.webp){kind=logo}
Rusya, tespit edilen karantina ihlalleri nedeniyle beş Türk şirketinin kiraz, vişne, kayısı, şeftali ve nektarin sevkiyatını süresiz olarak kısıtladı. Yasağın daha fazla ihracatçıya yayılması hâlinde, Türkiye’nin yüzde 30-60 paya sahip olduğu Rusya sert çekirdekli meyve pazarında fiyat artışı riski oluşabileceği belirtiliyor.
Rusya Federal Veterinerlik ve Bitki Sağlığı Gözetim Servisinin (Rosselhoznadzor) internet sitesinde 17 Temmuz’da yayımlanan karar metnine göre kurum, 18 Temmuz’dan itibaren beş Türk ihracatçının Rusya’ya sert çekirdekli meyve sevkiyatına kısıtlama getirdi. Kısıtlamalar FBA Plastik Otomotiv Gıda ve Petrol Ürünleri, Akas Tarım Ürünleri, Situr Sitare Turizm Ticaret, Troy Meyve Sebze Ticareti ve Pazarlama ile Faruk Sat-Alfasat Tarım Ürünleri şirketlerini kapsadı.
Rosselhoznadzor, Kommersant’a yaptığı açıklamada bu beş şirketin 2026’nın geride kalan döneminde Rusya’ya 125 bin ton sert çekirdekli ürün sevk ettiğini bildirdi. Bu miktar, toplam sevkiyat hacminin yüzde 12’sini oluşturuyor. Kurum, ihlallerin tespit edilmeye devam etmesi hâlinde kısıtlamaların diğer ihracatçılara da yayılabileceğini belirtti.
Karar metnine göre Rosselhoznadzor’un kararı, Türkiye’den gelen ürünlerde karantina zararlılarının sistematik olarak tespit edilmesiyle bağlantılı. Bunlar arasında kahverengi monilya çürüklüğü, Akdeniz meyve sineği, Batı çiçek tripsi, doğu meyve güvesi ve kiraz meyve güvesi bulunuyor. Hastalıklar ve zararlılar insanlar için doğrudan tehdit oluşturmuyor ancak ürünler ve ağaçlar açısından tehlike taşıyor.
Kısıtlamalar süresiz uygulanacak
Rosselhoznadzor’un Türk tedarikçilere yönelik kısıtlamaları, kurum ürünlerin gerekliliklere uygun olduğunu yeniden kabul edene kadar belirsiz süreyle yürürlükte kalacak. Yagodnaya Akademiya Başkanı İrina Koziy, Rusya’ya meyve ve üzümsü meyve sevkiyatını birkaç düzine Türk ihracatçının gerçekleştirdiğini belirtti. Koziy’e göre beş şirket hakkındaki kısıtlamalar, sevkiyatların yeniden dağıtılmasına yol açacak. Uzman, yasağın yaygınlaşması hâlinde ise Rusya pazarı açısından sonuçların ciddi olabileceğini düşünüyor.
Rosselhoznadzor’un Türkiye’den sevkiyatları kısıtlama kararı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Ukrayna ziyaretiyle aynı döneme denk geldi. Fidan, 16 Temmuz’da Kiev’de düzenlenen basın toplantısında Türkiye’nin Ukrayna’ya yönelik güvenlik garantilerinin deniz kuvvetleri boyutunu üstlenmeye hazır olduğunu söyledi. Fidan ayrıca Ankara’nın askerî çatışmanın Karadeniz bölgesine yayılmasını önlemek istediğini belirtti. Ukrayna ile Türkiye, birkaç gün önce serbest ticaret anlaşmasını da onayladı. Anlaşma, Ukrayna’dan Türkiye’ye sevk edilen ürünlerde gümrük vergilerinin kaldırılmasını öngörüyor.
Kitlesel tüketim bağlamında sert çekirdekli ürünler arasında vişne, kiraz, kayısı ve şeftali yer alıyor. İrina Koziy, Türkiye’yi bu meyve ve üzümsü meyvelerin Rusya’ya sevkiyatında kilit tedarikçi olarak nitelendiriyor. Ülkenin payı yüzde 30-60’a ulaşıyor.
Geri kalan ürünler ağırlıklı olarak Kazakistan, Özbekistan, Azerbaycan, Tacikistan ve Moldova gibi eski Sovyet ülkelerinin yanı sıra Sırbistan’dan getiriliyor. Koziy, son yıllarda Rusya pazarında Çin kirazının da görülmeye başladığını söyledi.
İrina Koziy, sert çekirdekli ürünlerin çoğunun Rusya’da neredeyse hiç yetiştirilmediğini, yerli ürünlerin bu kategorideki payının yüzde 10’un altında olduğunu hatırlattı. Uzman, büyük bir tedarikçi ülkenin pazardan tamamen çekilmesinin fiyatlar üzerinde baskı oluşturabileceğini düşünüyor.
Rusya’da bazı meyvelerin fiyatı geriliyor
Buna karşın Perakende Ticaret Şirketleri Birliği (AKORT) Başkanı Stanislav Bogdanov, büyük zincirlerin çeşitlendirilmiş tedarik sisteminin sevkiyat hacimlerinin yeniden dağıtılmasına imkân verdiğini düşünüyor. Bogdanov’a göre perakendeciler, Türkiye ve eski Sovyet ülkelerinin yanı sıra Güney Afrika Cumhuriyeti ile Şili’den de sert çekirdekli ürünler getiriyor. Bazı yaz aylarında raflardaki Rusya menşeli ürünlerin payı nispeten yüksek tutulabiliyor.
Rusya’da yaygın tüketilen bazı sert çekirdekli ürünlerin fiyatları şu anda tam da Türkiye’deki iyi hasat nedeniyle düşüyor. NTech verilerine göre kirazın perakende ortalama fiyatı 6-12 Temmuz haftasında yıllık bazda yüzde 27 azalarak kilogram başına 430,4 rubleye geriledi. Nektarinin fiyatı yüzde 9 düşüşle kilogram başına 161,5 rubleye, şeftalinin fiyatı ise yüzde 4 azalışla kilogram başına 217,8 rubleye indi. Kayısının fiyatı ise yüzde 12 artarak kilogram başına 221 rubleye yükseldi. AKORT, meyve ve üzümsü meyvelerin mevcut fiyatları üzerinde arz artışıyla bağlantılı mevsimsel etkenin de etkili olduğunu belirtti. Örneğin kiraz ve kayısının fiyatı bir ayda yüzde 40, nektarinin fiyatı ise yüzde 30 düştü.
