.webp){kind=logo}
Rusya’dan Türkiye’ye yapılan mal sevkiyatı Ağustos 2026’da temmuz ayına göre yüzde 41 azalarak 1,93 milyar dolara geriledi. Bu rakam, 2022’den bu yana kaydedilen en düşük aylık seviye oldu.
Düşüş, Karadeniz’de deniz taşımacılığında ciddi aksamaların yaşandığı döneme denk geldi. Gemilere ve liman altyapısına yönelik saldırılar nedeniyle Rusya ile Türkiye arasındaki yük akışının bir bölümü kesintiye uğrarken, dış ticaret yapan taraflar alternatif güzergâhlar aramak zorunda kaldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Rusya, temmuz ayında Türkiye’ye 3,23 milyar dolarlık mal gönderdi. Ağustosta bu rakam 1,93 milyar dolara gerileyerek yaklaşık yüzde 41 azaldı.
Düşüş yılın ilk yarısında başladı
Bununla birlikte düşüş yılın ilk yarısında başlamıştı. Sevkiyat hacmi ocakta 3,78 milyar dolar, şubatta 2,49 milyar dolar, martta ise 3,51 milyar dolar seviyesindeydi. Nisanda 4,42 milyar dolara yükselen Rusya’nın ihracatı daha sonra yeniden düşüşe geçti; haziranda 3,67 milyar dolar, temmuzda 3,23 milyar dolar, ağustosta ise 1,93 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Vedomosti’nin görüştüğü uzmanların değerlendirmelerine göre özellikle yaz aylarındaki düşüşün başlıca nedeni lojistik sorunları oldu.
Karadeniz’deki durum, gemilere ve liman altyapısına yönelik bir dizi saldırının ardından kötüleşti.
Temmuz sonunda Taman’daki Efko gıda ve yağ terminali faaliyetlerini durdurdu. Ağustosta ise Novorossiysk’teki üç tahıl terminali NZT, NKHP ve KSK’nın faaliyetleri durduruldu. Gazetenin aktardığına göre Azak Denizi’ndeki deniz taşımacılığı da 11 Temmuz’da durmuştu.
Bu durum Rusya-Türkiye ticareti açısından özellikle önemli çünkü deniz taşımacılığı gıda, ham madde ve enerji kaynakları sevkiyatının önemli bir bölümünü oluşturuyor.
Türkiye deniz taşımacılığının güvenliği için çağrı yaptı
Türkiye Dışişleri Bakanlığı ağustos ayında Rusya ve Ukrayna’ya deniz taşımacılığının güvenliğini sağlamak için önlem alma çağrısında bulundu. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise eylül ayında deniz altyapısına yönelik saldırıların durdurulmasına ilişkin bir mutabakat taslağının Moskova ve Kiev’e iletildiğini açıkladı. Rus tarafı belgeyi aldığını doğruladı ancak somut müzakerelerin bulunmadığını bildirdi.
En dikkat çekici sonuçlardan biri Rus tahılı sevkiyatında yaşanan değişiklikler oldu.
2025/26 tarım sezonunda Türkiye, Rus tahılının en büyük alıcısıydı. Türkiye’ye yaklaşık 10,2 milyon ton tahıl gönderilirken bu miktar Rusya’nın tahıl ihracatının yüzde 16’sını oluşturdu.
Ancak Rusya Tahıl Birliği verilerine göre ağustos ayında Rusya’dan Türkiye’ye tahıl sevkiyatı yapılmadı. Eylülde durum toparlanmaya başlasa da Türkiye’nin Rusya’nın tahıl ihracatındaki payı yalnızca yüzde 1 civarında kaldı.
Eylül ayında Rus tahılının en büyük alıcısı İran oldu.
Sorunlar yalnızca tahıl yükleriyle sınırlı kalmadı. Argus verilerine göre Türkiye’nin Rusya’dan kömür ithalatı temmuz ayında yıllık bazda 1 milyon ton azalarak 2,1 milyon tona geriledi.
Ağustosta Taman üzerinden sevk edilen kömür miktarının yaklaşık 1,5 milyon ton olduğu tahmin edildi.
Rusya’nın ihracatındaki seyri enerji kaynakları, demirli metaller ve bakır sevkiyatı da etkiledi. Uzmanlar, ağustos ayındaki dünya fiyat koşullarının tek başına Rusya’dan yapılan sevkiyattaki bu kadar keskin düşüşü açıklamadığına dikkati çekiyor.
Yükler alternatif güzergâhlara yönlendiriliyor
Rusya ile Türkiye arasındaki taşımaların bir bölümü şimdiden alternatif güzergâhlara yönlendiriliyor. Lojistik sektörü temsilcilerinin değerlendirmelerine göre yükler Kafkasya üzerinden daha uzun kara güzergâhlarıyla ya da Rusya’nın kuzeybatısındaki limanlar üzerinden taşınabilir.
Bu yeniden yapılanma taşıma mesafesini ve teslimat maliyetini artırıyor. Konteyner bulunması ve düzenli taşımacılığın organize edilmesi konusunda da ek güçlükler yaşanıyor.
Rus tahılı söz konusu olduğunda aksamalar Türk işleyiciler açısından özellikle önem taşıyor. Bu ham maddenin önemli bir bölümü işlendikten sonra yeniden ihraç edildiği için sevkiyatlardaki uzun süreli düşüş piyasa katılımcılarının maliyetlerini artırabilir.
Uzmanlar ayrıca Türkiye’nin Rusya’dan ithalatındaki düşüşün daha uzun vadeli nedenleri de bulunduğunu belirtiyor. 2022’de ticaretin büyümesinin ardından Türk bankaları ve şirketleri, ikincil yaptırım riskleri nedeniyle Rus taraflarla yapılan işlemlere daha sıkı yaklaşmaya başladı. Ancak 2026 yazındaki keskin düşüş öncelikle deniz lojistiğindeki sorunlarla ilişkilendiriliyor.
Rusya-Türkiye ticaretinin bundan sonraki seyri açısından temel unsur, istikrarlı deniz taşımacılığının yeniden sağlanıp sağlanamayacağı ya da Karadeniz güzergâhlarının hızla alternatif teslimat kanallarıyla değiştirilip değiştirilemeyeceği olacak.
