Ruble hafta sonu öncesi değer kazandı

Moskova piyasalarında cuma günü yuan gerilerken ruble, hem hafta sonu öncesi işlemlerin etkisiyle hem de haftanın önceki bölümündeki sert kayıpların ardından toparlanma işaretleri verdi. Rusya Merkez Bankası’nın faiz kararı, piyasa beklentileriyle uyumlu bulunurken, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve yuan likiditesine ilişkin gelişmeler de günün öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Çin yuanı, cuma günkü işlemlerin sonunda Moskova Borsası’nda geriledi; ruble ise hafta sonu öncesinde ve haftanın önceki günlerindeki belirgin düşüşün ardından gelen düzeltme çerçevesinde değer kazandı. Çin para biriminin kuru, Moskova saatiyle 19.00 itibarıyla 12,019 ruble oldu. Bu seviye, önceki kapanış düzeyinin 45,1 kapik altında gerçekleşti.

Rusya Merkez Bankası (RMB), Moskova saatiyle 10.00 ile 15.30 arasında tezgah üstü döviz piyasasında gerçekleştirilen bankalar arası döviz dönüşüm işlemlerine ilişkin kredi kuruluşu raporları ile borsa işlemlerinin birleştirilmiş verileri temelinde, 21 Mart’tan itibaren resmi dolar kurunu 83,97 kapik düşürerek 83,9982 rubleye indirdi; avro kurunu ise 37,31 kapik artırarak 97,2886 rubleye yükseltti.

Gazprombank Başekonomisti Pavel Biryukov, İnterfaks’a yaptığı değerlendirmede, “Ruble, hafta bazında önceki haftaya göre yüzde 8,6 zayıfladı ve Şubat 2025’ten bu yana ilk kez yuan karşısında 12,65 seviyesini aştı. Bu tür bir hareket, büyük olasılıkla iki temel etkenin oluşturduğu döviz likiditesi yetersizliğinden kaynaklandı. Birincisi, ihracatçıların mevcut döviz satışları, yılın başında gözlenen düşük Rus petrol fiyatlarını 1-2 aylık gecikmeyle yansıtıyor. Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı verilerine göre bu fiyat yaklaşık varil başına 43 dolar düzeyindeydi. İkincisi, Rusya Maliye Bakanlığı’nın bütçe kuralı çerçevesindeki döviz satışları durduruldu. Perşembe günü üç aylık CNY-3.26 vadeli kontratlarının vadesinin dolması da ek oynaklığa yol açmış olabilir. Perşembe gününün ikinci yarısından itibaren kur, kayıplarının bir kısmını geri alarak yuan başına 12 seviyesine yakın bölgede dengelendi. Buna, RMB’nin cuma günü politika faizinde temkinli indirime gitme kararı katkı sağlamış olabilir” ifadelerini kullandı.

Ruble, Rusya Merkez Bankası’nın politika faizini 50 baz puan indirerek yıllık yüzde 15’e düşürme kararına neredeyse hiç tepki vermedi. Bunun nedeni, söz konusu kararın piyasa tarafından zaten bekleniyor olmasıydı. Analistlerin büyük bölümü tam da 50 baz puanlık bir adım öngörüyordu; yalnızca az sayıda uzman, faizin 100 baz puan indirilerek yüzde 14,5’e çekilebileceği ihtimalini dile getiriyordu.

Düzenleyici kurumun açıklamasında, “Ekonomi, dengeli büyüme patikasına yaklaşıyor. Şubat ayında fiyat artışı, ocak ayındaki geçici hızlanmanın ardından beklendiği üzere yavaşladı. Rusya Merkez Bankası’nın değerlendirmesine göre mevcut fiyat artışının kalıcı göstergeleri yıllıklandırılmış bazda yüzde 4-5 aralığında kalmayı sürdürüyor. Bununla birlikte, dış koşullardan kaynaklanan belirsizlik belirgin biçimde arttı” denildi.

RMB, “Rusya Merkez Bankası, enflasyondaki yavaşlamanın kalıcılığına, enflasyon beklentilerinin seyrine ve dış ve iç koşullardan kaynaklanan risklerin değerlendirilmesine bağlı olarak, gelecek toplantılarda politika faizinde ilave indirimin uygunluğunu değerlendirecek. Rusya Merkez Bankası’nın tahminine göre, uygulanan para politikası dikkate alındığında yıllık enflasyon 2026 yılında yüzde 4,5-5,5’e gerileyecek. Kalıcı enflasyon, 2026’nın ikinci yarısında yüzde 4 civarında oluşacak. 2027’de ve sonrasında yıllık enflasyon hedef seviyede bulunacak” açıklamasını yaptı.

