.webp){kind=logo}
Rusya’da hükümet, iç piyasadaki yakıt arzını artırmak için benzin ve dizel yakıtta çevre standartlarını geçici olarak düşürmeyi değerlendiriyor. Düzenleme, “Euro-2” seviyesine kadar yakıt üretimi ve ithalatına izin verilmesini öngörüyor.
Kommersant’ın edindiği bilgiye göre hükümet, iç piyasayı doyurmak amacıyla benzin ve dizel yakıt üretiminde standartların bir yıl süreyle “Euro-2” seviyesine kadar düşürülmesine izin verebilir. Ayrıca bu tür benzinin ithalatına da izin verilebilir. Analistlerin belirttiğine göre bu, naftanın derin işleme tabi tutulmadan kullanılmasına olanak sağlayarak benzin arzını ayda yüz binlerce ton artırabilir. Ancak bu tür yakıt modern otomobiller için güvenli olmayabilir.
Hükümet, Temmuz 2027’ye kadar Rusya’da “Euro-2”, “Euro-3” ve “Euro-4” benzin ve dizel yakıt üretimine ve dolaşımına izin verebilir. Benzin için metanol içeriği yüzde 3 ile sınırlandırılacak. Kommersant, buna ilişkin kararname taslağını gördüğünü yazdı. Ayrıca bu özelliklere sahip benzinin ithalatına da izin verilebilir ve bu benzin için Avrasya Ekonomik Birliği’nin (AEB) teknik düzenlemelerine uygunluk şartları uygulanmayacak.
2025 sonbaharında hükümet, bazı petrol rafinerilerinin iç piyasa için “Euro-3” göstergelerine sahip benzin ve dizel yakıt üretmesine izin verdi. Bu imkân, petrol hammaddesi işleme operasyonları yürüten kişi kayıt belgesine sahip rafinerilere tanındı. Bunlar arasında, işleme derinliğini artırmaya yönelik yeni ünitelerin devreye alınmasına ilişkin anlaşmalar imzalayan rafineriler de bulunuyor.
Yürürlükteki teknik düzenleme, “Euro-5” sınıfı benzin ve dizel yakıtta kükürt içeriğinin 1 kilogramda en fazla 10 miligram, “Euro-2” için ise 1 kilogramda 500 miligram olmasını öngörüyor. “Euro-2” benzinde daha yüksek oranda benzen içeriğine de izin verilirken, dizel yakıt için yanıcılık özelliği olan setan sayısının düşürülmesine izin veriliyor. Rusya’da “Euro-2” satışı 2013’ten itibaren yasaklanmıştı.
Yakıt piyasasında arz sıkıntısı derinleşti
Yakıt piyasasındaki durum, petrol ürünleri arzındaki düşüş koşullarında mayıs sonunda ağırlaştı. Bu durum akaryakıt istasyonlarında fiyatların artmasına, bazı bölgelerde benzin ve dizel yakıt sıkıntısı yaşanmasına yol açtı.
Bazı akaryakıt istasyonu ağları, müşteriler için yakıt satışına limit getirdi. Kpler’in 18 Haziran tarihli değerlendirmesinde, piyasa katılımcılarına atıfla Rusya’da benzin stoklarının son üç ayda birkaç yüz bin ton azaldığı belirtildi. Analistler, durumun 2025’in temmuz-eylül döneminde gözlenen tabloya benzediğini kaydetti. Devlet Başkanı Vladimir Putin, 28 Haziran’da yakıt piyasasına ilişkin toplantıda, en büyük rafinerilerin kapasitelerinin azami düzeyde kullanıldığını, orta ve küçük ölçekli tesislerin potansiyelinin devreye alındığını, mevcut onarım sürelerinin kısaltıldığını ve planlı onarımların ertelendiğini söyledi. Putin’in aktardığı Rusya Enerji Bakanlığı verilerine göre benzin stokları yıllık bazda yüzde 4 azalarak 1,7 milyon tona düştü.
Kommersant’ın sektördeki bir kaynağına göre benzine yönelik şartların “Euro-3” sınıfına kadar gevşetilmesi, yüksek oktanlı benzinle piyasayı doyurmak için büyük olasılıkla yeterli olmadı. NEFT Research İletişim Direktörü Dmitriy Prokofyev, temel farkın kükürt içeriğine yönelik şartlarda ve üretimin karmaşıklığında olduğunu belirtiyor.
Prokofyev, “Euro-2” standardının naftanın derin işleme tabi tutulmadan baz olarak kullanılmasına, daha kaliteli yakıt üretemeyen kapasitelerin sürece dahil edilmesine ve üretim sürecinin önemli ölçüde basitleştirilmesine olanak sağladığını açıklıyor. Uzmana göre naftanın kullanıma dahil edilmesi benzin üretimini ayda yüz binlerce ton artırabilir; ayrıca daha ucuz yakıt ithalatı için de imkânlar açılıyor. Ancak Prokofyev, bunun devre dışı kalan hacimleri tamamen telafi etmesinin pek olası olmadığını düşünüyor.
Modern araçlar için risk uyarısı
Open Oil Market Genel Müdürü Sergey Tereşkin, standartlarda yapılacak düzeltmenin yakıt üretiminin belirli teknolojik ünitelerdeki duruşlara bağımlılığını azaltmaya imkân sağlayacağını söylüyor.
Tereşkin’e göre araç parkı için riskler, düşük çevresel özelliklere sahip yakıt üretiminin ne ölçüde önemli olacağına bağlı. Dmitriy Prokofyev, modern otomobillerin büyük bir bölümü için “Euro-2” yakıt kullanımının güvenli olmayabileceğini belirtiyor. Ancak uzman, bölgelerde araç parkının önemli bir bölümünün hâlâ düşük kaliteli yakıta göre tasarlandığını, bu nedenle yetkililerin kararının kalite pahasına yakıtın fiziki erişilebilirliğinden yana olduğunu ekliyor.
Yakıt piyasasını istikrara kavuşturma önlemleri kapsamında hükümet, 31 Temmuz’a kadar piyasanın tüm katılımcıları için benzin ihracatını yasakladı ve dizel yakıt ihracatına yönelik kısıtlamaları rafinerileri de kapsayacak şekilde genişletebilir. Ayrıca benzinin borsada satış normu 1 Temmuz’dan itibaren üç aylığına yüzde 15’ten yüzde 10’a indirildi; AEB’ye benzin ithalatında sıfır gümrük vergisinin uzatılması planlanıyor. Gosduma ise üçüncü okumada, rafinerilerin harmanlama yoluyla üretilen otomobil benzini için ters akiz almasına imkân tanıyacak ve AEB’nin diğer ülkelerinde ve Gümrük Birliği dışında üretilen yakıta yönelik damping mekanizmasının hesaplanma usulünü belirleyecek yasa tasarısını kabul etti.
Kpler, yakıt üretim standartlarının düşürülmesi ve Belarus, Azerbaycan, Orta Asya ülkeleri, Hindistan ve Türkiye dahil ithalatın artırılmasının yanı sıra Rusya Federasyonu’nun hükümetler arası anlaşmalar kapsamında benzin sevkiyatlarını yasaklayabileceğini ve akaryakıt istasyonlarındaki fiyatlar üzerindeki kontrolü gevşetebileceğini belirtiyor. Analistlere göre ancak son adımın eylül seçimlerinden önce atılması pek olası değil.
