.webp){kind=logo}
Rusya’da mikro ve küçük işletmeler arasındaki ihracatçıların yabancı taraflardan aldığı ödemelerde rublenin payı gerilerken, döviz cinsinden gelen ödemelerin payı yüzde 23,2’ye yükseldi. Uzmanlar, küçük ihracatçıların ödeme sistemlerini yeni ekonomik koşullara uyarlayarak o anda daha avantajlı olan para birimlerini tercih ettiğini belirtiyor.
Toçka Bank verilerine göre, 2025’in ilk yarısı itibarıyla yabancı taraflardan mikro ve küçük işletmeler arasındaki ihracatçıların hesaplarına ruble cinsinden gelen transferlerin payı 4,5 yüzde puan azalarak yüzde 76,8’e geriledi. Bu, 2022’nin ikinci yarısından bu yana en düşük seviye oldu.
Reksoft’un Bankalar ve Finans Departmanı iş mimarı Elena Golyayeva, “Önceki yıllarda en azından çalışan bir ödeme kanalının bulunması önemliydi, şimdi ise döviz dönüştürme maliyeti, ödemenin gerçekleşme hızı, banka zincirinin istikrarı, ilave uyum kontrolü olasılığı ve alınan dövizin daha sonra kullanılabilmesi giderek daha fazla önem kazanıyor” açıklamasında bulundu.
Rubleyle ödemeler bazı ülkelerde standart hâline geldi
Golyayeva, bazı güzergâhlarda ruble likiditesine düzenli karşı talebin bulunduğu ve ek döviz dönüşümüne duyulan ihtiyacın asgari düzeyde olduğu istikrarlı ruble ödeme sistemlerinin artık oluştuğunu belirtti.
Jinshi hukuk firmasının Genel Müdürü Maksim Slugin ise Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinde rubleyle ödemelerin artık standart hâline geldiğini ve yabancı bankaların istikrarlı doğrudan ödeme kanalları oluşturduğunu ifade etti.
Slugin’e göre, bu ülkelerin dışında Rusya’dan mal satın alanlar daha çok yuan, dirhem, tenge veya erişilebilir başka bir para birimini tercih ediyor. Slugin ayrıca Rusya’daki birçok küçük ihracatçının yurt dışından ham madde, ekipman veya bileşen satın aldığı için gelirlerini örneğin yuan cinsinden elde etmesinin daha avantajlı olduğunu belirtti.
Kommersant’ın haberine göre bir diğer faktör ise aracılar ve üçüncü ülke bankaları üzerinden yapılan ödemelerin gelişmesi oldu. Slugin, bu tür ödemelerin daha ucuz ve güvenilir hâle geldiğini, bu nedenle işletmelerin artık yalnızca başka seçenek bulunmadığı için ruble kullanmak zorunda olmadığını söyledi. Toçka Bank verilerine göre, nisan ayı itibarıyla müşterilerinin döviz transferlerinin yaklaşık yüzde 60’ı aracılar üzerinden gerçekleştiriliyordu.
İngo Bank Analitik Direktörü Vasiliy Kutin, eğilimlerin en fazla tarım (tahıl ve gübre ihracatı), metalürji ve kimya sanayisi gibi bu yeni ticaret güzergâhlarıyla yakından bağlantılı sektörlerin yanı sıra BDT ülkelerine yönelik hizmetler segmentinde görüldüğünü belirtti.
Golyayeva’ya göre bu eğilim, nispeten küçük sözleşmelerin sayısının daha fazla, alıcıların coğrafyasının daha geniş ve ödeme para birimini seçme özgürlüğünün önemli ölçüde daha fazla olması nedeniyle ekipman ve bileşen ihracatı ile bilişim teknolojileri (IT) alanında da en belirgin şekilde görülüyor.
Ruble gelirlerinin payının yüzde 74-78 civarında kalması bekleniyor
Slugin, temel senaryoda yılın ikinci yarısında mikro ve küçük işletmelerin ruble cinsinden toplam gelirlerinin payının yüzde 74-78 civarında kalacağını öngörüyor.
Golyayeva ise kurda sert hareketler yaşanması hâlinde, özellikle sözleşmenin imzalanması ile fiilî ödeme arasındaki sürenin uzun olduğu durumlarda tarafların belirli bir ticaret koridoru açısından nispeten daha öngörülebilir olan yuan, dirhem veya diğer para birimlerini kullanmaya daha sık yöneleceğini; buna karşılık kurun istikrar kazanması ve sürdürülebilir ruble likiditesinin bulunması durumunda rubleyle ödemelerin cazibesinin artabileceğini değerlendiriyor.
Inter şirketinin Genel Müdürü Konstantin Savinovskiy, bazı şirketlerin ihracat faaliyetlerini azaltarak satışlarını iç pazara yönlendirebileceği ihtimalini dışlamıyor.
Expert RA ajansının Validasyon Genel Müdürü Yuriy Belikov, küçük ve orta ölçekli işletmelerin istikrarsız satış pazarları ve ödemelerde yaşanan zorlukların yanı sıra borç finansmanına erişimin düşük, maliyetinin ise yüksek olması gibi iç faktörler nedeniyle faaliyetlerini sürdürmekte ve ayakta kalmakta giderek daha fazla zorlandığını belirtti.
