.webp){kind=logo}
Rusya’da 1 Eylül’den itibaren SBP, kart ve QR kodla gerçekleştirilen işlemlere ilişkin verilerin Rosfinmonitoring’e aktarılmasında yeni bir sistem uygulanacak. Düzenlemenin vatandaşlar açısından herhangi bir rahatsızlığa yol açmaması beklenirken uzmanlar, şüpheli işlemlerde yanlış alarm sayısının artabileceğine dikkat çekiyor.
Ulusal Ödeme Kartları Sistemi (NSPK), 1 Eylül’den itibaren Hızlı Ödeme Sistemi (SBP) üzerinden yapılan para transferlerine, kart işlemlerine ve QR kodla yapılan işlemlere ilişkin verileri doğrudan mali istihbarata aktarmaya başlayacak. Uzmanlara göre bu uygulamanın vatandaşlar açısından herhangi bir rahatsızlığa yol açmaması bekleniyor ancak şüpheli işlemlerde yanlış alarm sayısını artırabilir.
Rosfinmonitoring, 1 Eylül’den itibaren “Mir” kartlarının operatörü Ulusal Ödeme Kartları Sistemi’nden (NSPK) kartla yapılan ödemeler ve para transferleri, SBP üzerinden gerçekleştirilen işlemler ve tek QR kodla yapılan işlemler hakkında bilgileri doğrudan ve ücretsiz olarak almaya başlayacak. Mali istihbarat kurumu hâlihazırda bu bilgileri bankalardan alabiliyor.
Bu iş birliğini düzenleyen, kara para aklamayla mücadeleye ilişkin 115-FZ sayılı yasadaki değişiklikler 2025’in sonunda kabul edildi. Yasanın yeni düzenlemesine göre sağlanacak bilgilerin yöntemi, süresi, kapsamı ve içeriği, Rusya Merkez Bankasının onayıyla Rosfinmonitoring ile NSPK arasında yapılacak anlaşmayla belirlenecek.
Rosfinmonitoring: Düzenleme vatandaşlara rahatsızlık vermeyecek
Rosfinmonitoring temsilcisi, “Vedomosti”ye yaptığı açıklamada değişikliklerin, kurumun aldığı bilgi kaynaklarının genişletilmesi yoluyla ulusal kara para aklamayla mücadele sisteminin geliştirilmesini amaçladığını belirtti. Temsilci, bu iş birliğinin yürütülen çalışmaların hızını artıracağını ve vatandaşlar açısından herhangi bir rahatsızlığa yol açmayacağını kaydetti. Mali istihbarat temsilcisi, yasanın herhangi bir bloke işlemi öngörmediğini vurguladı.
Daha önce de Rosfinmonitoring ile NSPK arasındaki doğrudan iş birliğinin, kurumun kredi kuruluşlarına gönderdiği toplu sorguların sayısını azaltarak bankaların üzerindeki yükü hafifleteceği belirtilmişti.
Rusya Merkez Bankasının verilerine göre 2026’nın ilk çeyreği itibarıyla Rusya’nın perakende cirosunda nakit dışı ödemelerin payı, bir çeyrekte 0,9 yüzde puan artarak yüzde 88,9’a ulaştı. Rusya Merkez Bankası Ulusal Ödeme Sistemi Departmanı Başkanı Alla Bakina, mayıs ayında yüzde 90 eşiğine bu yılın sonuna kadar veya gelecek yılın başında ulaşılabileceğini belirtmişti. Vatandaşlar QR kod, biyometri ve ödeme uygulamaları dâhil alternatif ödeme yöntemlerini daha sık kullanmaya başladı. Bu yöntemlerin toplam nakit dışı ödemelerdeki payı bir çeyrekte 0,8 yüzde puan artarak yüzde 14,9’a yükseldi. Ruslar, ocak-mart döneminde QR kod ve biyometri kullanarak yaklaşık 1 milyar alışverişte toplam 1,5 trilyon ruble ödeme yaptı.
