.webp){kind=logo}
Finlandiya Ulusal Arşivinin Rusya’dan alınan tarihi materyallere yönelik erişim kısıtlaması, arşiv yöneticileri ve tarihçiler arasında bilimsel araştırma özgürlüğü ve erişim koşulları konusunda tartışmaya yol açtı.
Finlandiya Ulusal Arşivi, Rusya’dan alınan tarihi materyallere serbest erişimi yasakladı. Yle’nin haberine göre, arşivin internet sitesinde yer alan bilgilerde kısıtlamanın 2022 sonbaharından 9999 yılının sonuna kadar geçerli olduğu belirtildi.
Söz konusu materyaller arasında özellikle 20. yüzyılın başlarına ait Sveaborg Kalesi manzaralarını içeren çizimler ve diğer tarihi belgeler bulunuyor. Bu materyaller şu anda yalnızca Finlandiya Ulusal Arşivinin okuma salonlarında “kontrollü koşullar altında” incelenebiliyor. Materyallere henüz uzaktan erişim sağlanmıyor.
Yle’nin verilerine göre, Rus arşivleriyle yürütülen iş birliği kapsamında 2005’ten bu yana Finlandiya’ya 1500-1990 yıllarındaki olaylara ilişkin yaklaşık bir milyon sayfalık tarihi belge getirildi. Bu belgelerin temini ve kopyalanması için devlet bütçesinden 1 milyon avronun üzerinde harcama yapıldı. İmzalanan anlaşmalara göre materyallerin hem okuma salonlarında hem de elektronik ortamda erişime açık olması gerekiyor.
Frolov: Arşiv otosansüre başvurmuş olabilir
2022 yılının sonuna kadar Finlandiya Ulusal Arşivinde Rusya ve eski Sovyet cumhuriyetleriyle ilişkiler ve geliştirmeden sorumlu yönetici olarak görev yapan tarih profesörü Dmitri Frolov, daha önce bu materyallere internet üzerinden serbest erişim sağlanması için çaba gösterdiğini söyledi.
Frolov’a göre, Finlandiya Federal Arşiv Ajansı bu imkâna karşı çıkıyordu ancak son anlaşmalara buna ilişkin bir madde eklendi. Frolov, arşivin otosansüre başvurmuş olabileceğini öne sürdü.
Finlandiya Ulusal Arşivi Genel Müdürü Päivi Happonen ise bu suçlamaları reddetti. Happonen, kısıtlamaların daha önce imzalanan anlaşmalara dayandığını ve arşivin Şubat 2022’den sonra Rus tarafıyla temas kurmadığını söyledi.
Kısıtlamaların yasallığına ilişkin şüphe
Finlandiya Ulusal Arşivinin eski Başkanı Jussi Nuorteva, kısıtlamaların yasallığı konusunda şüphelerini dile getirdi. Nuorteva, arşivin bilimsel araştırma özgürlüğünü ihlal eden kararları kendi başına alamayacağını belirtti.
Nuorteva ayrıca, Finlandiya makamları tarafından 1941-1944 yıllarında Doğu Karelya’daki kamplarda tutulan Sovyet mahkûmlara ilişkin veri tabanının internetten kaldırıldığını bildirdi.
Happonen, veri tabanının kaldırılmasını, Rusya’nın Doğu Karelya’daki soykırım suçlamalarının gündeme geldiği bir dönemde bilgi güvenliği riskleriyle ilişkilendirdi.
3 Eylül’de Finlandiya makamlarının “göçle mücadele ve güvenliğin güçlendirilmesi” amacıyla Rusya ile sınırın kapalı tutulma süresini 31 Aralık 2028’e kadar uzatmak istediği öğrenildi.
