Şanghay’dan Moskova’ya konteyner taşımacılığı iki kat pahalandı

Çin’den Rusya’ya konteyner sevkiyatında maliyetler, boş konteyner sıkıntısı ve taşımacılık hatlarındaki dengesizlik nedeniyle hızla yükseldi. Şanghay-Moskova hattında demir yolu taşımacılığı 8 bin doları aşarken, piyasa katılımcıları yaz aylarında belirgin bir düşüş beklemiyor.

Çin’de konteyner kiralama ücretleri hem genel olarak hem de Rusya yönleri için keskin şekilde artarak, Çin Halk Cumhuriyeti’nde boş konteyner sıkıntısı nedeniyle 2025’in zirvelerini yeniledi. Şanghay-Moskova güzergahında 40 fitlik konteyner için tarife 1,8-2,1 bin dolara ulaştı, bu yönde demir yolu taşımacılığının maliyeti ise 8 bin doları aştı. Piyasa katılımcıları durumda kayda değer bir değişim için ön koşul görmüyor: ithalat talebi, Orta Doğu’daki gerilim ve ithalat-ihracat dengesizliği devam ediyor.

Fiyat Endeksleri Merkezi (TsTsİ), Şanghay-Moskova yönü için Çin’de konteyner kiralama tarifesinin mayısta 1,4-1,6 bin dolardan haziran başında 1,8-2,1 bin dolara yükseldiğini, artışın yüzde 28-31 olduğunu hesapladı. TsTsİ analistlerinin verilerine göre, Çin’in başlıca limanlarında konteyner ekipmanı konusunda keskin bir açık gözleniyor: Orta Doğu krizi nedeniyle konteynerlerin dönüş süresi uzadı ve boş konteynerlerin Çin’e dönüşü yavaşladı. Rusya yönleri için ise taşımacılık hacimlerindeki artan dengesizlikler faktörü de önemli rol oynuyor: TsTsİ’nin belirttiğine göre, 2026’da Çin’den konteyner ithalatı hacminde artış, ihracat sevkiyatlarında ise düşüş kaydediliyor.

TsTsİ, “Rusya’ya yük teslimatı için konteyner kiralama tarifeleri, konteyner pazarının Kızıldeniz krizinin etkisiyle benzer şekilde geliştiği bir buçuk yıl önceki zirvelere yaklaşıyor.” açıklamasında bulundu.

Merkezin verilerine göre, FOR Şanghay-FOR Moskova doğrudan demir yolu güzergahında 40 fitlik konteynerle (FEU) yük taşımacılığının maliyeti haziran başına kadar neredeyse iki kat artarak 8 bin dolara çıktı. Bu yönde mayısın ilk yarısında Ocak 2025’ten bu yana fiyat zirvesi kaydedilmişti, şimdi artış devam etti.

Pontis Expedition Lojistik Departmanı Başkanı İvan Muraşko, son aylarda Çin’den Rusya’ya deniz ve demir yolu taşımacılığıyla konteyner sevkiyatlarında tarifelerin neredeyse haftalık olarak arttığını söyledi. VIG Trans kurucusu İgor Rebelskiy, hızlandırılmış konteyner trenlerinde tarifelerin ortalama olarak her bir buçuk haftada 200-300 dolar arttığını belirtti.

Demir yolu hattında maliyetler yükseldi

Kommersant’ın haberine göre piyasa katılımcılarının çoğu, TsTsİ’nin belirttiğinden daha yüksek tarife seviyelerinden söz ediyor. Railship Stratejik Gelişim Direktörü Yevgeniy Berezin’e göre, Çin ile Moskova arasındaki bazı demir yolu servislerinde bir FEU konteynerin taşıma maliyeti 9 bin dolara ulaştı. Berezin, “Durum, yön, servis, taşımanın aciliyeti ve yer sağlama koşullarına bağlı olarak belirgin şekilde farklılık gösteriyor.” dedi. SIGMA kurucu ortağı Tatyana Patujnaya’nın değerlendirmesine göre, Çin-Moskova multimodal konteyner taşımacılığının maliyeti, çıkış limanına bağlı olarak FEU başına 6,9 bin dolardan 8,25 bin dolara kadar değişiyor. İvan Muraşko, FOB koşullarında demir yolu taşımacılığı tarifelerinin ortalama 8,5 bin doları aştığını, akülü yüklerin taşınması ve FCA/EXW koşulları için bazı istasyonların 11-12 bin dolar civarında tarifeler sunduğunu söyledi.

Multimodal taşımacılıkta fiyat artışının itici gücü deniz ayağı oldu.