Uzmanlar yanlış alarm riskine dikkat çekiyor
Finam analisti İgor Dodonov, yeni kuralların nakde çevirme, ödemelerin parçalanması ve diğer yöntemlerle bağlantılı olağan dışı para transferlerinin daha yüksek olasılıkla tespit edilmesini sağlaması gerektiğini söyledi. Dodonov’a göre bu nedenle temel risk, algoritmaların şüpheli işlemlere işaret edebilecek kalıpları arayacak olması dolayısıyla yanlış alarmlar. Analist, bu kapsamda işletmelerin alışkanlıklarını değiştirmek zorunda kalacağını belirtti. Dodonov, örneğin daha önce ödemenin bir bölümünün kişisel karta havale yoluyla kabul edilmesi hâlinde bunun artık düzenleyici kurumların dikkatini çekme riskini katbekat artırabileceğini ifade etti. Dodonov, riskleri azaltmak için işletmelerin resmî kanallara geçmesinin, serbest meslek statüsü edinmesinin, bireysel girişimci olarak kayıt yaptırmasının ve sözleşme yapmasının uygun olacağını belirtti.
Finam uzmanı Dodonov, yeni kuralların Rusların büyük çoğunluğunu ciddi biçimde etkilemesinin beklenmediğini belirtti. Dodonov’a göre SBP ve “Mir” kartları üzerinden yapılan günlük para transferleri, ödemeler ve alışverişler olağan şekilde devam edecek ve bir kişi yasa dışı finansal işlemler yapmıyorsa herhangi bir değişikliği fark etmesi pek olası değil. Bununla birlikte Dodonov, haksız hesap blokajlarının sayısının artabileceğini belirterek böyle bir durum için belirli miktarda nakit bulundurmanın faydalı olacağını söyledi. Dodonov ayrıca iş insanlarına ödeme yöntemlerini önceden analiz etmelerini ve tüm ticari para akışlarının kişisel işlemlerden açık biçimde ayrıldığından emin olmalarını tavsiye etti.
Yakov & Partners uzman ortağı İlya İvaninski, insanların dijital ortamda gerçekleştirdiği tüm ödemelerin her hâlükârda şeffaf olduğunu, kimin kime ne kadar para gönderdiğinin tamamen açık şekilde görülebildiğini belirterek köklü değişiklikler beklenmemesi gerektiğini söyledi. İvaninski, Rosfinmonitoring’in denetimi güçlendirmesinin yalnızca vatandaşlar açısından potansiyel güvenlik düzeyini artıracağından emin olduğunu ifade etti.
Rusya’nın FATF üyeliği 2023’te askıya alındı
Mali Eylem Görev Gücü (Financial Action Task Force; FATF), Şubat 2023’te Rusya’nın uluslararası kuruluştaki üyeliğini askıya aldı. Avrupa Komisyonu (AK) ise 3 Aralık 2025’te Rusya’yı, kara para aklama ve terörizmin finansmanıyla mücadele sisteminde “stratejik eksiklikleri” bulunan yüksek riskli ülkeler listesine dâhil etti. Bu durum, Avrupa Birliği üyesi ülkelerin AK’nin listesindeki yargı bölgelerinin dâhil olduğu işlemlerde daha yüksek dikkat göstermekle yükümlü olduğu anlamına geliyor.
“Vedomosti”nin daha önce aktardığına göre mali istihbarat temsilcisi, buna karşılık Avrupa Komisyonunun kararını, Rusya’nın kara para aklama ve terörizmin finansmanıyla mücadele sistemindeki herhangi bir “stratejik eksikliğe” ilişkin somut bir ifade içermediği gerekçesiyle siyasi nitelikli olarak değerlendirdi. Rosfinmonitoring temsilcisi, AK belgesinin yalnızca AB’nin yargı yetkisine tabi kuruluşlar açısından uygulandığını, bu nedenle kredi ve finans sektörünü de kapsayan Rusya’nın kara para aklamayla mücadele sisteminin önceki düzeninde çalışmaya devam edeceğini belirtti. Temsilci ayrıca Rusya’nın kendi adına kara para aklama, terörizmin finansmanı ve kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanıyla mücadele konularında profesyonel iş birliğine hazır olduğunu her zaman vurguladığını hatırlattı.
Rosfinmonitoring temsilcisi, bu nedenle kurumun diğer makamlarla birlikte FATF tavsiyeleri doğrultusunda Rusya’nın kara para aklamayla mücadele sistemini geliştirmeye yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti. Temsilci ayrıca Rusya’nın, ulusal kara para aklama ve terörizmin finansmanıyla mücadele sisteminin gelişimini değerlendirmeye yönelik uluslararası mekanizmalar ve temel standartlara uygun olarak hazırlanmış, uluslararası alanda tanınan ulusal raporu ile ilerleme raporunun bulunduğunu kaydetti.
