.webp){kind=logo}
Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığının hazırladığı yeni düzenleme paketi, e-ticaret pazaryerlerinin (marketplace) satıcılara yaptığı ödemelerden indirim uygulamalarına, ürün iadelerinden fiyatların gösterimine kadar birçok alanda yeni kurallar öngörüyor.
Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, platform ekonomisinin düzenlenmesine yönelik ikinci önlem paketini hazırladı. Değişiklik taslağına göre yetkililer, pazaryeri platformlarının satıcılara ve sipariş teslim noktalarının (PVZ) sahiplerine para aktarma sürelerini sınırlandırmayı öneriyor. Bu süre, malın satılmasından, işin tamamlanmasından veya hizmetin sunulmasından itibaren 30 günü aşmayacak. Platformların ayrıca Rus şirketlerinden, bireysel girişimcilerden ve serbest çalışanlardan benzer hizmetler karşılığında diğer ortaklarından aldıklarından daha fazla ücret almaları yasaklanacak.
Satıcılar asgari fiyat belirleyebilecek
Değişikliklerin ayrı bir bölümü pazaryeri platformlarının indirimleriyle ilgili. Satıcı, ürün için platformun altına inerek satış yapamayacağı bir asgari fiyat belirleyebilecek. Satıcı ayrıca ürün satılmadan önce indirimden vazgeçebilecek. Bununla birlikte, alıcının belirli bir ürün için kendisinin etkinleştirdiği indirimler kısıtlamaların kapsamına girmeyecek. Pazaryeri platformunun uyguladığı indirimin satıcıya nasıl telafi edileceği sözleşmeyle belirlenecek.
Tasarı, uzaktan satış kurallarını da değiştiriyor. Yasada, “ürün teslim alınmadan önce üründen vazgeçme” ile “ürün teslim alındıktan sonra iade” kavramlarının birbirinden ayrılması öneriliyor. Ayıpsız bir üründen teslim edilmeden önce vazgeçilebilecek veya teslim alındıktan sonraki yedi gün içinde ürün iade edilebilecek. Alıcıya iade kuralları ve süreleri yazılı olarak bildirilmemişse bu süre üç aya çıkacak. Satıcı parayı on gün içinde iade etmek zorunda olacak ancak geri gönderim masraflarını kesebilecek.
Değişiklikler, ürünün geri gönderilmesindeki sorumluluğu da belirliyor. Örneğin alıcı, ürünün geri gönderim yöntemini kendisi seçerse ürün satıcı tarafından teslim alınana kadar sorumluluk alıcıya ait olacak.
Bir diğer değişiklik ise platformlarda fiyatların gösterilmesiyle ilgili. Ürünün normal fiyatının arama sonuçlarında ve satın alma işleminin tüm aşamalarında görünür olması gerekecek. Özel fiyat ise uygulanma koşulları açıklanarak ayrıca gösterilebilecek. Hükümet, fiyatların gösterilmesine ilişkin başka şartlar da belirleyebilecek.
Tasarı, hükümetin aracı dijital platformlar sicilinin tutulmasına ilişkin yetkilerini de genişletiyor. Hükümet, yabancı platformlar da dahil olmak üzere platformların sicile alınması ve sicilden çıkarılmasına ilişkin özel usulleri belirleyebilecek. Şartlar, platformların faaliyet türüne ve sicile dahil edilme yöntemine göre farklılık gösterecek.
Hükümet ayrıca yasada öngörülen ayrıcalıkların asgari kapsamını, içeriğini ve sağlanma usulünü belirleme yetkisine sahip olacak. Yasa kabul edilmesi hâlinde 1 Mart 2027’de yürürlüğe girecek.
İhlallere 400 bin rubleye kadar para cezası
Ağustos sonunda, Başbakan Yardımcısı ve Hükümet İdaresi Başkanı Dmitriy Grigorenko’nun başkanlığındaki Dijital Platformların Geliştirilmesine İlişkin Hükümet Alt Komisyonu, sektörün daha ileri düzeyde düzenlenmesine yönelik yol haritasını onayladı. Yol haritasına, ek önlemlerin uygulanmasına ihtiyaç olup olmadığına ilişkin kararların alınmasına temel oluşturacak yasa girişimleri ve kamu kurumlarının raporları dahil edildi. Grigorenko, o dönemde ikinci paketin hazırlık bakımından ileri bir aşamada bulunduğunu ve çok sayıda teklifin yakın zamanda Gosduma’ya (Meclis alt kanadı Devlet Duması) sunulmasının planlandığını açıklamıştı.
Yasa taslağının hazırlanma sürecini bilen bir kaynak, Vedomosti’ye yaptığı açıklamada Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığının aynı zamanda yeni şartların ihlaline ilişkin sorumluluk öngören İdari Suçlar Kanunu (KoAP) değişikliklerini de hazırladığını söyledi. Platform tarafından finanse edilen indirimlerin sağlanmasına ilişkin usul ve şartlara uyulmaması hâlinde tüzel kişilere 100 bin ila 300 bin ruble arasında para cezası verilebilecek.
