgesel sorunları çözmesi için üzerine aldığı diplomatik yükü azaltacak” ifadelerini kullandı.
Platformda büyük olasılıkla Ermeni-Azeri sınırlarındaki sorunların ve iletişim engellerinin kaldırılması ile Türkiye– Ermenistan ilişkilerinin tartışılacağını ön gören gazete, Ankara’nın okları Moskova’ya atarak Rusya’nın arabuluculuk görevi üstlenmesini istediğinin de altını çiziyor.
Kommersant’a konuşan Valdai Uluslararası Tartışma Kulübü uzmanı Farhad Mammadov, Nikol Paşinyan’ın aynı konuları farklı formatlarda tartışma geleneğinin bu platformda da süreceğini, ancak muhatapları tarafından “gerçekleştirilemez” olarak değerlendirildiğini vurgularken, “Geçen yılki 44 günlük savaşın sonuçlarının ardından bölgede yeni bir jeopolitik gerçeklik oluştu. Bu nedenle hem bölge ülkeleri hem de komşuları bölgede yer almak istiyor. Büyük altyapı projeleri planlanıyor. İletişim engeli kaldırılıyor. Azerbaycan açısından bakarsanız, bu Ermenistan ile sorunları çözmek için taze ve başka bir formattır” ifadelerini kullandı.
Güney Kafkasya’da bölgesel işbirliği ve güvenlik sorunlarını çözmek için platform oluşturma fikrinin Güney Osetya’daki 2008 savaşından sonra ortaya çıktığını vurgulayan Sovyet Sonrası Araştırmaları Merkezi uzmanı Stanislav Pritchin, ancak o zamanlar bu projenin gerçekleştirilemediğini hatırlatarak, “Gürcistan’ın katılımı olmadan bu proje elbette çok az kan kaybedecek. Çünkü projenin geri kalan katılımcılar çok daha büyük ekonomik ve politik potansiyele sahip. Bu platformda Rusya, Türkiye ve İran’ın katılımı çok daha önemli” diye konuştu.
Rusya, Güney Kafkasya’da bölgesel iş birliklerinin geliştirilmesinden yana
Yakın zamanda Rusya Dışişleri Bakanlığı, Güney Kafkasya ülkeleri ile komşuları arasında iyi komşuluk ilişkileri kurulmasından ve bölgesel iş birliklerinin geliştirilmesinden yana olduklarını açıklamıştı.
Bölgedeki ekonomik ve ulaşım bağlantılarının açılmasının önemine işaret edilen açıklamada, şunlar kaydedildi:
“Ortaklarımızla Güney Kafkasya’daki tüm ekonomik ve ulaşım bağlantılarının açılması görevini tutarlı bir şekilde yerine getirmeyi amaçlıyoruz. Güney Kafkasya’nın ekonomik ve ulaşım potansiyelini açmaya yardımcı olacak, çıkarlar dengesine dayalı belirli projelerin erken başlatılması ihtiyacını vurguluyoruz. Azerbaycan-Ermenistan devlet sınırındaki gerilimi azaltmanın ve mümkün olan en kısa sürede sınır belirleme sürecini başlatmanın önemine işaret ediyoruz.”
Rusya’nın, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin normalleşmesine mümkün olan her şekilde katkıda bulunacağı belirtilen açıklamada, “Güney Kafkasya’nın güvenliğini ve ekonomik kalkınmasını sağlamak için her düzeyde barış girişimlerini, istikrarı sağlamak için geniş bir yelpazedeki konularda her düzeyde temasları genişletmeyi amaçlayan barış girişimlerini destekleyeceğiz.” ifadesi kullanıldı.
Bölge ülkeleri arasında iyi komşuluk ilişkilerinin de kurulmasının önemi vurgulanan açıklamada, “Güney Kafkasya ülkeleri ile komşuları arasında iyi komşuluk ilişkileri kurulmasından ve karşılıklı olarak çıkar sağlayan bölgesel iş birliklerinin geliştirilmesinden yanayız.” ifadesine yer verildi.