Kur ve faiz kararı

Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, yönetim kurulu toplantısının ardından düzenlenen brifingde rubledeki zayıflamanın iki faktörden kaynaklandığını söyledi. Nabiullina, bunların ocak-şubat dönemindeki düşük petrol fiyatları ile bütçe kuralının askıya alınması olduğunu, ancak kurun faiz kararında önemli bir etken olmadığını ve belirgin eğilimlerden söz etmek için henüz erken olduğunu belirtti.

Nabiullina, “Ruble kuru son haftalarda zayıfladı, ancak genel olarak geçen yıl boyunca bulunduğu bandın yaklaşık aynı aralığında dalgalanıyor. Belirgin bir eğilimden söz etmek için henüz erken. Döviz kuru, bugün karar alırken bizim için önemli bir unsur olmadı” dedi.

Nabiullina, “Son dönemde gördüğümüz değer kaybının, bizim görüşümüze göre iki etkenin birleşimiyle bağlantılı olduğunu düşünüyoruz. Bunları temel etkenler olarak nitelendirmezdim. Birincisi, ocak-şubat döneminde petrol fiyatı çok düşüktü ve bizim değerlendirmemize göre petrol fiyatı ile döviz gelirlerinin girişinin yansıması arasındaki gecikme yaklaşık iki ay. Şu anda tam da ocak ayındaki oldukça düşük petrol fiyatının sonuçlarını görüyoruz. Buna ikinci etken olarak bütçe kuralının askıya alınması eklendi. Çünkü normal durumda fiyat baz fiyatın altına düştüğünde, Ulusal Refah Fonu’ndan (FNB) döviz satışı yapılıyor ve bu da söz konusu etkileri kısmen telafi ediyor. Bu kez böyle olmadı. İhraç petrolünün fiyatı artık daha yüksek, bu nedenle bütçe kuralı çerçevesindeki işlemlerin yeniden başlayıp başlamayacağını ve sonrasında ne olacağını izleyeceğiz” diyerek rubledeki zayıflamanın nedenlerini anlattı.

Rusya Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Aleksey Zabotkin de, “Son günlerde kurdaki hareket, bütçe kuralı mekanizmasının ekonomiyi petrol fiyatlarındaki oynaklıktan yalıtma açısından ne kadar önemli olduğunu açık biçimde gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

Rusya Merkez Bankası, likidite talebindeki artış nedeniyle yuan swap limitini yükseltmeyi planlamıyor. Benzer durumların daha önce de yaşandığını ve piyasanın bunlarla başa çıktığını belirten Nabiullina, basın toplantısında, “Artan yuan talebine ilişkin olarak limitleri yükseltme niyetimiz yok” dedi.

Zabotkin, yuan swap piyasasında Eylül 2024’te çok daha dramatik bir durum yaşandığını ve piyasanın bunun üstesinden geldiğini hatırlattı. Zabotkin, “Swap aracımızın, yuan likiditesinin maliyetini önceden belirlenmiş herhangi bir seviyede tutmayı taahhüt ettiğimiz anlamına gelmediğini bir kez daha hatırlatıyoruz” dedi.

Çin para birimindeki kısa vadeli krediler için faiz oranları, bu hafta yıllık yüzde 20’nin üzerine çıkarak Kasım 2024’ten bu yana ilk kez bu seviyeyi aştı. Rusya Merkez Bankası kaynaklı yabancı para arzındaki ciddi daralma, ihracattan gelen girişlerin hâlâ sınırlı olması nedeniyle daha da ağırlaşıyor.

Garda Kapital şirketinin yatırım stratejisti Aleksandr Bahtin, yaptığı değerlendirmede, Rusya Merkez Bankası’nın 20 Mart toplantısında politika faizini yüzde 15’e indirmesinin piyasa beklentileriyle uyumlu olduğunu belirtti.

Bahtin, cuma günü Rusya Merkez Bankası’nın nasıl bir karar alacağına ilişkin tahminlerin para politikasında duraklamadan eksi 100 baz puanlık indirime kadar uzandığını hatırlattı. Düzenleyicinin orta yolu seçerek politika faizini temkinli bir adımla 50 baz puan düşürüp yüzde 15’e çektiğini kaydeden Bahtin, bunun piyasanın temel beklentileriyle örtüştüğünü ifade etti.

