.webp){kind=logo}
Rusya Merkez Bankası, bazı bankaların sorunlu kredilere ilişkin karşılıkları düşük göstererek yöneticilerin prim hesaplamalarına dayanak oluşturan kâr göstergelerini artırmaya çalıştığını tespit etti. Regülatör, bu uygulamaların önüne geçmek için büyük sorunlu kredilerin değerlendirilmesinde yeni sınırlamalar hazırlıyor.
Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, Rusya Bankalar Birliği’nin 8. kongresinde yaptığı açıklamada, Rusya Merkez Bankasının bankaların riskleri dikkate almadığı bazı vakalar gördüğünü, bankaların karşılıkları asgariye indirerek, KPI’ları kâra bağlı olan yönetime ödenecek primlerin hesaplanacağı tabanı artırmaya çalıştığını belirtti. Nabiullina, “Ne yazık ki risklerin dikkate alınmadığı bazı vakalar görüyoruz. Peki neden biliyor musunuz? Bazı bankaların yöneticilerinde primler net kâra veya sermaye yeterliliği rasyolarına bağlı” ifadelerini kullandı.
Rusya Merkez Bankası, karşılıkların yapay şekilde düşük gösterilmesini önlemek için 2026’nın ikinci yarısında bankaların büyük sorunlu kredileri değerlendirirken uzman görüşü kullanma imkanını sınırlamayı planlıyor. Nabiullina’nın sözlerine göre Rusya Merkez Bankası ayrıca gelecek yıldan itibaren, belirli parametrelere göre yüksek borç yüküne sahip olması halinde borçlunun finansal durumunun iyi veya orta düzeyde kabul edilmesini yasaklamayı planlıyor.
Prim odaklı davranışlara karşı önlem
Nabiullina’ya göre bu önlemler, bazı yöneticilerin bankaların sermaye tamponunu kaybetmesine yol açabilecek “prim odaklı davranışlarına” karşı güvence olacak.
Primler ve prim ödemelerinin sınırlandırılması, Rusya Merkez Bankasının bankaların strese dayanıklılığını artırmak için modern yaklaşım ve gerekliliklerin geliştirilmesine yönelik büyük reformunun bir parçasını oluşturuyor. Rusya Merkez Bankası, banka yönetimlerinin finansal istikrarı korumaya yönelik kişisel çıkarını artırmak istiyor. Regülatör, 2025’ten bu yana bankanın finansal durumunun kötüleşmesi halinde yönetime prim ödemelerinin sınırlandırılmasına ilişkin bir konsept hazırlıyor. Rusya Merkez Bankası ayrıca yönetime ödenen ücretlerin geri alınmasına yönelik clawback mekanizmasının uygulanma imkanını değerlendirmeyi planlıyor.
Sberbank temsilcisi, Sberbank’ın karşılıkları yürürlükteki Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) ve Rusya Merkez Bankası düzenlemelerine sıkı şekilde uygun olarak ayırdığını, düzenli olarak bağımsız denetimden ve Rusya Merkez Bankası denetimlerinden geçtiğini belirtti. Temsilci, bu nedenle söz konusu girişimlerin hayata geçirilmesi halinde bankanın finansal sonuçları üzerinde kayda değer bir etki beklemediklerini kaydetti.
Expert RA derecelendirme ajansının Genel Müdürü Yuri Belikov, kurumsal kredilendirmede karşılıkların düşük gösterilmesinin, bireysel kredilendirmeden farklı olarak, ölçeği bankadan bankaya büyük ölçüde değişen yaygın bir durum olduğunu söyledi. Belikov’a göre sorun, sistem çapındaki ölçeğin hiçbir zaman kesin olarak değerlendirilememesinde yatıyor. Uzman, diğer bir sorunun da resmi karşılık ayırma kurallarının, en azından Rus Muhasebe Standartları (RMS) açısından buna izin verdiği koşullarda bu tür değerlendirmelerin öznel olması olduğunu belirtti. Belikov, nihai olarak her şeyin Rusya Merkez Bankasının denetimlerine ve bu denetimlerin sonuçlarına göre karşılıkların tamamlanmasına ilişkin talimatlara bağlı olduğunu kaydetti.
