.webp){kind=logo}
ABD yönetiminin aldığı yeni kararla LUKOIL’in yurt dışı varlıklarının satışına yönelik müzakere ve hazırlık sürecine tanınan süre yeniden uzatıldı. Karar, satış sürecinin ABD’nin güvenlik ve dış politika öncelikleri çerçevesinde sıkı denetim altında devam edeceğini ortaya koyuyor.
ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 17 Ocak’ta süresi dolan ve LUKOIL ile Lukoil International GmbH’nin (LIG, şirketin yurt dışı varlıklarını elinde bulunduruyor) veya kontrol edilen herhangi bir şirketin satışı için müzakerelerin yürütülmesine ve şartlı anlaşmalar yapılmasına izin veren lisansı 28 Şubat’a kadar uzattı.
ABD Hazine Bakanlığının internet sitesinde yayımlanan ilgili belgede, lisansın, bu tür herhangi bir anlaşmanın uygulanmasının doğrudan OFAC’tan alınacak ayrı bir izne bağlı olması koşuluyla uzatıldığı belirtildi.
Lisans metnine göre, LIG kuruluşlarının faaliyetlerinin, sözleşmelerinin veya diğer anlaşmalarının sürdürülmesi ya da sona erdirilmesi için normalde yan faaliyet ve gerekli sayılan işlemlerin yapılmasına izin veren süre 26 Şubat’a kadar uzatıldı.
Ayrıca, LUKOIL’in yurt dışı yapısına ait kuruluşların tüm bloke edilmiş hesapları, belgede izin verilen işlemler için kullanılabilecek.
ABD’nin satışa bakışı ve şartlar
OFAC, LIG’in önerilen herhangi bir satışını ABD’nin ulusal güvenlik ve dış politika hedeflerini destekleyen faktörler temelinde değerlendireceğini de açıkladı. OFAC, en azından önerilen işlemin şu koşulları sağlamasını bekliyor: LIG ile LUKOIL arasındaki tüm bağların tamamen koparılması; yaptırımlar kaldırılana kadar şirkete ait olacak tüm fonların, ABD yargı yetkisine tabi bir hesapta bloke edilmesi. Ayrıca işlem, varlık ya da hisse takası yoluyla avans bedeli elde edilmesi de dahil olmak üzere, LUKOIL’e “öngörülmeyen bir gelir” sağlamamalı.
Bunun yanı sıra OFAC, LIG satışının gerçekleştirilmesine yönelik gelecekte verilecek herhangi bir lisansın koşulu olarak, LIG varlıklarını satın alacak kişilerin, LIG’in önemli varlıklarının yeniden satışına geçilmeden önce OFAC incelemesinden geçirilmesini talep etmeyi beklediğini bildirdi.
OFAC, LIG veya varlıklarının satışına ilişkin “iyi niyetli müzakerelerin” yürütüldüğüne dair işaretler görülmemesi halinde de dahil olmak üzere, izni herhangi bir zamanda geri çekebileceğini vurguladı.
Yaptırımlar, alıcılar ve LUKOIL’in küresel varlıkları
LUKOIL, 22 Ekim’de ABD’nin yaptırım listesine alınmıştı. Bunun ardından OFAC, Rus şirketinin yurt dışı varlıklarının yaptırıma tabi olmayan tüzel kişilere satılmasına yönelik olası çabaların farkında olarak, 13 Aralık’a kadar geçerli bir lisans yayımlamış, bu lisans daha sonra mevcut yılın 17 Ocak tarihine kadar uzatılmıştı. İzin verilen faaliyetler arasında nihai anlaşmaların koşulları üzerine müzakerelerin yürütülmesi, finansal ve hukuki incelemeler ile üçüncü taraf danışman ve uzmanların sürece dahil edilmesi yer alıyordu.
LUKOIL, şirket hakkında ABD ve İngiltere’nin 15 Ekim’de uygulamaya koyduğu yaptırımların ardından yurt dışı varlıklarını satma niyetini açıklamıştı. Bu kapsamda şirket, uluslararası emtia tüccarı Gunvor’dan yurt dışı varlıklarının satın alınmasına ilişkin bir teklifi almış ve kabul etmiş, taraflar işlemin temel koşulları üzerinde mutabakata varmıştı. Ancak ABD Hazine Bakanlığının, Ukrayna’daki çatışma devam ettiği sürece Gunvor’a iş yapma lisansı vermeyeceğini açıklaması nedeniyle işlemin gerçekleştirilmesi mümkün olmamış, bunun üzerine alıcı teklifini geri çekmişti.
Gunvor’un yarıştan çekilmesinin ardından Lukoil International için çok sayıda alıcı devreye girdi. Medyada, ABD’li enerji devleri Chevron Corp. ve ExxonMobil, Abu Dabi devlet şirketi ADNOC, özel yatırım fonu Carlyle Group, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli International Holding Company (IHC), iş insanı Todd Boehly ve BAE’li yatırımcılardan oluşan bir grup, merkezi Suudi Arabistan’da bulunan Midad Energy ile Avusturyalı iş insanı Bernd Bergmaier’in ilgisine dair bilgiler yer aldı.
LUKOIL, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Irak, Mısır, Kamerun, Nijerya, Gana, Meksika, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kongo Cumhuriyeti’nde projelere katılıyor. Şirkete Bulgaristan, Romanya ve Hollanda’da rafineriler ile 19 ülkede yaklaşık 2,5 bin istasyondan oluşan bir akaryakıt istasyonları ağı ait. LUKOIL’in uluslararası projeler kapsamındaki kanıtlanmış petrol ve gaz rezervleri 2024 yılı sonu itibarıyla 1 trilyon 345 milyar varil petrol eşdeğeri olarak kaydedildi. Batı Kurna-2 projesi hariç olmak üzere uluslararası projelerde petrol ve gaz kondensatı üretimi 2024’te 3,9 milyon ton, gaz üretimi ise 16,2 milyar metreküp oldu. Grubun Avrupa’daki rafinerilerinde 2024 yılı toplam işleme hacmi, Mayıs 2023’te İtalya’daki ISAB rafinerisinin satılması nedeniyle yıllık bazda yüzde 18 düşüşle 13,5 milyon ton olarak gerçekleşti. Yurt dışındaki perakende petrol ürünü satışları ise 2024’te 4,2 milyon ton seviyesinde kaldı.
Londra yönetimi, LUKOIL’in uluslararası varlıklarına yönelik işlemlere 26 Şubat’a kadar izin verdi. OFAC ise Rus şirketine ait yurt dışındaki akaryakıt istasyonlarının faaliyetlerine 29 Nisan 2026’ya kadar izin tanıdı. LUKOIL’in bazı yurt dışı projeleri hem İngiltere hem de ABD yaptırımlarından muaf tutuldu. Bu projeler arasında Tengiz ve Karaçaganak sahalarının geliştirilmesi ile Kaspiy Boru Hattı Konsorsiyumu (KTBK) bulunuyor.
