Borrell, Zelenskiy’nin sunduğu barış planının Ukrayna için tek yol olduğunu duyurdu

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, AB’nin Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’nin sunduğu planın Ukrayna için tek barış planı olarak gördüğünü söylerken, Brüksel Çin’in barış planını ciddiye almadığını bildirdi.

Floransa’da Avrupa Komisyonu tarafından düzenlenen Avrupa Birliği’nin durumu konulu bir uzman konferansında konuşan Borrell, “Ukrayna için tek bir barış planı var, o da Zelenskiy’nin planı” ifadelerini kullanırken, Çin’in sunduğu barış planının ise sadece bir dizi iyi dilekten oluştuğunu aktardı.

Konferansta herkesin gerçekçi olması gerektiğine vurgu yapan Borrell, “Şimdi Ukrayna’nın askeri çabalarını desteklemeliyiz” diye konuştu.

Zelenskiy’nin barış planı

Daha önce G20 zirvesine hitap eden Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, savaşa son verilmesi için Rusya’ya baskı yapılması çağrısında bulunurken, “Ukrayna’nın bir barış formülü var” diyerek barış için önerdiği 10 maddeyi şu şekilde sıralamıştı:

• Radyasyon ve nükleer güvenlik,

• Gıda güvenliği,

• Enerji güvenliği,

• Bütün esirlerin ve sınır dışı edilenlerin serbest bırakılması,

• BM Şartı’nın uygulanması, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünün ve dünya düzeninin yeniden tesis edilmesi,

• Rus askerlerinin çekilmesi ve ihtilafa son verilmesi,

• Adaletin yeniden tesis edilmesi,

• Ekolojik tahribata son verilmesi,
• Gerilimin tırmanmasının engellenmesi,

• Savaşın bittiğinin kesinleştirilmesi.

Zelenskiy’nin önerdiği plana göre referendum sonrası Rusya’ya ait olan Donetsk, Lugansk, Zaporijya, Kherson ve Kırım’ın Ukrayna topraklarına geri kazandırılması teklif ediliyor.

Zelenskiy, aynı zamanda ülkesinin NATO’ya üyeliği hedeflediğinin altını çiziyor.

Çin’in barış planı

Rusya-Ukrayna geriliminin sona ermesi için 12 maddeden oluşan barış planını uluslararası kamuoyu ile paylaşan Çin, askeri operasyonun yıl dönümünde, ateşkesin sağlanması ve sorunun barışçıl yöntemlerle çözülmesi için çağrıda bulunmuştu.

Pekin’in çözüme dair izlenmesini önerdiği genel ilke ve esaslara yer verilen 12 maddelik belgede, ülkelerin egemenliklerine saygın gösterilmesi, meşru güvenlik kaygılarının dikkate alınması, tek taraflı yaptırımlara son verilmesi, askeri bloklaşmadan kaçınılması ve gerginliklerin aşamalı olarak azaltılarak ateşkesin sağlanması gerektiği vurgulandı.

Savaşların ve çatışmaların kazananının olmayacağının hatırlatıldığı belgede, tüm tarafların akıl ve itidalle hareket etmesi, çatışmaları yoğunlaştırarak Ukrayna’daki krizin daha kötüye gitmesine ve kontrolden çıkmasına yol açmaktan kaçınması gerektiği ifade edildi.

Belgede, “Rusya ve Ukrayna’yı birbirine yaklaşmaları ve doğrudan diyaloğa en kısa zamanda yeniden başlamaları için teşvik etmeli, gerilimin aşamalı olarak azaltılarak kapsamlı bir ateşkese gidilmesini desteklemeliyiz.” denildi.

Diyaloğun ve müzakerelerin Ukrayna krizinden çıkışın tek geçerli yolu olduğuna dikkat çekilen belgede, krizin barışçıl çözümüne yönelik tüm çabaların teşvik edilmesi ve desteklenmesi gerektiğinin altı çizilerek barış görüşmelerinin başlatılması çağrısı yapıldı, Çin’in bu konuda yapıcı rol oynamaya hazır olduğu kaydedildi.

Soğuk Savaş mantığı terk edilmeli

Bir ülkenin güvenliğinin diğerlerinin güvenliği pahasına sağlanamayacağı, bölgesel güvenliğin askeri blokları genişleterek garantiye alınamayacağının vurgulandığı belgede, soğuk savaş mantığının terk edilmesi, tüm ülkelerin meşru güvenlik çıkarlarının ve kaygılarının dikkate alınarak uygun yanıtların verilmesi gereğine dikkat çekildi.

