.webp){kind=logo}
Rusya Devlet Duması, bankaların yurt dışı yatırımlarına ilişkin yeni kuralları ilk okumada kabul etti. Tasarı, bazı bankalara yatırım yasağı getirirken diğerleri için izin şartlarını hafifletiyor.
Rusya parlamentosunun alt kanadı Devlet Duması, kredi kuruluşlarının yurt dışında yatırım yapma ve şube ile temsilcilik açma usullerini değiştiren 1236829-8 sayılı yasa tasarısını ilk okumada kabul etti.
Tasarıya göre, temel bankacılık lisansına sahip bankaların ve banka dışı kredi kuruluşlarının yurt dışında yatırım yapmaları ve şube veya temsilcilik bulundurmaları yasaklanacak. Uluslararası finansal mesajlaşma sistemlerine katılım ise bu yasağın dışında tutulacak. Evrensel bankacılık lisansına sahip bankaların yalnızca belirli büyüklükteki önemli işlemler için Rusya Merkez Bankasından izin alması gerekecek. Diğer işlemlerde ise izin uygulamasının yerini bildirim usulü alacak.
Yasa tasarısı, mayıs ayında Devlet Duması Finansal Piyasalar Komitesi Başkanı Anatoliy Aksakov ve o dönemde milletvekili olan Arkadiy Svistunov tarafından parlamentoya sunuldu.
Tasarının gerekçesinde, mevcut düzenlemelere göre temel bankacılık lisansına sahip bankaların ve banka dışı kredi kuruluşlarının yabancı yatırımlar için Merkez Bankasından izin almak zorunda olmadığı hatırlatıldı. Buna karşılık, evrensel bankacılık lisansına sahip bankaların yurt dışında şube ve bağlı kuruluş oluşturabilmek için Merkez Bankasının iznini alması gerekiyor.
Temel lisanslı bankalara yurt dışı yatırım yasağı
İlk okumada kabul edilen tasarı, Bankacılık Faaliyetleri Kanunu’na eklenmesi öngörülen 35.3. maddeyle temel bankacılık lisansına sahip bankalara ve banka dışı kredi kuruluşlarına bir dizi yasak getiriyor. Bu kuruluşların yabancı şirketlerden hisse veya ortaklık payı satın almaları, doğrudan ya da başka kişiler aracılığıyla yabancı şirketler üzerinde kontrol elde etmeleri, yabancı tüzel kişilerin ana şirketi statüsünü kazanmaları, yabancı şirketlerdeki paylar üzerinde aracılar vasıtasıyla tasarrufta bulunmaları ve yurt dışında şube veya temsilcilik açmaları yasaklanacak. Ancak uluslararası finansal telekomünikasyon sistemlerini işleten yabancı şirketlerin hisselerinin veya sermaye paylarının satın alınması bu yasağın dışında tutulacak. Bu sistemler, SWIFT benzeri finansal veri iletim ağlarını kapsıyor. Söz konusu alımları gerçekleştirebilmek için hem temel bankacılık lisansına sahip bankaların hem de banka dışı kredi kuruluşlarının Merkez Bankasının belirlediği şartları karşılaması gerekecek.
Temel bankacılık lisansına sahip bir banka veya banka dışı kredi kuruluşu, kendi girişimi dışında yabancı bir şirkette pay ya da kontrol elde ederse 30 gün içinde Merkez Bankasına bildirimde bulunmak zorunda olacak. Bu durum, örneğin teminatın paraya çevrilmesi, borcun tahsili, yabancı bir mahkemenin kararı veya üçüncü kişilerin işlemleri sonucunda ortaya çıkabilecek.
Kuruluşun, söz konusu işlemlerin gerçekleştiği tarihten itibaren altı ay içinde Merkez Bankasına ya edinime ilişkin bildirimde bulunması ya da ilgili varlıktan hangi süre içinde çıkmayı planladığını açıklaması gerekecek. Edinime ilişkin bildirim seçeneği, uluslararası finansal telekomünikasyon sistemlerini işleten yabancı bir şirkette pay sahibi olunması ve Merkez Bankasının şartlarının karşılanması durumunda geçerli olacak.
Kuruluşun söz konusu varlıktaki sahipliğini en geç üç yıl içinde tamamen sona erdirmesi gerekecek. Aynı kurallar, uluslararası finansal telekomünikasyon sistemi işletmecilerindeki payların doğrudan satın alma yoluyla değil, örneğin teminatın paraya çevrilmesi veya borç tahsili sonucunda elde edilmesi durumunda da uygulanacak.
Tasarıda “kontrol” kavramı, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (UFRS) esas alınarak tanımlanıyor.
Evrensel lisanslı bankalarda izin şartları değişiyor
Mevcut düzenlemelere göre evrensel bankacılık lisansına sahip bankalar, yalnızca yurt dışında bağlı kuruluş oluşturmak veya satın almak ve yabancı ülkelerde şube açmak için Merkez Bankasından izin almak zorunda. Bu bankaların diğer yurt dışı yatırımları ise mevcut mevzuatta düzenlenmiyor.
Yeni yasa tasarısı, Merkez Bankası izninin gerekli olacağı iki durum öngörüyor. Bunlardan ilki, bir bankanın yabancı bir bankayı veya sigorta şirketini satın alarak üzerinde kontrol elde etmesi.