Pazaryeri platformunun satıcıya indirimi yasaklama imkânı vermemesi veya satıcının getirdiği kısıtlamaları kaldırması hâlinde ceza 100 bin ila 400 bin ruble arasında olacak. Satıcının indirimi reddetmesi veya belirlediği asgari fiyat nedeniyle çalışma koşullarının kötüleştirilmesi durumunda da aynı ceza uygulanacak.
Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığının basın servisi, Vedomosti’ye yaptığı açıklamada yasa tasarılarının piyasa katılımcılarından gelen başvuruların analiz edilmesinin ardından hazırlandığını ve pazaryeri platformları ile ortakları arasındaki koşulları dengelemeyi amaçladığını bildirdi.
Bakanlık, para transferlerinin usul ve sürelerinin sözleşmelerde belirlenmesinin girişimciler açısından finansal öngörülebilirliği artırması gerektiğini belirtiyor. Pazaryeri platformu tarafından finanse edilen indirimi reddetme imkânının da satıcının fiyat politikasını platformun istenmeyen etkilerinden koruyacağı ifade ediliyor. Bakanlık, temel fiyatın satın alma işleminin tüm aşamalarında gösterilmesi zorunluluğunun tüketicilere sunulan bilgilerin şeffaflığını artırmasını bekliyor.
Sektörden yeni düzenlemelere farklı değerlendirmeler
İnternet Ticaret Şirketleri Birliği (AKİT) Başkanı Artyom Sokolov, ayıpsız ürünlerin iade kurallarının netleştirilmesinin piyasanın uzun süredir beklediği bir adım olduğunu söyledi. Ancak sektörün şu anda lojistik tesislerin korunmasına önemli kaynaklar ayırdığını belirten Sokolov, bu nedenle platform mevzuatında yeni düzenlemelere, daha önce kabul edilen kuralların uygulanmasına ilişkin yeterli deneyim biriktikten sonra dönülmesinin uygun olacağını ifade etti.
Sokolov, Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığının yeni girişimleri iş dünyasıyla geniş kapsamlı biçimde tartışmayı sürdürmesini beklediğini belirtti.
Wildberries temsilcisi ise önerilen önlemlerin bir bölümünün oluşmuş piyasa uygulamaları kapsamında zaten hayata geçirildiğini ve dijital platformlar memorandumunda yer aldığını bildirdi. Temsilci, diğer girişimlerin piyasa katılımcılarıyla ek olarak tartışılması ve pratik sonuçlarının değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Şirket, yasa tasarısının metnini inceledikten sonra tutumunu belirleyecek. Ozon temsilcisi ise yorum yapmayı reddetti.
Dijital Platformlar Birliği Başkanı Oraz Durdıyev, yeni önlemlerin, daha önce kabul edilen platform ekonomisi yasasının uygulamada yürürlüğe girmesinden sonra tartışılmasının uygun olacağını düşünüyor. Durdıyev, çok sayıda yeni şartın 1 Ekim’de yürürlüğe gireceğini ve satıcıların bunları anlamak ve çalışmalarını yeniden düzenlemek için şimdiden zamana ihtiyaç duyduğunu söyledi. Durdıyev, sektör açısından mevcut zorlu koşullarda düzenlemelerin istikrarının özellikle önemli olduğunu da belirtti.
Infoline-Analitika Genel Müdürü Mihail Burmistrov ise platform ekonomisine ilişkin temel yasanın ancak 1 Ekim 2026’da yürürlüğe girecek olması dikkate alındığında önerilen değişikliklerin hacminin aşırı göründüğünü düşünüyor. Burmistrov, özellikle Rusya’daki e-ticaret sektörü açısından mevcut zorlu koşullarda ve en büyük pazaryeri platformlarının altyapılarına yönelik saldırılar sürerken yeni kuralların iş dünyasıyla ayrıntılı biçimde ele alınması gerektiğini söyledi. Burmistrov’a göre yeni düzenleyici önlemler, girişimcilerin ve platformların çalışma koşulları üzerindeki etkileri açısından değerlendirilmek zorunda.
Elektronik Ticaret Birliği Direktörü ve Rusya Federal Anti-Tekel Servisi (FAS) nezdindeki Kamu Konseyi üyesi Georgiy Bagiryan, komisyonlar, indirimler ve fiyatların gösterilmesine ilişkin önerilen değişikliklerin satıcıların taleplerine karşılık verdiğini düşünüyor.
Bagiryan özellikle Rus satıcılardan benzer hizmetler karşılığında daha yüksek ücret alınmasının yasaklanmasını destekliyor. Bagiryan’a göre satıcılara yönelik olası ayrımcılık konusu uzun süredir bu kesimin gündeminde bulunuyor.
Satıcıların ürünün sahibi olmaya devam etmelerine rağmen nihai fiyatı her zaman tam olarak kontrol edemediğini belirten Bagiryan, indirimlerin düzenlenmesinde de değişiklik yapılması gerektiğini söyledi. Bagiryan, pazaryeri platformunun satıcıya indirime katılmayı teklif ettiği, satıcının da bunu kabul edebildiği veya reddedebildiği mekanizmayı en uygun yöntem olarak değerlendiriyor. Uzman, ürünün normal fiyatının gösterilmesi zorunluluğunun da platformlardaki fiyatlandırmayı alıcılar açısından daha şeffaf hâle getireceğini belirtti.
