Rusya’da bankalar alarmda: İcra talepleri 48 katına kadar çıktı

Rusya’da icra kurumunun borçlular hakkında bankalara gönderdiği bilgi talepleri bazı günlerde 48 katına kadar arttı. Bankalar, yüksek para cezaları riski nedeniyle Merkez Bankasından müdahale istiyor.

Rusya’daki bankalar, Federal İcra Memurları Servisinin (FSSP) borçlular hakkında bilgi almak amacıyla gönderdiği taleplerde benzeri görülmemiş bir artışla karşı karşıya kaldı. Bazı durumlarda talep sayısı onlarca kat artarak günde 12 milyona ulaştı. Banka temsilcileri, talepleri yasal süre içinde işleyemediklerini, yanıt verme süresinin aşılması durumunda ise yüksek para cezalarıyla karşı karşıya kalabileceklerini belirtiyor. Bankalar, Rusya Merkez Bankasının duruma müdahale ederek ortaya çıkan sorunu hızla çözmesini istiyor.

Ulusal Finans Piyasası Konseyi (NSFR), eylül ayının sonunda yaşanan durumun incelenmesi talebiyle geçen hafta Rusya Merkez Bankasına ve Federal İcra Memurları Servisine (FSSP) başvuruda bulundu. Kommersant gazetesinin incelediği mektuba göre, FSSP tarafından 18-21 Eylül tarihlerinde bankalara önceden herhangi bir bildirim yapılmadan benzeri görülmemiş sayıda bilgi talebi gönderildi. FSSP’nin bankalara gönderdiği bilgi taleplerinin sayısı milyonlarla ifade edildi.

Birliğin mektubunda, “NSFR üyesi bölgesel bankalardan birinin verilerine göre, yalnızca 19 Eylül 2026 tarihinde bankaya 12,8 milyon bilgi talebi ulaştı. Bu sayı, bankanın normal koşullardaki ortalama aylık talep hacmine eşit” ifadelerine yer verildi.

Bazı bankalarda talepler 48 katına çıktı

NSFR Başkanı Andrey Yemelin, 18-21 Eylül döneminde FSSP tarafından gönderilen taleplerin normal hacmin en az 10-12 katına, bazı bankalarda ise 30 katına çıktığını söyledi.

Yemelin, “Talepler, tüm müşteri türlerini ve bütün bölgeleri kapsayacak şekilde, çok kısa aralıklarla büyük gruplar hâlinde gönderildi. Bu durum, bankaların otomatik sistemlerine yönelik API (uygulama programlama arayüzü) çağrılarının birikmesine yol açtı” dedi.

Diğer banka temsilcileri de sorunu doğruladı. Rusya Bankalar Birliği (ABR) Bankacılık Geliştirme Departmanı Direktörü Yelena Samohina, bankaların eylül ayının üçüncü ve dördüncü haftalarında bu tür taleplerin sayısında olağan dışı bir artışla karşılaştığını belirtti.

Samohina’ya göre, bazı günlerde talep sayısı günlük ortalamanın 10-30 katına, kimi durumlarda ise 48 katına kadar çıktı. Ayrıca bankaların büyük bölümüne gönderilen taleplerin yüzde 90’ından fazlası, söz konusu bankaların müşterisi olmayan kişilerle ilgiliydi.

Her talep için 100 bin rubleye kadar para cezası riski

Rusya’daki yasal düzenlemelere göre bankalar, talep edilen bilgileri başvurunun alındığı tarihten itibaren üç gün içinde sağlamakla yükümlü. NSFR’nin mektubunda, FSSP’nin taleplerine belirtilen süre içinde yanıt verilmemesi durumunda bankalara 50 bin ile 100 bin ruble arasında idari para cezası uygulanabileceği belirtildi.

Andrey Yemelin, işlenmeyen her bir talep için ayrı para cezası öngörüldüğünü açıkladı.