Ulusal Kredi Derecelendirmeleri (NKR) derecelendirme ajansının Genel Müdürü Mihail Doronkin, büyük kurumsal kredilerin değerlendirilmesinde uzman görüşünün oldukça yaygın bir uygulama olduğunu ve bu aracın borçlularda ortaya çıkan sorunları maskelemek ve kâr üzerindeki etkiyi yumuşatmak amacıyla kullanılabildiği durumların gerçekten de sık görüldüğünü söyledi. Doronkin, reel sektörün büyük şirketlerine yönelik yaptırımların belirgin şekilde genişlediği dönemde Rusya Merkez Bankasının, bankanın yönetim organının kararıyla bu tür borçluların finansal durum değerlendirmesinin kötüleştirilmemesi imkanlarını da önemli ölçüde genişlettiğini belirtti. Doronkin, ancak 2024-2025 yıllarında borçluların borç yükünün keskin şekilde artması koşullarında, özellikle bankacıların bu sorunların geçici nitelikte olduğu varsayımından hareket ettiği durumlarda bu aracın popülerliğinin artmış olabileceğini ifade etti.
Sorunlu kredilerde artış endişesi
Ulusal Derecelendirme Ajansı (NRA) Finansal Kurumlar Derecelendirmeleri Genel Müdürü Konstantin Borodulin ise sorunlu kurumsal kredilerdeki artış eğiliminin, 2026’nın ilk çeyreğinde sektördeki payının 500 milyar ruble artarak portföyün yüzde 11,6’sına ulaşmasının regülatörde haklı endişelere yol açtığını ekledi. Borodulin’e göre Rusya Merkez Bankası, ekonomik büyümedeki yavaşlama ve ekonominin bazı sektörlerindeki sorunlar nedeniyle bir dizi borçlunun kredi ödemelerinde sorun yaşayacağını ve bunun bankalara olumsuz yansıyabileceğini varsayıyor. Ancak uzmana göre tamamen geri dönmeyecek kredilerin maskelendiğinden söz etmek pek mümkün değil. Borodulin, bankaların daha çok yasal araçları, özellikle uzman görüşünü kullandığını; işlerinde sorunlarla karşılaşan borçlular için karşılıklardan tasarruf etmeye ve böylece aktif işlemleri yürütmeye imkan veren kabul edilebilir sermaye yeterliliği seviyesini koruyarak iyi finansal sonuç göstermeye çalıştığını belirtti.
Belikov, büyük borçluların ekonomik durumunun değerlendirilmesi ve yeterli karşılıkların belirlenmesinin uzman görüşü ve bireysel model varsayımları olmadan tamamen bir skorlama kartına dönüşmesinin pek olası olmadığını düşünüyor. Belikov’a göre büyük bankaların bir defada ürkütücü hacimlerde ek karşılık ayırmak zorunda kalması da pek olası değil. Ancak Belikov, düzenleyici gereklilikler sıkılaştırılırsa Rusya Merkez Bankasının yeterli karşılıkların değerlendirilmesine ilişkin süreçlerin organizasyonu üzerindeki denetiminin de sıkılaşması gerektiğini belirtti. Belikov, bunun sektörde karşılık ayırma seviyesinin kademeli olarak artmasına yol açabileceğini ve bunun genel olarak son birkaç yılda operasyonel ortamın kötüleşmesine karşılık geleceğini kaydetti.
Borodulin, girişimlerin yürürlüğe girmesinden sonra bankaların işletmelere kredi hacmini sert şekilde azaltacağını söylemek için erken olduğunu düşünüyor. Uzmana göre bankalar risk politikalarını her zaman hızlı şekilde düzenliyor, sorunlu kredilerin karşılıklar ve teminatlarla karşılanma seviyesi ise kabul edilebilir düzeyde kalıyor. Rusya Merkez Bankası verilerine göre bu oran küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) segmentinde yüzde 53, kurumsal segmentte ise yüzde 73 seviyesinde bulunuyor. Bankaların çoğu gerekli sermaye tamponuna sahip ve sorunlu borçlular için karşılıkları aşamalı olarak oluşturabilirken, finansal sonuç da yüksek kalmaya devam ediyor. Sektörün kârı 2026’nın ilk çeyreğinde 1,2 trilyon rubleye ulaşırken, 2025’in ilk çeyreğinde bu rakam 700 milyar rubleydi.
