.webp){kind=logo}
Cian’ın Rusya Merkez Bankası verilerine dayanan araştırması, ipotek borçlarında gecikmenin ülke genelinde hızla arttığını ve bazı bölgelerde oranların dikkat çekici seviyelere ulaştığını ortaya koydu.
İnguşetya, Dağıstan ve Tuva, Rusya’da ipotek kredilerinde gecikmeli borç oranının en yüksek olduğu bölgeler olarak öne çıktı.
Platformun Rusya Merkez Bankası verilerine dayanarak hazırladığı analitik materyallere göre, 2025 yılında ülke genelinde ipotek borçlarında gecikme oranı ortalama olarak iki katına çıkarak yüzde 0,5’ten yüzde 1’e yükseldi. Gecikmeli borç hacmi ise 95 milyar rubleden 206 milyar rubleye ulaştı. Bu süreçte, bireysel konutlar da dâhil olmak üzere ikinci el piyasada gecikmeli borç oranı, yeni konut segmentine kıyasla daha belirgin bir artış göstererek yüzde 1,2’ye çıktı (artış 0,6 yüzde puan). Bu tutar 187 milyar rubleye karşılık geldi. Birincil konut piyasasında ise gösterge yüzde 0,4 seviyesinde kaldı (artış 0,2 yüzde puan) ve 19 milyar ruble olarak kaydedildi.
Rusya bölgeleri arasında gecikmeli borç oranında ilk sırada İnguşetya yer aldı. Bölgede oran yüzde 10,6’ya ulaşırken, bu rakam bir yıl içinde 3,3 yüzde puan arttı. İkinci sırada yüzde 4,6’lık oranla Dağıstan bulunurken (artış 1,6 yüzde puan), üçüncü sırada ise yüzde 4,3 ile Tuva yer aldı (artış 3,4 yüzde puan).
Gecikme oranının en yüksek olduğu ilk beş bölge arasına Çeçenya ve Kuzey Osetya da girdi. Her iki bölgede de 2025 yılı boyunca gecikmeli borç oranı 1,1 yüzde puan artarak yüzde 3,7 seviyesine çıktı.
Moskova’da gecikme oranı yüzde 0,9’a yükseldi (artış yüzde 0,3 puan), Moskova bölgesinde yüzde 1,1 oldu (artış yüzde 0,6 puan), Sankt-Peterburg’da ise yüzde 0,8’e ulaştı (artış yüzde 0,4 puan).
Cian’ın baş analisti Elena Bobrovskaya, 2025 yılı sonuçlarına göre Rusya genelinde ipotek borçlarında gecikme oranının yüzde 1 seviyesine ulaşmasının, son beş yılın verileriyle kıyaslandığında yüksek bir gösterge olarak değerlendirilebileceğini, ancak rekor niteliği taşımadığını belirtti. Bobrovskaya, 2020–2024 yılları arasında ortalama oranın yüzde 0,5 seviyesinde olduğunu hatırlattı. Bobrovskaya, “Karşılaştırma yapmak gerekirse, Rusya Merkez Bankası verilerine göre perakende kredilerde sorunlu kredi oranı 2025 yılının sonunda yüzde 4,6 oldu. Gecikmeli borç hacmi, toplam borç tutarıyla karşılaştırıldığında hâlâ düşük seviyede bulunuyor; 20,8 trilyon rublelik toplam borca karşılık 205 milyar ruble. Ancak hızlı artış endişe yaratıyor” ifadelerini kullandı.
Bobrovskaya, Rusya’da ipotek borçlarında gecikmeli alacak hacmi ve oranının 2024 sonbaharından itibaren hızlı bir şekilde artmaya başladığını kaydetti. Bobrovskaya, “Buna ipotek koşullarının sıkılaştırılması, nüfus gelirlerindeki artışın yavaşlaması ve fiyat artışları nedeniyle tüketici harcamalarının yükselmesi etki etti. Düşük faiz oranları ve maaşlardaki hızlı artış dönemlerinde ödemeler daha düzenli yapılıyor ve önceki borçlar kapatılıyordu. Bu nedenle önceki yıllarda gecikmeli borç hacmi yavaş artarken, oranı da düşüyordu” değerlendirmesinde bulundu.
Bobrovskaya, önümüzdeki aylarda ülkede gecikmeli ipotek borçlarının payının artmaya devam edeceğini, ancak bu artışın 2025 yılına kıyasla daha yavaş olmasının muhtemel olduğunu ifade etti. Son bir yılda ipotek koşullarının sıkılaştırılması nedeniyle kredilerin daha düşük borç yüküne sahip kişilere onaylandığını belirten Bobrovskaya, bu nedenle yeni verilen kredilerde gecikme ihtimalinin, 2023 yılı ve 2024’ün ilk yarısında verilen kredilere kıyasla daha düşük olduğunu söyledi.
