.webp){kind=logo}
Rusya’da AEB ülkelerinden yapılan ithalatta SPOT’un devreye alınmasının ardından üç ayda bütçeye 34 milyar ruble ek gelir sağlandı, Çin’den malların üçüncü ülkeler üzerinden düşük değerle getirilmesi yerine doğrudan beyan edilmesinin hacmi arttı. Maliye Bakanlığı ve FTS, sistemde yeni düzenlemeler üzerinde çalışırken iş dünyası teminat ödemesinin banka garantisiyle değiştirilmesini, muafiyetlerin genişletilmesini ve SPOT’un hava yolu taşımacılığını da kapsamasını öneriyor.
Rusya Maliye Bakan Yardımcısı Aleksey Sazanov, 21 Eylül’de Moskova Finans Forumu’nda yaptığı konuşmada, 1 Haziran’da devreye alınan Mal Beklentisini Doğrulama Sistemi’nin (SPOT) mali etkisinin eylül başı itibarıyla 33,8 milyar rubleye ulaştığını bildirdi. Bu yıl için sistemden 50 milyar ruble gelir sağlanması planlanıyor.
Rusya makamları SPOT’u, ithalatçıların gümrük ödemelerinden kaçınma uygulamalarının önüne geçmek amacıyla devreye aldı. Sistem, Avrasya Ekonomik Birliği’nin (AEB) diğer ülkelerinden Rusya’ya kara yoluyla yapılan ithalatı kapsıyor. İthalatçı, mal taşıyan tır sınırı geçmeden iki gün önce yaklaşan sevkiyata ilişkin bilgileri içeren belgeyi (DOPP) Rusya Federal Vergi Servisine (FNS) göndermek zorunda. Bunun yanı sıra ithalatta alınan KDV ve aksiz vergisinin ödenmesine yönelik teminatın önceden FNS hesabına yatırılması gerekiyor. Vergi izleme sistemine katılan güvenilir ithalatçılar ile yetkilendirilmiş ekonomik operatörler teminat ödemesinden muaf tutuluyor. Ticaret katılımcısı ön ödemenin ardından taşıyıcının sınırı geçebilmesi için gerekli QR kodunu alıyor ve kodun geçerliliği gümrük görevlilerince kontrol ediliyor.
SPOT’un mali etkisi 33,8 milyar rubleye ulaştı
Rusya Maliye Bakanlığı, devreye alınmasının üzerinden üç aydan fazla süre geçen sistemin olağan şekilde çalıştığını belirtiyor. 10 Eylül itibarıyla ödenmesi gereken dolaylı vergilerin toplamı 218 milyar rubleyi aşarken yaklaşık 544 bin DOPP düzenlendi. Sistemden ayda 11 bin ithalatçı geçiyor. Rusya Federal Gümrük Servisine (FTS) göre kontrol edilen QR kodlarının yüzde 95’i geçerli. Belgelerin düzenlenmesindeki sorunlar nedeniyle haftada yaklaşık 600 tır sınırdan geri çevriliyor.
SPOT konusu 21 Eylül’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile FTS Başkanı Valeri Pikalyev’in görüşmesinde de gündeme geldi. Pikalyev, sistemin devreye alınmasının etkilerinden birinin Çin’den gelen malların doğrudan Rusya’da beyan edilme hacminin artması olduğunu söyledi. Pikalyev, “Daha önce katılımcılar malların değerini önemli ölçüde düşük gösterme, aradaki farkı ise satıcılara fiilen nakit olarak ödeme imkânına sahipti. Şimdi ise bu mallar vakaların büyük çoğunluğunda gerçek değerleri üzerinden ithal ediliyor” dedi. Burada kastedilen, Çin mallarının Kırgızistan ve Kazakistan üzerinden Rusya’ya getirilmesinin geçmişe kıyasla azalması.
İş dünyasından teminat sistemi için değişiklik önerileri
İş dünyası sistemde ek düzenlemeler yapılmasını öneriyor. Teminat ödemesinin işletme sermayesinden önemli miktarda kaynak çekmesi nedeniyle iş dünyası örgütleri bunun banka garantisiyle değiştirilmesinde ısrar ediyor. Kommersant’ın 4 Ağustos tarihli haberine göre Rusya Maliye Bakanlığı ve FNS, bu konuyu sonbaharda ele almayı planlıyor. Ön ödeme yükümlülüğünden muaf tutulanların kapsamının genişletilmesi de öneriliyor.
Delovaya Rossiya Perakende Ticaret Komitesi Başkanı Mihail Kuçment, teminat yatırılmasını gerektirmeyen “güvenilirlik eşiğinin” yıllık 30 milyar ruble gelirden 5-10 milyar rubleye düşürülmesi gerektiğini düşünüyor. Kuçment ayrıca sistemik öneme sahip işletmeler ile bunlarla ilişkili kişilerin de güvenilir şirketler kapsamına alınmasını öneriyor. Opora Rossii Başkanı Aleksandr Kalinin ise gümrük idaresinin düşük risk kategorisine dahil ettiği tüm dış ekonomik faaliyet katılımcılarının ön ödemeden muaf tutulabileceğini düşünüyor.
FNS Başkan Yardımcısı Aleksandr Yegoriçev, forumda yaptığı açıklamada kurumun teminat ödeme yükümlülüğünün uygulanmasında risk yönetim sistemini esas almaya hazır olduğunu bildirdi. Aleksey Sazanov ise Rusya Maliye Bakanlığının FTS ile birlikte, hatalı DOPP nedeniyle tırların ülkeye girişine izin verilmemesine ilişkin kuralları netleştirmek için çalıştığını söyledi. Örneğin DOPP’deki bilgiler ile yükün beraberindeki belgelerde yer alan veriler arasındaki fark vergi yükümlülüğünün tutarını etkilemiyorsa, bu belgelerin artık hatalı kabul edilmemesi değerlendiriliyor. Aynı anda birden fazla DOPP düzenlenen parsiyel yüklerle ilgili konu üzerinde de çalışılıyor. Maliye Bakanlığı, belgelerden birindeki hata nedeniyle yük partisinin tamamına ilişkin işlemin iptal edilmemesini sağlayacak bir düzenlemeyi değerlendiriyor.
SPOT’un diğer ulaşım türlerini kapsayacak şekilde genişletilmesi de gündemde. Delovaya Rossiya, sistemin hava yolu taşımacılığına da uygulanmasını öneriyor. Mihail Kuçment, kurallara uygun çalışan piyasa katılımcılarının gri alanda faaliyet göstermeyi sürdürenler nedeniyle ek yük üstlenmemesi gerektiğini, bu nedenle “küçük de olsa hâlâ mevcut olan gri ithalat kanallarının” kapatılması gerektiğini söyledi.
FTS Başkan Yardımcısı Agepsim Aşkalov ise Kommersant’a yaptığı açıklamada, sistemin devreye alınmasının ardından yük taşımacılığında hava yolu veya demir yoluna doğru belirgin bir kayma gözlemlemediklerini belirtti. Aşkalov, SPOT’un bu taşıma türlerine de uygulanabilmesi ihtimalinin ilgili yasada başından beri öngörüldüğünü hatırlatarak kararın hükümete ait olduğunu bildirdi.