Yemelin, “Gelen taleplerin sayısı dikkate alındığında, para cezalarının katlanarak bazı bankaların finansal istikrarını gerçekten tehdit edecek düzeylere ulaşması mümkün” dedi.

Yelena Samohina ise önceden herhangi bir bildirim yapılmadan belge trafiğinde yaşanan bu büyük artışın, bankaların bilgi sistemleri ve FSSP ile elektronik iletişim kanalları üzerinde kritik düzeyde yük oluşturduğunu belirtti.

Samohina’ya göre, bu durum taleplerin işlenmesi için yasalarla belirlenen sürelerin aşılması ve bunun sonucunda kredi kuruluşlarına para cezası uygulanması riskini ortaya çıkardı.

Uzmanlar, FSSP’nin uygulamalarındaki değişikliklerin teknik hatalardan kaynaklanmış olabileceğini değerlendiriyor.

Pervouralskbank Yönetim Kurulu Başkanı Mihail Bryuhanov, “FSSP’nin otomatik bilgi sistemi bankalara gönderilecek talepleri kendiliğinden oluşturuyor. Kurum daha önce, bankadan talebin alındığına ilişkin onay gelmemesi durumunda aynı talebi yeniden gönderdiğini kabul etmişti. Eğer bu onaylar kaybolduysa otomatik sistem, biriken bütün talepleri ve bunların tekrarlarını bankalara topluca göndermiş olabilir” açıklamasında bulundu.

Bryuhanov, benzer şekilde bir sistem arızası sırasında devam eden bütün icra takiplerine ilişkin taleplerin otomatik olarak yeniden gönderilmiş olabileceğini de dışlamadı.

Bankalar, Merkez Bankasından müdahale istiyor

Öte yandan birliğin mektubuna göre FSSP, 18-21 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilen uygulamaya benzer şekilde, taleplerin çok sayıda bankaya topluca ve geniş kapsamlı olarak gönderilmesini düzenli hâle getirmeyi planlıyor.

Bu yaklaşımın gerekçesi olarak, icra takiplerine ilişkin mevzuatta borçluların mal varlığının tespit edilmesi amacıyla bankalar da dahil olmak üzere ilgili kuruluşlara gönderilebilecek bilgi taleplerinin sayısını sınırlayan herhangi bir hükmün bulunmaması gösterildi.

Rusya Merkez Bankası, Kommersant’a yaptığı açıklamada NSFR’nin başvurusunu aldığını ve konuyu belirlenen usuller çerçevesinde değerlendireceğini bildirdi.

FSSP ise yetkilerini yürürlükteki icra takibi mevzuatı çerçevesinde kullandığını açıkladı.

NSFR, Rusya Merkez Bankasından öncelikle FSSP’nin bölgesel birimlerine talimat verilmesini istedi. Birlik, kredi kuruluşlarına sınırsız sayıda bilgi talebi gönderme hakkının kötüye kullanılması uygulamasına son verilmesini ve taleplerin daha dengeli biçimde dağıtılmasının sağlanmasını talep etti.

NSFR ayrıca, FSSP’nin 18-21 Eylül tarihlerinde gönderdiği taleplere yasal süre içinde yanıt verilememesi nedeniyle bankalara yaptırım uygulanmaması konusunda kurum tarafından bilgilendirme yazısı yayımlanmasını istedi.

Yelena Samohina, Rusya Bankalar Birliğinin de elektronik belge akışının iyileştirilmesine yönelik öneriler hazırlayarak FSSP’ye gönderdiğini belirtti.

Birlik, bilgi taleplerinin bankaların teknik kapasiteleri dikkate alınarak daha dengeli dağıtılmasını ve talep sayısında planlanan önemli artışlar hakkında kredi kuruluşlarına önceden bilgi verilmesini önerdi.

Ayrıca belge işleme sürelerinin olağan dışı yoğunluk nedeniyle aşılması durumunda para cezası uygulanmaması da öneriler arasında yer aldı.