.webp){kind=logo}
Rusya hükümeti, Avrasya Ekonomik Birliği’nden yapılan ithalata yönelik vergi tahsilatını öne çekmeyi amaçlayan yeni SPOT sistemi için yasa paketini parlamentoya sundu. Düzenleme, ithalat öncesi elektronik bildirim, teminat ödemesi ve belirli taşımalarda ek takip mekanizmalarını kapsıyor.
Hükümet, Rusya Federasyonu’nda Tedarik Beklentisinin Teyidi Sistemi’nin (SPOT) devreye alınmasına ilişkin yasa tasarıları paketini Gosduma’ya sundu. Hükümet, bu düzenleme sayesinde ek dolaylı vergi gelirlerinin daha 2026 yılında 50 milyar ruble, 2027 yılında 100 milyar ruble ve 2028 yılından itibaren yıllık 150 milyar rubleye kadar ulaşmasını bekliyor.
“Malların Tedarik Beklentisinin Ulusal Teyidi Sistemi Hakkında” temel yasa tasarısı, Vergi Kanunu’nda buna paralel değişiklikler ve taşımalar üzerindeki devlet denetimine ilişkin yasa ile Demiryolu Taşımacılığı Tüzüğü’nde değişiklik öngören düzenlemeler parlamentonun elektronik veri tabanında yayımlandı.
Mevcut mevzuata göre, Avrasya Ekonomik Birliği’nden (AEB) yapılan ithalatta dolaylı vergiler sınırda ödenmiyor. Üçüncü ülkelerden yapılan ithalatta bu vergileri gümrük idaresi yönetirken, AEB ithalatında süreç sonradan işliyor. İthalatçı, malların muhasebeleştirilmesini izleyen ayın 20’sine kadar Rusya Federal Vergi Servisi’ne (FNS) dolaylı vergilere ilişkin beyannamesini kendisi veriyor ve katma değer vergisi ile aksizleri de kendisi ödüyor.
Dolaylı vergilerin ödenmesinde teminat ödemesinin uygulanacağı yeni bir model öngörülüyor.
Yasa tasarısına göre SPOT, AEB üyesi ülkelerden kara yoluyla getirilen tüm mallar için geçerli olacak. Hükümet kararıyla sistem hava, demir yolu ve deniz ya da nehir taşımacılığına da genişletilebilecek. Nakit para ve para araçları; ham petrol ve petrol ürünleri; elektrik enerjisi; boru hatlarıyla taşınan diğer mallar; gerçek kişilerin kişisel ihtiyaçları için getirdiği mallar; Kaliningrad Bölgesi ile Rusya Federasyonu’nun diğer toprakları arasında taşınan mallar; devlet sırrı kapsamındaki mallar; diplomatik temsilcilikler için getirilen mallar ve hükümetin belirleyeceği listedeki diğer mallar sistem kapsamı dışında tutulacak.
SPOT kapsamında yeni yükümlülükler
Başvuru sahibi, yani ithalatçı, komisyoncu, acente ve benzeri taraflar, malın ülkeye girişinden en geç iki takvim günü önce planlanan sevkiyata ilişkin elektronik belgeyi oluşturmakla yükümlü olacak. Bu belgede başvuru sahibine ait veriler, vergi kimlik numarası, tedarikçi, taşıyıcı, işlemde yer alan diğer kişiler, on haneli AEB Dış Ekonomik Faaliyet Emtia Nomenklatürü kodu (TNVED AEB), sözleşmeye göre malların değeri, teminat ödemesi tutarı, taşıtın devlet plaka numarası ve uygulanıyorsa ödemenin yapılmamasına ilişkin hakka dair bilgiler yer alacak.
Başvuru sahibi, belgeyi oluştururken aynı anda, ithalat sırasında ödenmesi gereken dolaylı vergilerden, yani katma değer vergisi ve aksiz toplamından az olmamak üzere, ilgili bütçe sınıflandırma kodu üzerinden hazine hesabına ruble cinsinden teminatsız nakitsiz ödeme yapmak zorunda olacak. İşaretlemeye tabi özel tüketim vergili mallardaki aksizler bu kapsamın dışında tutulacak. Ödemenin süresi, ülkeye girişten en geç iki gün önce olacak.
SPOT sisteminin operatörü, belgeleri otomatik olarak kontrol edecek, düzenleniş doğruluğunu ve teminat ödemesinin yeterliliğini inceleyecek olan FNS olacak. Olumlu karar verilmesi halinde sistem görselleştirilmiş bir bağlantı, yani karekod oluşturacak. Başvuru sahibi, bu bağlantıyı sınır geçilmeden önce tedarikçiye ya da taşıyıcıya göndermekle yükümlü olacak.