Belgede, dünyanın uzun dönemli güvenliğinin ancak ortak, kapsamlı ve işbirliğine dayalı sürdürülebilir güvenlik anlayışıyla sağlanabileceğin altı çizilerek, “Avrupa’da ve Asya’da barışı ve istikrarı sağlayabilmek için, ulusal güvenliği diğer ülkelerin güvensizliği üzerine kurma girişimlerine karşı çıkmalı, bloklar arası cepheleşmeyi önlemeli, dengeli, etkili ve sürdürülebilir Avrupa güvenlik mimarisinin inşa edilmesini teşvik etmeliyiz.” ifadelerine yer verildi.

İnsani krizler giderilmeli

Savaşın ve çatışmaların yol açtığı insani krizlerin giderilmesi için tün girişimlerin teşvik edilmesi ve desteklenmesi gerektiğine işaret edilen belgede, sivillere ve sivil yerleşimlere yönelik saldırılardan kaçınılması, savaş bölgelerindeki sivillerin can güvenliği için insani koridorlar oluşturulması, insani yardım faaliyetleri için sınırsız erişim sağlanması ve daha büyük insani krizlerin ortaya çıkmasının önlemesinin gereği vurgulandı.

Belgede savaşan taraflara uluslararası insani hukuka uyma, sivillerin ve savaş esirlerinin haklarını koruma çağrısı yapıldı.

Nükleer felaketten kaçınılmalı

Nükleer santraller gibi barışçıl amaçlı nükleer tesislere yönelik saldırılardan kaçınılması, nükleer güvenlik sözleşmelere ve diğer uluslararası düzenlemelere uyarak insan eliyle yaratılabilecek bir nükleer felaketten uzaklaşılması uyarısına yer verilen belgede nükleer silahlar konusunda şunlar kaydedildi:

“Nükleer silahlar kullanılamaz, nükleer bir savaş yapılamaz. Nükleer silahların kullanımına ve kullanılması tehdidine karşı çıkmalıyız. Nükleer silahların yayılmasını önlemeli ve nükleer krizden kaçınmalıyız.”

Belgede Çin’in kimyasal ve biyolojik silahların geliştirilmesine ve kullanılmasına her koşul ve şartta karşı olduğu belirtildi.

Tahıl koridoru açık tutulmalı

Pekin yönetimi, tutum belgesinde, Ukrayna, Rusya, Türkiye ve BM arasında tahıl koridoru anlaşmasının uygulanması çağrısı yaparak, gıda krizine karşı gıda güvenliğinin geliştirilmesine yönelik girişimlerin desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Belgede uluslararası toplumun Ukrayna’daki savaş bölgelerinin yeniden inşası için alacağı önlemlerin öneminde dikkat çekilerek Çin’in bu alanda yardıma ve yapıcı rol oynamaya hazır olduğu kaydedildi.

Tek taraflı yaptırımlara son verilmeli

Savaş nedeniyle Rusya’ya uygulanan yaptırımlara değinilen belgede, “Tek taraflı yaptırımlar ve aşırı baskılar yalnızca sorunları çözmekte başarısız olmakla kalmıyor, yeni sorunların ortaya çıkmasına da yol açıyor. Güvenlik Konseyi’nin yetki vermediği her tür tek taraflı yaptırıma karşı çıkmalıyız.” değerlendirmesi yapıldı.

Belgede ABD ve Avrupa ülkelerinin yaptırımlar konusundaki tutumu eleştirilerek, “İlgili ülkeler, tek taraflı yaptırımları ve sınır aşırı yargı yetkisini istismar etmeyi bırakarak Ukrayna krizinin sakinleştirilmesi için çaba göstermeli, gelişmekte olan ülkelerinin ekonomilerini kalkındırması ve halklarının refahını artırması için uygun koşulları yaratmalı.” görüşü dile getirildi.

Tüm tarafların mevcut dünya ekonomik sisteminin sağlıklı işleyişini gözetmeye mecbur olduğu, dünya ekonomisinin siyasileştirilmesine, hakimiyet aracı ve silahı haline getirilmesine karşı çıkması gerektiğine işaret edilen belgede, krizin etkilerinin yayılmasının, enerji, finans, tahıl ticareti ve ulaştırma alanlarında işbirliğini sekteye uğratarak küresel ekonomik toparlanmaya zarar vermesinin önlenmesi gerektiği belirtildi.