.webp){kind=logo}
Rusya’da yatırım faaliyetleri son dönemde belirgin biçimde ivme kaybederken, şirketlerin yatırım planları da zayıflıyor. Uzmanlar, yatırım malları arzındaki düşüşün ardından sınırlı toparlanma işaretleri görülse de ekonomide biriken daralmanın yatırım ortamını olumsuz etkilemeye devam ettiğini belirtiyor.
Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi’nin (TsMAKP) şubat ayına ait son raporu, bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) ürün ve hizmetleri de dahil olmak üzere yatırım mallarının arzına dayanarak yatırım faaliyetlerine ilişkin değerlendirmeler içeriyor. 2024 yılının ikinci yarısından itibaren hızlı bir düşüşün ardından ilgili gösterge 2025 yılının sonunda istikrar kazandı TsMAKP uzmanları, “Son birkaç ayda toparlanma işaretleri görülmeye başlasa da, daha önce biriken düşüşün derinliği dikkate alındığında durumu olumlu olarak nitelendirmek mümkün değil” değerlendirmesinde bulundu. 2024 yılının ortasındaki aylık ortalama seviyeye kıyasla 2025 yılının Aralık ayında yatırım malları arzının yüzde 88,2 seviyesinde olduğu tahmin ediliyor. Bu oran, 2022 yılının ikinci çeyreğinde kaydedilen son beş yılın en düşük seviyesinden yalnızca yüzde 4 daha yüksek.
Merkez, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde sabit sermaye yatırımlarının düşmeye devam ettiğini belirtti. Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre yatırımlar ikinci çeyreğe kıyasla yüzde 1,7 azaldı. Bir önceki dönemde, yani ikinci çeyrekte birinci çeyreğe göre düşüş yüzde 3,7 olmuş, 2025 yılının birinci çeyreğinde ise 2024 yılının dördüncü çeyreğine kıyasla yüzde 2,9 artış kaydedilmişti. TsMAKP uzmanları, “Bu alandaki kriz açık bir biçim aldı; özellikle ‘fiziksel’ yatırımlar açısından durumun muhtemelen belirgin şekilde daha kötü olduğu görülüyor” değerlendirmesinde bulundu. Makine ve ekipman yatırımlarının seviyesi 2025 yılının ortasından bu yana düşüş gösteriyor (mevsimsellikten arındırılmış). Bu durum, arz dinamikleriyle de açık biçimde doğrulanıyor. Buna karşılık fikri mülkiyet varlıklarına yönelik yatırımların —başlıca yazılım yatırımlarının— istikrar kazandığı gözlemleniyor (mevsimsellikten arındırılmış), değerlendirmesine yer verildi. Analistler, söz konusu göstergenin IT hizmetleri üretimindeki dinamikten önemli ölçüde ayrıştığını, ancak bu farkın son altı ayda büyümeyi bıraktığını belirtiyor. Kommersant’ın haberine göre uzmanlar, “Temel neden muhtemelen yazılımın ‘gizli ithalatı’ ve/veya ithal ikamesinin tam olarak gerçekleştirilememesi; yani Rus ürününün içinde önemli miktarda ‘ikame edilen’ kod, kütüphane, yardımcı program ve benzeri unsurların bulunmasıdır” açıklamasını yaptı.
Rusya Merkez Bankası da 2025 yılının ikinci yarısında yatırım faaliyetlerinde belirgin bir yavaşlama yaşandığını belirtti. Banka verilerine göre geçen yıl brüt sabit sermaye oluşumu (VNOК) yüzde 1,7 arttı. Bu oran, ekim ayında açıklanan tahmin aralığının (yüzde 1–3) orta noktasına denk geliyor. Şirketlerin 2026 yılı için daha temkinli yatırım planları dikkate alınarak MB’nin VNOК tahmin aralığı 0,5 puan düşürülerek yüzde 0–2 seviyesine indirildi. Bu tablo karşısında sanayinin yatırım planları 2026 yılının Şubat ayında 2008–2009 küresel krizinden bu yana en düşük seviyeye geriledi.
