Rusya’da tütün mağazalarında alışveriş sayısı Ocak-Ekim 2026 döneminde yüzde 17, ekim ayında ise yüzde 19 azaldı. Tüketicilerin yasa dışı ürünlere yönelimi artıyor.
Kommersant gazetesinde Aleksandr Baranov imzasıyla yayımlanan haberde aktarılan SberIndex hesaplamalarına göre, Ekim 2026’da tütün mağazalarında yapılan alışveriş sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 19, Ocak-Ekim 2026 döneminde ise yıllık bazda yüzde 17 azaldı. Tütün ürünleri satan uzmanlaşmış perakende mağazalarında medyan fiş tutarı ise aynı dönemlerde sırasıyla yüzde 9 ve yüzde 6 arttı. Fedotov Group yöneticisi Yevgeniy Fedotov, alternatif nikotin ürünlerini kullanan tüketicilerin aylık ortalama harcamalarının son bir yılda yüzde 5,6 azalarak 5 bin 100 rubleye gerilediğini belirtti.

Fedotov’a göre, sigara ve nikotin içeren ürünlere yönelik talebin azalmasının nedenlerinden biri fiyat artışları. Son bir yılda ısıtılmış tütün çubukları, sigaralar ve nargile tütününün fiyatları yüzde 8-14 arttı. Rusya Federal İstatistik Servisi (Rosstat) verilerine göre, eylül ayında Rusya’daki perakende mağazalarında bir paket filtreli sigaranın ortalama fiyatı 217,7 rubleye ulaştı. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8,4 artış anlamına geliyor.
Piyasayı etkileyen bir diğer faktör ise kayıt dışı ticaretin giderek büyümesi.
Rusya Maliye Bakan Yardımcısı Aleksey Sazanov’un daha önce açıkladığı tahminlere göre, 2024-2025 yıllarında yasa dışı ticaretin toplam tütün ürünleri pazarındaki payı yüzde 9-10 seviyesindeydi. Bu oran günümüzde yüzde 11-12’ye yükseldi. Sanayi Ürünlerinin Yasa Dışı Ticaretine Karşı Mücadele Alanında Ulusal Bilimsel Yetkinlik Merkezi (NNTSK) verilerine göre, 2026’nın ikinci çeyreğinde yasa dışı tütün ürünlerinin en yüksek paya sahip olduğu bölgeler yüzde 48,4 ile Çeçenistan, yüzde 33,5 ile Kuzey Osetya, yüzde 28,6 ile Dağıstan, yüzde 28,2 ile İnguşetya ve yüzde 27,4 ile Kursk Bölgesi oldu.
Infoline-Analitika Genel Müdürü Mihail Burmistrov, tüketicilerin bir bölümünün yasa dışı tütün ürünlerine ve elektronik nikotin iletim sistemlerine yönelmesini, diğer etkenlerin yanı sıra halkın harcamalarını azaltma çabasıyla ilişkilendiriyor. Burmistrov’a göre, bölgesel yönetimlerin elektronik nikotin iletim sistemlerinin kendi bölgelerindeki perakende satışını sınırlandırmaya yönelik önleyici girişimleri de piyasayı etkilemeye başladı.
Bölgesel yönetimler, elektronik nikotin iletim sistemlerinin satışını yasaklama yetkisini 1 Mart 2027’den itibaren resmî olarak elde edecek. Bu yetki, tütün ürünleri perakendeciliğinde lisans uygulamasını düzenleyen yasa hükümlerinin yürürlüğe girmesiyle tanınacak. Rusya Parlamentosunun alt kanadı Devlet Duması Başkanı Vyaçeslav Volodin, daha önce yaptığı açıklamada, 17 bölgenin kendi düzenlemelerini kabul ederek bu imkândan şimdiden yararlandığını belirtmişti. Ancak sektör temsilcileri, bazı bölgelerde yetkililerin daha bu yıl satış noktalarının kapatılması için girişimlerde bulunduğunu daha önce bildirmişti.
Burmistrov’a göre, vergi ödemelerindeki artış ve piyasanın kayıt altına alınmasına yönelik gereklilikler nedeniyle genel işletme giderlerinin yükselmesi de tütün ürünleri satıcıları üzerinde baskı oluşturuyor. Uzman, tüketicilerin bir bölümünün alışverişlerini ülke çapında faaliyet gösteren perakende zincirlerine kaydırmış olabileceğini de düşünüyor. Burmistrov, bu eğilimin hızlı tüketim ürünleri (FMCG) pazarının genelinde görüldüğüne dikkat çekiyor.
Bu faktörler, piyasada faaliyet gösteren işletmelerin toplam sayısının azalmasına da yol açtı.
Dijital harita ve yerel işletme bilgi servisi 2GIS’in verilerine göre, Kasım 2026 itibarıyla Rusya’nın nüfusu bir milyonu aşan şehirlerinde elektronik sigara, tütün ürünleri ve sigara içmeye yönelik ürünler satan 14 bin 100 satış noktası faaliyet gösteriyor. Bu sayı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6 azaldı.
Burmistrov, önümüzdeki dönemde uzmanlaşmış tütün perakendeciliğinin cirosunun düşmeye devam edeceğini düşünüyor. Uzman, bu beklentisini bölgelerde elektronik nikotin iletim sistemlerinin perakende satışına yönelik kısıtlamaların yaygınlaşmasına ve perakende satışta lisans zorunluluğunu getiren düzenlemelerin yürürlüğe girecek olmasına bağlıyor. Lisans bedeli, faaliyet gösterilen her yıl için 20 bin ruble olacak.
Fedotov, bölgesel satış yasakları beklentisinin bile mağazaların ürün alımı ve yeni satış noktası açma kararlarını etkileyebileceğini belirtiyor. Uzmanın aktardığına göre, uzmanlaşmış tütün perakendecilerinin yüzde 12’si gelecekte mağaza ağlarını küçültmeyi planlıyor. Bu işletmeler, kararlarının temel gerekçesi olarak talepteki düşüşü değil, düzenlemelerin sıkılaştırılmasını gösteriyor. Fedotov ayrıca, elektronik nikotin iletim sistemlerinin satışını yasaklayan bölgelerde bu ürünlerin yasal satışının sona ereceğinden şüphe duymuyor.
Fedotov’a göre, uzmanlaşmış tütün mağazalarının sayısının azalması, özellikle niş ürünler alanında faaliyet gösteren tütün üreticileri ve distribütörleri açısından risk oluşturabilir. Uzman, sigara, ısıtılmış tütün çubukları ve kitlesel talep gören diğer ürünlerin market zincirleri ve mahalle mağazaları üzerinden daha kolay satılabileceğini açıklıyor. Ancak nargile tütünü, puro ve benzeri ürünlerden oluşan geniş bir ürün yelpazesinin bu mağazalarda sunulması mümkün değil.