Başvuru sahibi en büyük vergi mükellefleri arasında yer alıyorsa, vergi izleme sistemindeyse, yetkilendirilmiş ekonomik operatörler siciline dahilse ve alım satım doğrudan tedarikçiyle yapılıyorsa, vergisiz mal ithal ediyorsa, buna gerçek kişiler için elektronik ticaret platformları üzerinden getirilen mallar da dahil olmak üzere, AEB gümrük sınırıyla çakışan serbest ekonomik bölge sakiniyse, 1 Temmuz 2016 itibarıyla bu statü geçerliyse, malları AEB ülkeleri arasında Rusya üzerinden transit taşıyorsa ya da leasing konusu malları ithal ediyorsa teminat yatırılmayacak. Hükümet ayrıca ödeme muafiyeti için ek kriterler belirleme yetkisine de sahip olacak.
Yatırılan teminat tutarı belgede belirtilen meblağı aşarsa, başvuru sahibi Birleşik Vergi Hesabı’nın (BVH) pozitif bakiyesinin iadesine benzer usulle aşan kısmın iadesi için başvuruda bulunabilecek. Teminat ödemesinin üçüncü kişilere iadesine izin verilmeyecek.
Sınır denetimi ve yürürlük takvimi
Sınırda SPOT’tan sorumlu denetim organı, yasa tasarısında açıkça belirtilmemekle birlikte, taşıyıcının planlanan sevkiyata ilişkin gerekli statüye sahip belgeyi bulundurup bulundurmadığını ve bu belgedeki bilgilerin taşıyıcının belgeleriyle uyumlu olup olmadığını seçici denetime tabi tutacak. Denetim süresi iki saati aşamayacak. Belgenin bulunmaması, gerekli statüye sahip olmaması ya da belgedeki bilgilerin uyuşmaması halinde, daha az miktarda ithalat yapılan durum hariç, malları taşıyan aracın en fazla üç saat içinde Rusya Federasyonu toprakları dışına çıkarılması yönünde talimat verilecek. Çıkış işlemi video kaydıyla denetlenecek. Başka ihlal belirtileri tespit edilirse, yani SPOT yasası kapsamı dışında bir ihlal söz konusuysa, çıkış talimatı verilmeyecek. Bu durumda AEB hukukunun ve Rusya Federasyonu mevzuatının genel hükümleri uygulanacak.
Mali ve ekonomik gerekçelendirmeye göre, sistemin devreye alınma maliyeti 2026-2028 döneminde 16,57 milyar ruble olacak. Bunun 6,85 milyar rublesi Rusya Federal Gümrük Servisi’nin (FGS), 9,71 milyar rublesi ise FNS’nin hattında gerçekleşecek. Beklenen ek dolaylı vergi gelirleri ise 2026 yılında 50 milyar rubleden, 2027 yılında 100 milyar rubleye ve 2028 yılından itibaren yıllık 150 milyar rubleye kadar çıkacak.
Sistemin 1 Nisan ile 30 Haziran 2026 tarihleri arasında test modunda çalışması öngörülüyor. Bu dönemde teminat ödemesi yapılmayacak, ödemenin yeterliliği denetlenmeyecek, görselleştirilmiş bağlantı yalnızca belgenin başarılı şekilde kaydedilmesi halinde oluşturulacak ve bilgilerde uyumsuzluk bulunması halinde yalnızca uyumsuzluk işareti konulacak.
Değişikliklerin ana bloğu 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Bununla birlikte teminat ödemesine, Rusya Federasyonu topraklarına girişe izin verilmemesine ve ülke dışına çıkış talimatına ilişkin hükümler 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Vergi Kanunu’ndaki değişiklikler, SPOT kapsamındaki teminat ödemesini AEB’den yapılan ithalatta dolaylı vergilerin ödeme mekanizmasına dahil edecek. Dolaylı vergilere ilişkin beyanname formunda yapılacak değişikliğe dair FNS emrinin 1 Ekim 2026 tarihine kadar yayımlanması gerekiyor.
Uluslararası kara yolu taşımacılığına ilişkin yasa ile Demiryolu Taşımacılığı Tüzüğü’ndeki değişiklikler, Rusya Federasyonu toprakları üzerinden belirli mal kategorilerinin uluslararası kara yolu ve demir yolu taşımalarında navigasyon mühürlerinin zorunlu kullanımını yasal zemine oturtuyor. Takibe tabi mal kategorilerinin listesini, mühürlerin kullanım usulünü, zorunlu kullanım hallerini ve hangi koşullarda taşımaların takibe tabi olmayacağını hükümet belirleyecek.
Mühürlerin uygulanmasını sağlayacak kuruluş, anlaşma uyarınca ulusal operatör olarak hükümet tarafından belirlenecek yetkili operatör olacak. Bu görevi halen “Platon” sisteminin operatörü olan RTITS yürütüyor. Hizmet bedeli, tedarik zincirindeki taraflardan biri, yani gönderici, taşıma işleri organizatörü, taşıyıcı ya da alıcı tarafından karşılanacak. Yasa tasarısından, tarifelerin ekonomik olarak gerekçelendirilmiş olması gerektiği anlaşılıyor. Tasarının kabul edilmesi halinde yasa 1 Mart 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
