.webp){kind=logo}
Karadeniz’de deniz taşımacılığına yönelik riskler, Türkiye’nin kömür tedarikinde alternatif kaynak arayışını hızlandırdı. Türk ithalatçılar Kolombiya, Güney Afrika ve ABD’den alımlarını artırmaya hazırlanırken Rus ihracatçılar Türkiye pazarındaki paylarının bir bölümünü kaybetme riskiyle karşı karşıya.
Rus enerji kömürü ihracatçıları, son yıllarda hakim konuma geldikleri Türkiye pazarının bir bölümünü kaybedebilir. Karadeniz’deki riskler nedeniyle yerel ithalatçılar Kolombiya, Güney Afrika ve ABD’den alımlarını artırmaya hazırlanıyor. Analistler, Türkiye pazarına yeniden dönmenin önemli ek maliyetler gerektirebileceğini düşünüyor.
Türk ithalatçılar alternatif tedarikçilere yöneliyor
BigMint’in değerlendirmesine göre Türk ithalatçılar, Karadeniz’de deniz taşımacılığına yönelik riskler nedeniyle Rus kömürünün erişilebilir hacminin azalması üzerine Kolombiya, Güney Afrika ve ABD’den kömür alımına yönelik taleplerini artırdı. Analistler, Rus enerji kömürünün rekabetçi navlun maliyeti ve istikrarlı kalitesi sayesinde geleneksel olarak Türkiye’nin ithalatında hakim konumda bulunduğuna dikkat çekti.
BigMint verilerine göre Rusya, haziranda Türkiye’ye 2,35 milyon ton enerji kömürü tedarik ederek 2026’nın en yüksek aylık seviyesine ulaştı. Türkiye’nin toplam ithalatı mayısa göre yaklaşık yüzde 50 artarak 2,6 milyon tona çıktı. Böylece Rusya’nın toplam tedarikteki payı yüzde 90 oldu.
NEFT Research de değerlendirmesinde, Rusya’nın Karadeniz kıyılarından yapılan sevkiyatlardaki istikrarsızlığın Türkiye’de alternatif yüksek kalorili kömüre yönelik talepte keskin artışa yol açtığını belirtti. Analistler, “Yerel enerji şirketleri, ağustos sonu-eylül dönemi için rezervasyonu yapılan Rus sevkiyatlarında teslimat sürelerinin aksamasından endişe ediyor ve bu durum piyasadaki tedirginliği artırıyor. Aynı nedenlerle Mısır ve Fas’taki işletmeler ABD kömürüne yöneliyor” ifadelerini kullandı. Fiyat Endeksleri Merkezi Direktörü Yevgeniy Graçev, piyasa katılımcılarından gelen bilgilere göre daha önce imzalanan sözleşmelerin yerine getirilmesine ilişkin mücbir sebep ilan edilmesinin oldukça muhtemel olduğunu, bu nedenle Türk ithalatçıların Kolombiya, Güney Afrika ve ABD’de alternatif arayacağının açık olduğunu söyledi. NEFT Research Danışmanlık Ortağı Aleksandr Kotov da Kolombiya’nın 2022’ye kadar Türkiye’nin başlıca kömür ihracatçısı olduğunu belirtti.
Sxcoal, Karadeniz’deki kömür terminallerinin normal şekilde çalıştığını ancak gemi trafiğinin zorlaştığını, sigorta primlerinin yükselmesi nedeniyle bazı armatörlerin yeni sipariş kabul etmeyi bıraktığını belirtti. Analistlerin verilerine göre bu durum, Türkiye’nin Novorossiysk’e giden gemilere yönelik kısıtlamalarıyla birleşince işlemlerin tamamlanması ve yükleme süreleri önemli ölçüde uzuyor. Kommersant’ın haberine göre sevkiyatların bir bölümünün Baltık’a yönlendirilerek buradan Akdeniz’e ulaştırılması lojistik maliyetlerini artırıyor.
Rus ihracatçılar için maliyet riski büyüyor
Sxcoal verilerine göre Rus ihracatçılar bu koşullarda enerji kömürü fiyatlarını son yılların en yüksek seviyelerine çıkarmaya çalıştı ancak alıcılar teklifleri kabul etmedi.
NEFT Research’e göre temmuzun son haftasında Türkiye’de kilogram başına 6000 kcal enerji kömürünün fiyatı, sigorta ve navlun maliyetleri dahil (CIF) yüzde 4,8 artarak ton başına 113 dolara yükseldi. Graçev de Türkiye’deki fiyatların birkaç hafta içinde 10 dolar artarak navlun dahil (CFR) ton başına 110-112 dolara çıktığını doğruladı. Ancak Graçev’e göre bu fiyatlardan satış yapılması, denizde bulunan yüklü gemilerin başlangıçta planlanan rotalarından Türkiye’ye yönlendirilmesiyle daha olası.
Yevgeniy Graçev, Rus ihracatçıların son yıllarda ek indirimler ve daha avantajlı fiyatlar sayesinde Türkiye pazarında büyük paya sahip olduğunu belirtti. Graçev’e göre Türk tüketicilerin bu kez Rus ürünlerinin yerine alternatif ürünlere yönelmesi durumunda pazara yeniden giriş de muhtemelen ek maliyetler gerektirecek. Aleksandr Kotov ise bu durumun Rus kömür üreticileri için sektördeki krizi derinleştirecek ağır bir darbe olacağını ifade etti. Ancak analiste göre Türk ithalatçılar, fiyat faktörü nedeniyle yakın gelecekte Rus kömüründen tamamen vazgeçemeyecek.