Yevgeniy Berezin, “Uluslararası navlun endeksi 2014 ortası seviyesine yükseldi. Daha yüksek olduğu tek dönem, navlunların küresel tarihi zirveye ulaştığı 2021-2022 yıllarıydı.” dedi. İvan Muraşko’ya göre, haziranın ikinci yarısında deniz gemilerinin çıkış tarifeleri 4-4,5 bin dolara (FOB) ulaştı. Muraşko, “Bu tarifeler karşısında Busan’da aktarmalı servislerin kullanımı yeniden anlamlı hale geldi. Transit sürelerinin uzamasına rağmen bu güzergah, piyasa katılımcılarının deniz ayağında 500-700 dolar tasarruf etmesine yardımcı oluyor.” değerlendirmesinde bulundu. OKOMA Grubu Lojistik Departmanı Başkanı Kristina Aleşina’ya göre, Çin-Sankt-Peterburg ve Novorossiysk yönünde çalışan gemi sayısı azalıyor, bu da Uzak Doğu havzası limanları üzerinde ek yük oluşturuyor. Aleşina’nın açıklamasına göre, en yakın sevkiyat tarihlerinde boş yer neredeyse yok; bu da tedarik zinciri katılımcılarına bütçe ve süre açısından tampon payı koyma, ayrıca güzergahı yeniden değerlendirmeye hazır olma gerekliliğini işaret ediyor.

İgor Rebelskiy, Çin Demir Yollarının Rusya Federasyonu ve Belarus’a sevkiyat hacimlerini ciddi ölçüde azalttığını ve şu anda trenlerin yaklaşık yüzde 70’inin Avrupa yönüne yönlendirildiğini ekledi. Bu durum, Kazakistan sınır geçişleri üzerinden transit süresinin artmasına (şu anda Dostık ve Altınkol istasyonlarında konteyner aktarması ortalama 15-20 gün sürüyor) ve Rusya ile Belarus’a gönderim için mevcut tren sayısının azalmasına yol açıyor. Rebelskiy, “Bu nedenle tarifelerde artışın yanı sıra fiyat yükselişine rağmen mevcut trenlerin hızla rezerve edildiğini veya kapandığını gözlemliyoruz.” diye ekledi. Delko Komple Lojistik Çözümleri Direktörü İgor Şipulin de ithal konteyner taşımacılığı hacimlerindeki dinamiğin, pazarın şimdilik daha yüksek taşıma giderleri koşullarında çalışabildiğini gösterdiği görüşüne katılıyor.

Yaz aylarında düşüş beklenmiyor

Trasko Genel Müdür Yardımcısı Aleksey Kanalin, ana yönlerde boş ekipman eksikliği devam ettiği için yaz sonuna kadar tarifelerde istikrar perspektifinin görünmediğini düşünüyor. Ayrıca konteynerlerin kötü teknik durumu ek maliyetlere yol açıyor. Kanalin, yüksek sezon olan sonbaharda tarifelerin artmaya devam edeceğini öngörüyor.

TsTsİ Kıdemli Analisti Roman Şagalov’a göre, tarifelerin bundan sonraki dinamiğini Orta Doğu krizinin süresi ve küresel konteyner piyasasına etkisi ile Rusya’dan konteyner ihracatı hacimleri belirleyecek; bu ihracat, artan ithalat akışını dengeleyebilecek ya da dengeleyemeyecek.

Şagalov, Çin’den konteyner yüklerinin teslimatına ilişkin tarifelerin hareketinde şimdilik en olası senaryonun, lojistik maliyetlerinin yaz aylarında düşmeyeceği yönünde olduğunu ifade etti. Gümrük ve lojistik brokeri KBT Başkanı Yuliya Şlenskaya, fiyat dinamiğinin Çin Demir Yolunun planlarına da bağlı olacağını belirtti. Tatyana Patujnaya, deniz bileşeninde bir miktar artış öngörürken, Rusya Demiryollarının (RJD) en azından aralık ayına kadar Rusya içi demir yolu tarifelerini artırmayı şimdilik planlamadığını kaydetti. Patujnaya’ya göre, yaz ortasından itibaren tarifeler düşüşe geçecek, ancak yılbaşı öncesi sezon büyük olasılıkla onları yeniden yukarı itecek.

FM Logistic Rusya Multimodal Taşımacılık Direktörü Dmitriy Suhoverşa, bugünkü dinamiğe bakılırsa yaz-sonbahar döneminde tarifelerin FEU başına 10 bin dolara ya da daha da yukarıya çıkacağını öngörüyor. Suhoverşa, “Muhtemelen ardından tarifeler plato seviyesine çıkacak ve bir süre sonra düzeltme başlayacak; çünkü taşıma giderleri, kitlesel ucuz malların ve tüketim mallarının maliyetinde uzun süre önemli bir pay oluşturamaz. Böyle bir durumda ucuz mallar rekabet gücünü kaybeder, onlara yönelik talep düşer ya da ertelenir; bu da yeni sevkiyat hacimlerinin azalmasına yol açar. Sonuçta bu, navlun talebinin düşmesine neden olur ve operatörleri yükleri kendi servislerine çekmek için tarifeleri düşürmeye zorlar.” ifadelerini kullandı.