.webp){kind=logo}
Rusya’nın cari işlemler fazlası, yüksek emtia fiyatlarının ihracatı desteklemesiyle bu yılın ilk yarısında 34,1 milyar dolara yükselirken, analistler yılın ikinci yarısında fazlanın belirgin şekilde azalmasını bekliyor.
Rusya Merkez Bankası verilerine göre, Rusya’nın ödemeler dengesi cari işlemler hesabının seyri bu yılın ikinci çeyreğinde belirgin şekilde değişti. Cari işlemler fazlası ocak-mart döneminde 2025’in ilk çeyreğindeki 18,3 milyar dolardan 12,7 milyar dolara gerilerken, nisan-haziran döneminde ise bir yıl önceki 2,2 milyar dolardan 21,4 milyar dolara yükseldi. Göstergedeki bu güçlü artış, yalnızca ilk üç aydaki kötüleşmeyi telafi etmekle kalmadı, aynı zamanda ilk yarının tamamında fazlanın 34,1 milyar dolara çıkmasını sağladı.
Kommersant’ın haberine göre durumdaki iyileşmenin başlıca kaynağı mal ticareti oldu. Mal ticareti fazlası yılın ilk yarısında 2025’in aynı dönemine göre 11,2 milyar dolar artarak 65,4 milyar dolara ulaştı.
Yüksek emtia fiyatları ihracatı destekledi
İkinci çeyrekte ihracat geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 27 artarak 125,7 milyar dolara, ithalat ise yüzde 16 artarak 87,4 milyar dolara çıktı. Böylece üç aylık ticaret fazlası, bir yıl önceki 23,6 milyar dolardan 38,3 milyar dolara yükseldi. Bunun nedeni, Orta Doğu’daki çatışma nedeniyle petrol, kömür, gübre, tahıl ve metal fiyatlarının artması oldu. Bununla birlikte ihracat fiziki hacim olarak da arttı ancak bu artış değer bazındaki artıştan belirgin şekilde daha zayıf kaldı. Sevkiyatlar yaptırımlar, hükümetin bazı petrol ürünlerinin ihracatına yönelik kısıtlamaları ve altyapı sorunları nedeniyle sınırlı kaldı.
Rusya Merkez Bankası verilerine göre ithalat da arttı. İthalatın değeri yılın ilk yarısında Ocak-Haziran 2025 dönemine göre yüzde 13,5 artarak 161 milyar dolara ulaştı. İkinci çeyrekte bu artışa en büyük katkıyı makine, ekipman ve ulaşım araçları ithalatı yaptı. Avtostat verilerine göre özellikle otomobil ithalatı, 2025’in ikinci çeyreğine göre yüzde 21, bu yılın ilk çeyreğine göre ise yüzde 44 arttı. Bu artışın nedenleri, kış aylarındaki düşüşün ardından sevkiyatların toparlanması, rublenin güçlenmesi ve genel olarak güçlü tüketici talebi oldu. Alfa-Bank da temmuz ayı makroekonomik değerlendirmesinde, ithalata yönelik yüksek talebin bir diğer nedeni olarak iç arzın sınırlı olmasını gösterdi.
Bununla birlikte ticaret, cari işlemler fazlasındaki sıçramanın tamamını açıklamıyor. Birincil ve ikincil gelirler açığı ikinci çeyrekte, Nisan-Haziran 2025 dönemindeki 8,9 milyar dolardan 4,5 milyar dolara geriledi. Aradaki 4,4 milyar dolarlık fark, cari işlemler hesabının çeyrek bazında yıllık artışının yaklaşık dörtte birini oluşturdu. Rus şirketlerinin yerleşik olmayanlara tahakkuk ettirdiği temettüler azalırken, yerleşiklerin diğer yatırımlardan elde ettiği gelirler arttı.
Rusya Merkez Bankası, temmuz ayında yayımladığı orta vadeli tahmininde bu yıl için cari işlemler fazlası tahminini nisandaki 72 milyar dolardan 48 milyar dolara düşürdü. Mal ve hizmet ihracatı tahmini 533 milyar dolardan 506 milyar dolara indirilirken, ithalat tahmini 428 milyar dolardan 436 milyar dolara yükseltildi, ticaret fazlası tahmini ise 105 milyar dolardan 69 milyar dolara düşürüldü. Rusya Merkez Bankasının anketine katılan analistlerin temmuz ayı konsensüs tahmininde ise biraz farklı rakamlar yer aldı: İhracat 510 milyar dolar, ithalat 420 milyar dolar, ticaret fazlası ise 85 milyar dolar. Böylece analistler yıllık ithalatı Merkez Bankasının tahmininden 16 milyar dolar daha düşük öngördü.
Güncel uzman tahminleri, ilk yarıda elde edilen 34,1 milyar dolarlık cari işlemler fazlasının ikinci yarıda belirgin şekilde daha düşük olabileceğini gösteriyor.
İkinci yarıya ilişkin tahminler farklılaşıyor
Sber Makroekonomik Araştırmalar Merkezi, bu yılın tamamında cari işlemler fazlasının 54 milyar dolar, başka bir ifadeyle temmuz-aralık döneminde yaklaşık 20 milyar dolar olmasını bekliyor. Merkez, Urals petrolünün fiyatının yıl sonuna kadar varil başına 51 dolara gerilemesinin, petrol ihracatındaki artışla kısmen telafi edileceğini düşünüyor. Hasarlar nedeniyle petrol rafinerilerinin kabul edemeyeceği üretimin bir bölümü yurt dışına gönderilecek. Alfa-Bank ise yıllık cari işlemler fazlasının 45 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesini bekliyor. Bu, temmuz-aralık döneminde yalnızca 11 milyar dolarlık fazlaya ve ilk yarıya göre yüzde 68’lik düşüşe karşılık geliyor. Bankanın analistleri mal ithalatı tahminlerini 320 milyar dolardan 340 milyar dolara yükseltti. Bu rakam, cari dolar cinsinden 2025’e göre yüzde 11’lik artış anlamına geliyor. Analistlere göre yurt dışı mallara yönelik talep, iç arzın zayıflığından destek alacak.
Cari işlemler hesabının ikinci yarıdaki büyüklüğüne ilişkin tahminler arasındaki bu fark, görünüşe göre devam eden yüksek belirsizliği yansıtıyor. Nihai sonuç; Rus emtiasının fiyatına ve uygulanan iskontoların büyüklüğüne, petrol rafinerileri ile limanların istikrarlı çalışmasına, taşımacılığın erişilebilirliğine ve tüketici talebinin fiilî dayanıklılığına büyük ölçüde bağlı. Sber ile Alfa-Bank yalnızca rublenin hareket yönü konusunda aynı görüşte. Kurumlar, dolar/ruble kurunun bu yılın sonunda sırasıyla 88,2 ve 87,2 seviyelerinde olmasını bekliyor.
