.webp){kind=logo}
Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, özel ekonomik bölgelerde yatırımcıların yükümlülüklerini yerine getirme disiplinini artırmak amacıyla yaptırımların iki aşamalı hale getirilmesini önerdi. Düzenlemeye göre şirketler ilk ihlalde statülerini kaybetmek yerine 1 milyon ila 15 milyon ruble arasında para cezasıyla karşılaşabilecek.
Hükümet, özel ekonomik bölgelerin (ÖEB) etkinliğini, bu bölgelerde faaliyet gösteren şirketlerin yükümlülüklerini yerine getirme disiplinini güçlendirerek artırmaya çalışıyor. Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığının hazırladığı yasa tasarısına göre, bir şirket anlaşmada belirtilen yatırım sürelerini ve tutarlarını veya anlaşmanın diğer esaslı şartlarını ilk kez ihlal ederse özel ekonomik bölge katılımcısı statüsünden çıkarılmayacak ve yalnızca 1 milyon ila 15 milyon ruble arasında para cezasına çarptırılacak. Bölgeden çıkarılması ise ancak ihlalin tekrarlanması veya ÖEB’de belirli bir faaliyet türünü yürütme yükümlülüğünden sapılması halinde mümkün olacak.
Kommersant’ın edindiği bilgiye göre Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, özel ekonomik bölgeler yasasında bu tür avantajlı alanların katılımcı şirketleri ile yapılan anlaşmaların erken feshedilmesine ilişkin mevcut usulü değiştiren bir değişiklik taslağı hazırladı. Mevcut uygulamada şirket, bölgenin yönetici şirketiyle ve bazı durumlarda bölge yönetimi veya Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığıyla imzalanan faaliyet anlaşmasının esaslı şartlarından herhangi birini ihlal etmesi halinde ÖEB sakini statüsünü kaybedebiliyor. Bu şartlar arasında yatırım tutarı ve yatırımın gerçekleştirilme süreleri, büyük ölçekli yapıların projelendirilmesi, inşası ve işletmeye alınması için belirlenen süreler ve diğer şartlar bulunuyor. Statünün kaybedilmesiyle birlikte ihlali yapan şirket, anlaşmada belirlenen sınırlar içinde para cezasıyla da karşı karşıya kalıyor: 150 bin ila 5 milyon ruble ve buna ek olarak vergi teşvikleri sayesinde tasarruf edilen vergilerin tamamı.
İlk ihlalde statü kaybı yerine para cezası
Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, yaptırım sisteminin değiştirilerek iki aşamalı hale getirilmesini öneriyor.
Esaslı şartların ilk kez ihlal edilmesi halinde şirketin ÖEB şirketi statüsünün kaldırılmaması, yalnızca para cezası uygulanması öngörülüyor. Önerilen ceza tutarları ise oldukça yüksek. Teknik geliştirme projelerinde 1 milyon ruble, turizm-rekreasyon ve liman projelerinde 5 milyon ruble ceza uygulanması planlanıyor. Teknolojik egemenliğin sağlanması ve ekonominin yapısal adaptasyonuna yönelik projelerdeki ihlaller için para cezası 10 milyon rubleye ulaşabilecek. En ağır ceza olan 15 milyon rublenin ise ilgili ÖEB’lerde liman veya havalimanı altyapı tesislerinin inşasına ilişkin yükümlülüklerden sapılması halinde uygulanması planlanıyor.
Anlaşmanın erken feshi ise yükümlülüklerin tekrar ihlal edilmesi veya anlaşmanın konusundan, yani ÖEB’de belirli bir faaliyet türünü yürütme taahhüdünden sapılması halinde mümkün olacak. Bu durumlarda para cezalarının mevcut tutarları korunacak: 150 bin ila 5 milyon ruble ve buna ek olarak vergi bileşeni. Tahsil edilen tutarlar, ÖEB’nin bulunduğu bölgenin bütçesine aktarılacak.
2025 yılında 107 şirket çeşitli nedenlerle ÖEB şirketi statüsünü kaybetti. Özel ekonomik bölgelerde toplam 1,4 bin şirket faaliyet gösteriyor. Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı, yeniliklerin şirketlerin yükümlülüklerini yerine getirme disiplinini artırmasını bekliyor.
Uzmanlar esnek yaptırım sistemini değerlendiriyor
Stratejik Araştırmalar Merkezi Genel Müdür Yardımcısı Tatyana Karavayeva, ÖEB şirketlerinin faaliyet göstergelerinin özel ekonomik bölgelerin genel etkinlik değerlendirmesini önemli ölçüde etkilediğini belirtiyor. Etkinlik düzeyinin yüzde 80’in altında kalması halinde bölge, ÖEB’nin geliştirilmesi için harcanan federal kaynakların tutarına bağlı olarak mali sorumluluk taşıyor. Karavayeva’ya göre bununla birlikte, anlaşmanın feshedilmesi ve sakin statüsünün kaldırılması dışında şirketleri yükümlülüklerine uymaya teşvik edecek araçlar bulunmuyor. Uzman, esnek bir sorumluluk sisteminin getirilmesini ÖEB’lerin işleyişinin düzenlenmesinde mantıklı bir aşama olarak değerlendiriyor.
Rusya Kümeler, Teknoparklar ve Özel Ekonomik Bölgeler Birliği Direktörü Mihail Labudin, girişimin zamanında ve dengeli olduğunu düşünüyor. Labudin, “ÖEB’lerde yatırım projelerinin hayata geçirilmesi uzun bir dönemi kapsıyor ve inşaat süreleri, altyapıya bağlantı, finansmana erişim, ekipman tedariki ve piyasa koşulları gibi çok sayıda faktöre bağlı. Bu nedenle anlaşma şartlarının bir kez ihlal edilmesi her zaman yatırımcının projeden vazgeçtiği anlamına gelmiyor.” dedi. Uzmana göre bununla birlikte ihlal türlerinin, bunların giderilmesi için tanınacak sürelerin ve ihlalin tekrarlanmış sayılmasına ilişkin kriterlerin açık biçimde belirlenmesi kritik önem taşıyor. Labudin, kuralların açık olması halinde bu mekanizmanın uygulanabilir projelerin korunmasını sağlarken aynı zamanda ÖEB sakinlerinin anlaşmalardan doğan yükümlülükleri yerine getirme disiplinini artıracağını düşünüyor.
Rusya Endüstri Parkları Birliği İcra Direktörü Denis Juravski, “Bölgelere göre farklılaştırılmış yaklaşımı memnuniyetle karşılıyoruz.” dedi. Juravski’ye göre birlik, projelerini hayata geçiren ancak kendi kontrolleri dışındaki nedenlerle uygulama sürelerine yetişemeyen veya diğer göstergelere ulaşamayan iyi niyetli yatırımcılara yönelik yaptırımların mümkün olduğunca hafifletilmesini savunuyor. Juravski, Kommersant’a yaptığı açıklamada, “Mevcut koşullarda aynı yaklaşımın yönetici şirketleri de kapsamasının önemli olduğunu düşünüyoruz. Birlik, yönetici şirketin bölge sakinlerini çekmeye ve desteklemeye yönelik fiili faaliyetinin teyit edilmesi koşuluyla, endüstri parklarının etkinlik göstergelerine ulaşılamaması nedeniyle uygulanan para cezalarına 2026 yılında moratoryum getirilmesi girişimiyle hükümete başvurdu.” dedi.