Bahtin, “Piyasaya verilen sinyal nötr olarak değerlendirilebilir” dedi.

Petrol ve piyasa görünümü

Rubledeki yeni zayıflama dalgası ile halkın yüksek enflasyon beklentilerinin korunması geçici bir faktör olarak görülüyor. Bununla birlikte, Rusya Merkez Bankası’nın açıklamasında, orta vadeli görünümde dezenflasyonist risklere kıyasla enflasyonist risklerin hâlâ baskın olduğu vurgulandı. Açıklamada, bunun nedenleri arasında “küresel ekonomiye ilişkin görünümün bozulması ve jeopolitik gerilimin tırmanması zemininde dünyadaki fiyat baskısının artması” da gösterildi.

Uzman, politika faizindeki indirimin beklentilerden sapma içermemesinin, anlık olarak ruble kuru üzerinde hiçbir etkisi olmadığını belirtti. Bahtin, “Para politikası sistematik bir faktördür ve etkisi zamana yayılır. Nisan ayında piyasaya, hammaddelerin daha yüksek fiyatlardan satılmasından kaynaklanan ihracat gelirlerinin girmeye başlayabileceğini düşünüyoruz; bu da rubleyi istikrara kavuşturacak, hatta büyük olasılıkla güçlendirecek. Bütçe kuralında yapılacak düzeltmeler olursa bile bunlar sınırlı olacaktır; mevcut 59 dolarlık petrol kesim fiyatından 4-5 dolarlık bir aşağı revizyon söz konusu olabilir. Yakın vadede doların yeniden 80 rubleye yaklaşması, yuanın ise 12 rublenin altına dönmesi beklenebilir” öngörüsünde bulundu.

Petrol fiyatları, cuma akşamı yükselişini sürdürüyor. Orta Doğu’daki çatışma üç haftadır devam ediyor. İsrail ile İran cuma günü karşılıklı saldırılar düzenledi. Daha önce Kuveyt’teki bir petrol rafinerisi de saldırılardan etkilenmişti.

Londra’daki ICE Futures borsasında Brent türü petrolün mayıs vadeli kontratlarının fiyatı, Moskova saatiyle 19.00 itibarıyla yüzde 0,58 artarak varil başına 109,26 dolara yükseldi. New York Ticaret Borsası’nın (NYMEX) nisan vadeli WTI petrol kontratları ise aynı saatlerde yüzde 1,41 değer kazanarak varil başına 97,65 dolara çıktı.

İşlem sırasında Brent kontratlarının fiyatı varil başına 105,05 dolara, WTI mayıs vadeli kontratlarının fiyatı ise varil başına 92,47 dolara kadar geriledi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’ın, Washington’un şu anda tankerlerle taşınan İran petrolüne yönelik yaptırımları kaldırma olasılığını değerlendirdiğine ilişkin açıklamaları fiyatlar üzerinde baskı yaratıyor. Söz konusu petrolün hacmi 140 milyon varil olarak tahmin ediliyor. ABD Enerji Bakanı Chris Wright’a göre, böyle bir durumda Asyalı alıcılar İran petrolünü üç-dört gün içinde teslim alabilecek.

Bu arada Fransa, Birleşik Krallık, Almanya, İtalya, Hollanda ve Japonya ortak bir açıklama yayımlayarak, “gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişi için gerekli çabalara katkı sunmaya hazır olduklarını” bildirdi.

Bankalar arası kredi piyasasındaki faiz oranları, ağırlıklı olarak önceki işlem gününe göre geriledi. Rusya Merkez Bankası’nın 20 Mart tarihli hesaplamalarına göre, gecelik krediler için gösterge faiz oranı olan Ruble Gecelik Endeks Ortalaması (RUONIA) perşembe günü 3 baz puan artarak yıllık yüzde 14,79’a yükseldi. Bir ay vadeli RUONIA’nın vadeli versiyonu cuma günü 2 baz puan düşerek yıllık yüzde 15,25’e indi; üç ay vadeli versiyon 1 baz puan gerileyerek yıllık yüzde 15,79’a, altı ay vadeli versiyon ise 2 baz puan düşerek yıllık yüzde 16,6’ya geriledi.