İkinci durum ise banka veya sigorta şirketi dışındaki herhangi bir yabancı tüzel kişinin satın alınmasıyla ilgili. Bankanın bu satın alma işlemine sermayesinin yüzde 5’inden fazlasını ayırması halinde Merkez Bankası izni gerekecek. Sermayenin yüzde 5’inin 10 milyar rubleyi aşması durumunda ise satın alma tutarı 10 milyar rubleden fazla olduğunda izin alınması zorunlu olacak.
Yurt dışında şube açılması için Merkez Bankasından izin alınması zorunluluğu devam edecek. Temsilcilik açılması için ise yalnızca bildirim yapılması yeterli olacak.
Bankaların diğer bütün yurt dışı yatırımlarını Merkez Bankasına 30 takvim günü içinde bildirmesi gerekecek. Bu kapsamda hisse veya ortaklık payı satın alınması, yabancı şirketler üzerinde kontrol kurulması, ana şirket statüsü kazanılması ve hisseler üzerinde dolaylı tasarruf hakkı elde edilmesi yer alıyor. Yabancı bir varlıktan çıkılması durumunda da aynı bildirim süresi uygulanacak.
Yabancı bir bankanın veya sigorta şirketinin satın alınmasına ilişkin kararın, bankanın yönetim kurulu tarafından alınması gerekecek. Bankanın ana sözleşmesine göre bu kararın alınması kolektif yürütme organının yetkisindeyse yönetim kuruluna alınan karar hakkında beş iş günü içinde bilgi verilmesi zorunlu olacak.
Merkez Bankası, yabancı tüzel kişinin veya şubenin bulunduğu ülkenin Mali Eylem Görev Gücü’nün (FATF) tavsiyelerine uymaması da dahil olmak üzere çeşitli gerekçelerle izin başvurusunu reddedebilecek. Bankaların başvurularının değerlendirilme süresi 30 iş günü olacak ve verilen izin bir yıl geçerli kalacak.
Yurt dışı yatırımların sonlandırılmasına ilişkin yeni yükümlülükler
Evrensel bankacılık lisansına sahipken statüsünü temel bankacılık lisansına sahip banka veya banka dışı kredi kuruluşu olarak değiştiren kuruluşlar, ana sözleşmelerindeki ilgili değişikliklerin devlet nezdinde tescil edildiği tarihten itibaren 12 ay içinde bütün yurt dışı varlıklarından çıkmak ve yabancı ülkelerdeki şube ile temsilciliklerini kapatmak zorunda olacak. Uluslararası finansal telekomünikasyon sistemlerini işleten yabancı şirketlerdeki paylar ise bu zorunluluğun dışında tutulacak.
Merkez Bankası, evrensel bankacılık lisansına sahip bir bankanın gerekli izin veya bildirimi olmadan yurt dışında yatırım yaptığını ya da şube veya temsilcilik açtığını tespit ederse müdahale etmek zorunda olacak. Bu durumda bankadan yurt dışındaki yatırımını sonlandırmasını ve ilgili şube veya temsilciliğini kapatmasını talep etmesi gerekecek.
Ayrıca Merkez Bankası, belirli durumlarda kredi kuruluşlarından yabancı varlıklarını elden çıkarmalarını ve yurt dışındaki şube veya temsilciliklerini kapatmalarını isteme yetkisine sahip olacak. Bu durumlar arasında bankanın yurt dışı yatırımları ve yabancı şube açılışları için belirlenen Merkez Bankası şartlarını artık karşılamaması, Merkez Bankasının yabancı tüzel kişi veya yurt dışındaki birim hakkında bilgi alamaması ya da bunları denetleyememesi ve yabancı tüzel kişinin iflas etme riskiyle karşı karşıya bulunması yer alıyor. Evrensel bankacılık lisansına sahip bir bankanın FATF tavsiyelerine uymayan bir ülkede temsilcilik açması da müdahale gerekçesi olabilecek. Aynı şekilde, temel bankacılık lisansına sahip bir bankanın veya banka dışı kredi kuruluşunun, FATF tavsiyelerine uymayan bir ülkede kayıtlı uluslararası finansal telekomünikasyon sistemi işletmecisinden pay satın alması halinde de Merkez Bankası bu yetkisini kullanabilecek.
Tasarının gerekçesine göre düzenlemelerin amacı, kredi kuruluşlarının yabancı yatırımlarında gereksiz düzenleyici yükleri ortadan kaldırmak, bankaların ve Merkez Bankasının maliyetlerini azaltmak. Bununla birlikte kredi kuruluşlarına duyulan güven ilkesi ile bu kuruluşların yasal gerekliliklere uyma sorumluluğu arasında denge korunması hedefleniyor.
Yasa kabul edilirse resmî olarak yayımlanmasından bir yıl sonra yürürlüğe girecek. Bu tarihten önce evrensel bankacılık lisansına sahip bankalara yabancı varlık satın almaları ve yurt dışında şube açmaları için Merkez Bankası tarafından verilen izinler geçerliliğini koruyacak. Bankaların yeni kurallar kapsamında yeniden izin alması gerekmeyecek.
