Rus petrolünün Türkiye’ye taşıma maliyeti varil başına 12,8 dolara çıktı

Rus petrolünün Karadeniz limanlarından taşınmasına yönelik navlun fiyatları, deniz taşımacılığı risklerinin sürmesi ve tanker arzının sınırlı kalmasıyla tarihi zirvelere ulaştı. Yüksek Brent fiyatları ise artan taşıma maliyetlerine rağmen Rusya’nın petrol ihracatındaki kârlılığın korunmasına katkı sağlıyor.

Fiyat Endeksleri Merkezi’nin (TsTİ) değerlendirmesine göre, 31 Ağustos-6 Eylül döneminde Rus petrolünün Aframax sınıfı tankerlerle Novorossiysk’ten Batı Hindistan’a ve Kuzey Çin’e deniz yoluyla taşınmasının maliyeti sırasıyla yüzde 2,7 ve yüzde 3,1 artarak varil başına 23,2 dolar ve 25,7 dolara yükseldi. Analistler, Karadeniz limanlarından navlun fiyatlarının üst üste yedinci haftada arttığını ve bu rotalarda tarihi zirvelerini yenilediğini belirtti. Uzmanlar, bölgedeki taşıma maliyetlerinde süren artışı deniz taşımacılığındaki yüksek riskler, sigorta giderlerindeki artış ve kullanılabilir filo miktarındaki azalmayla ilişkilendiriyor. Rus petrolünün Novorossiysk’ten Türkiye’ye taşınma maliyeti ise bir haftada yüzde 2,2, yani 0,28 dolar artarak varil başına 12,8 dolara çıktı.

Karadeniz’deki insansız hava aracı saldırılarının sıklaşmasının ardından genel olarak ticari filo, özel olarak da tanker filosu Novorossiysk Limanı’ndan kaçınmaya ve başka rotaları tercih etmeye başladı. Bu durum taşıma maliyetlerini belirgin biçimde artırdı. Akdeniz bölgesinde navlun fiyatlarının düşmesine rağmen sınırlı tonaj arzı, Hindistan’a yapılan taşımacılıkta fiyatları yüksek seviyede tutuyor. Reuters’ın bir kaynağı eylül başında, Urals petrolünün Novorossiysk’ten Hindistan’a taşınmasının sefer başına maliyetinin düşmeden 18-20 milyon dolar seviyesinde kaldığını belirtmişti.

Baltık rotalarında da navlun fiyatları yükseldi

Değerlendirmede, Baltık limanlarından Aframax sınıfı gemilerle yapılan taşımacılıkta navlun fiyatlarının tüm güzergâhlarda yükseldiği belirtildi. En belirgin artış, Doğu Hindistan rotasında görüldü. Bu güzergahta fiyatlar önceki haftaya göre yüzde 3,7 artarak varil başına 17,2 dolara çıktı. Analistler, artışın Azak-Karadeniz havzasındaki sevkiyatların bir bölümünün başka güzergâhlara yönlendirilmesi ortamında gerçekleştiğine dikkat çekti. TsTİ’nin aktardığı piyasa katılımcılarının verilerine göre, Baltık limanlarındaki kullanılabilir tonaj dengeli durumunu koruyor; ne açık ne de arz fazlası bulunuyor.

TsTİ ayrıca piyasa katılımcılarının, eylülde kuzeybatı limanlarından Rus Urals petrolünün yüklenmesi için boş spot pozisyon bulunmadığını bildirdiğini aktardı. Analistlerin verilerine göre Hint alıcılar, Primorsk Limanı’ndan Urals için boş bir pozisyon ortaya çıkması hâlinde (FOB Primorsk) varil başına 23 dolar indirimle alım yapmaya hazır olduklarını bildirdi. Bu indirim, bir hafta öncesine göre 3 dolar daha düşük. Değerlendirmede, orta vadede bölgede sevkiyatlara yönelik yüksek talebin sürmesi ve tankerlerin sınırlı olması hâlinde tonaj için rekabetin artabileceği ve navlun fiyatları üzerinde ek baskı oluşabileceği belirtildi.

TsTİ verilerine göre piyasa katılımcıları, küresel tonajın bir bölümünün Orta Doğu’ya kaydığını da belirtiyor. Bölgede, Singapur merkezli Trafigura’nın da aralarında bulunduğu petrol devleri, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş risklerini telafi eden primli fiyatlar teklif ederek çok büyük ham petrol tankerlerini aktif biçimde kiralıyor.

Yüksek Brent fiyatı ihracat kârlılığını destekliyor

Euler’in petrol, gaz ve ulaştırma sektörlerinden sorumlu kıdemli analisti Andrey Polişçuk, Rus petrolü ihracatının kârlılığının son aylarda arttığını söyledi. Polişçuk’a göre referans Brent petrolünün yüksek fiyatı, navlun maliyetlerindeki ve indirimlerdeki artışı tamamen telafi ediyor. Polişçuk, Orta Doğu’dan sınırlı ihracatın devam etmesi dikkate alındığında bu durumun sürebileceğini öngörüyor.

Open Oil Market Başkanı Sergey Tereşkin, fiyatlardaki artışın Brent’e uygulanan indirim ve yükselen navlun maliyetlerine rağmen Rusya’dan petrol ihracatının marjını artırdığını belirtti. Tereşkin, bunun nedenleri arasında Orta Doğu’daki gerilim nedeniyle Rusya ve Suudi Arabistan’da üretimin azalmasını gösterdi.

Tereşkin’in tahminine göre Rus petrolüne yönelik yüksek talep yıl sonuna kadar devam edecek. Uzman, Orta Doğu’daki çatışma çözüme kavuşsa bile Hürmüz Boğazı üzerinden transit geçişin yeniden başlatılması için piyasanın zamana ihtiyaç duyacağını belirtti. Tereşkin, olumlu senaryoda Rus petrol şirketlerinin üretim ve ihracatı artırırken aynı zamanda navlun fiyatları ile indirimi azaltma imkânı bulacağını ifade etti.

NEFT Research Yönetici Ortağı Sergey Frolov, önümüzdeki ay Urals için spot pozisyon açığının büyük olasılıkla süreceğini, ancak açığın şiddetinin bir miktar azalabileceğini düşünüyor. Frolov’a göre Karadeniz’deki lojistik kısıtlamalar değişmeden kalacak; armatörler tankerlerini Novorossiysk’e göndermeye isteksiz davranırken navlun fiyatları da zirve seviyelerde sabitlenmiş durumda. Uzman, Avrupa’daki talebin toparlanmaya başlayacağı ve tankerlerin bir bölümünün eski rotalarına dönebileceği ekim ayına doğru durumun iyileşebileceğini belirtti.