.webp){kind=logo}
Karadeniz limanlarındaki sınırlı arz, yükselen navlun ücretleri ve sigorta maliyetleri, Rusya menşeli çelik kütüklerin Türkiye pazarındaki fiyatlarını artırırken ithalatçı ülkeler arasındaki rekabet de güçleniyor.
BigMint’in değerlendirmesinde, Rusya menşeli çelik kütüklerin Türkiye pazarındaki fiyatlarının temmuzun son haftasında navlun dahil ton başına 10–20 dolar artarak 500–510 dolara (CFR) yükseldiği belirtildi. Rusya’dan gelen çelik kütüklerin Karadeniz limanlarındaki fiyatı da arzın azalmasıyla bir hafta önceki ton başına 470 dolardan 465–475 dolara (FOB) çıktı.
Analistler, eylül ayında sevkiyata hazır yarı mamul çelik ürünü hacminin sınırlı olduğunu, Rus metalürji şirketlerinin şu anda iç pazara odaklanması nedeniyle daha büyük partilerin gelecek ayın sonuna kadar satışa sunulmasının pek olası görünmediğini belirtti. Severstal Genel Müdürü Aleksandr Şevelev, altyapı projeleri ve devlet programlarının etkisiyle Rusya’da metal ürünlerine yönelik talepteki düşüş hızının bu yılın ilk yarısının sonuna doğru yavaşladığını açıklamıştı. Magnitogorsk Demir ve Çelik Fabrikası (MMK) da ikinci çeyrekte iç pazardaki tüketici faaliyetlerinde toparlanma görüldüğünü belirtmiş ve temmuz-eylül döneminde güçlü talebin süreceğini öngörmüştü.
Karadeniz’deki gerilim navlun maliyetlerini artırdı
Rusya menşeli yarı mamul çelik ürünlerindeki arz yetersizliğinin yanı sıra Karadeniz’de gerilimin artmasıyla navlun ücretleri ve sigorta primlerinin yükselmesi de Türkiye’deki fiyat artışına katkıda bulundu.
BigMint’in tahminlerine göre Novorossiysk’ten Türkiye’deki Marmara Limanı’na taşıma maliyeti ton başına 30–35 dolara, daha uzak limanlara ise 40–45 dolara yükseldi. BigMint’e göre Rusya ve İran menşeli kütüklerin sınırlı olması nedeniyle Türk çelik üreticisi Kardemir, fabrika teslim fiyatlarını 10 dolar artırarak ton başına 520–530 dolara çıkardı. Ancak analistlerin verilerine göre mevsimsel yaz durgunluğunun da etkisiyle inşaat demirine yönelik talebin zayıf olması, Türkiye’de metalürjik ham madde fiyatlarındaki artışı sınırlıyor.
Türkiye, Rusya menşeli yarı mamul çelik ürünlerinin başlıca alıcılarından biri olurken Rusya da ülkenin en büyük çelik kütük tedarikçisi konumunda bulunuyor. SteelOrbis’in aktardığı Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) son verilerine göre ocak-mayıs döneminde Rusya’dan Türkiye’ye çelik kütük sevkiyatı 1,9 kat artarak 606,5 bin tona ulaştı ve toplam alımların yüzde 28’ini oluşturdu. İkinci sırada yer alan Çin, Türkiye’ye çelik kütük sevkiyatını 2,5 kat artırarak 483,2 bin tona çıkardı. İhracatını yüzde 37,8 azaltarak 320,4 bin tona düşüren Malezya ise üçüncü sıraya geriledi.
Türkiye pazarında rekabet güçleniyor
GMK, Türkiye’nin yarı mamul çelik pazarındaki rekabetin arttığına dikkati çekti. Hindistanlı tedarikçiler, Türkiye teslim kütük fiyatlarını ton başına 510 dolara (CFR) düşürdü. Bu rakam, aynı teslim koşullarındaki Çin ürünlerinin ton başına 515–520 dolar olan fiyatının altında kaldı.
GMK, yağmur mevsimi nedeniyle iç pazardaki metal talebinin düşmesinin Hindistan’ın ihracatını hızlandırdığını belirtti. SteelOrbis’in değerlendirmesine göre Hindistan, ocak-mayıs döneminde Türkiye’ye 50,7 bin ton çelik kütük sevk ederken bir yıl önce ülkeden ihracat yapılmamıştı.
T-Yatırımlar Kıdemli Analisti Ahmed Aliyev, Türkiye’de metalürjik ham madde talebinin belirsizliğini koruduğunu söyledi. Aliyev, Avrupa Birliği’nin metal ithalatına yönelik kotaları sıkılaştırmasının Rus üreticiler açısından da risk oluşturduğunu ve ihracat fiyatlarını olumsuz etkileyebileceğini belirtti. SteelOrbis, Avrupa Birliği’nin 1 Temmuz’dan itibaren gümrüksüz çelik ithalatı kotasını yüzde 47 azalttığını, kotanın aşılması hâlinde uygulanan gümrük vergisini ise yüzde 50’ye çıkardığını aktardı. Türkiye Çelik İhracatçıları Birliğinin tahminlerine göre yeni tedbirler, metal ihracatından elde edilen gelirin yılda 3 milyar dolar azalmasına yol açabilir.
Karadeniz’deki durum diğer pazarları da etkiliyor. NEFT Research, Rus ihracatçıların mevcut hacimlerini satması nedeniyle Türk kömür ithalatçılarının arz yetersizliğiyle karşı karşıya kaldığını ve lojistik risklerin açığı daha da ağırlaştırdığını belirtmişti. Fiyat Endeksleri Merkezinin verilerine göre 26 Temmuz itibarıyla Karadeniz’deki müsait kuru yük gemilerinin sayısı aylık bazda yüzde 21, yıllık bazda ise yüzde 28 azalarak 97’ye geriledi. Ahmed Aliyev, kısıtlamaların metalürji şirketlerini sevkiyatlarını Baltık veya Uzak Doğu limanlarına yönlendirmeye zorlayabileceğini, ancak bu limanlardan Türkiye’ye navlun maliyetinin sırasıyla 13–16 dolar ve 30–40 dolar daha yüksek olacağını ve bunun ihracat marjları üzerinde baskı yaratacağını söyledi.
