Rusya’nın Türkiye’ye kömür ihracatı yıllık bazda yüzde 49,4 düştü

Rusya’nın deniz yoluyla kömür ihracatı Eylül 2026’da aylık bazda yüzde 17,4 azalarak 13,8 milyon tona geriledi. Türkiye’ye yapılan sevkiyatlar ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 49,4 düştü.

Karadeniz limanları üzerinden yapılan sevkiyatların durması ve Asya’daki zayıf talep, Rusya’nın kömür ihracatındaki düşüşün başlıca nedenleri oldu. Çin ve Hindistan dahil başlıca ihracat pazarlarının çoğunda sevkiyatlar azalırken, Vietnam’a yapılan ihracat arttı. İhracatın yeniden toparlanması, sevkiyatların ülkenin kuzeybatısındaki limanlara ve sınır geçiş noktalarına yönlendirilmesine bağlı olacak.

SXcoal tarafından Kpler verilerine dayanılarak hazırlanan değerlendirmeye göre Rusya’nın deniz yoluyla kömür ihracatı, Eylül 2026’da bir önceki aya göre yüzde 17,4, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 4,2 azalarak 13,8 milyon tona geriledi. Analistlerin değerlendirmesine göre bu rakam, mart ayından bu yana kaydedilen en düşük seviye oldu.

Aylık bazda en sert düşüş, yüzde 50,3 ile Hindistan’a yapılan sevkiyatlarda görüldü. Bu ülkeye kömür ihracatı 1,78 milyon tona gerilerken, geçen yılın aynı dönemine göre düşüş yüzde 28,5 oldu. Rus kömürünün en önemli pazarı olan Çin’e sevkiyatlar ise eylülde ağustos ayına göre yüzde 15,2 azalırken, yıllık bazda yüzde 11 artarak 5,93 milyon tona ulaştı. Güney Kore’ye ihracat aylık bazda yüzde 25,8, Eylül 2025’e göre yüzde 25,6 azalarak 1,78 milyon tona geriledi. Türkiye’ye yapılan sevkiyatlar da aynı dönemlerde sırasıyla yüzde 29,9 ve yüzde 49,4 düşüşle 1,18 milyon tona indi. Büyük pazarlar arasında sevkiyatların arttığı tek ülke Vietnam oldu. Bu ülkeye 976,4 bin ton kömür gönderildi. Söz konusu miktar, ağustos ayına göre yüzde 25,04, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 67,34 artışa karşılık geldi.

Buna karşılık Rusya’nın deniz yoluyla kömür ihracatı, 2026 yılının ilk dokuz ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,25 artarak 135,86 milyon tona ulaştı. Çin’in toplam ihracattaki payı yüzde 34 oldu. Kommersant’ın sorularına kömür madenciliği şirketlerinden yanıt gelmedi.

Karadeniz’deki lojistik sorunlar ihracatı etkiledi

Alfa-Bank Yatırım Analizleri Direktörlüğü Başkanı Boris Krasnojenov, sevkiyatlardaki düşüşü büyük ölçüde Karadeniz havzasında yaşanan lojistik sorunlara bağlıyor. Rus ihracatçıların Türkiye ve Hindistan’a sevkiyat yapmak için geleneksel olarak Karadeniz limanlarını kullandığını belirten uzman, Azak Denizi ve Karadeniz üzerinden kömür ihracatının fiilen durmasının sevkiyatların kuzeybatıdaki limanlara yönlendirilmesine neden olduğunu ifade etti. Krasnojenov’a göre bu durum, demiryollarında kuzeybatı limanlarına gönderilen tahıl ve diğer yüklere öncelik verilmesi nedeniyle Kazakistan kömürünün Rusya üzerinden transit taşınmasını da sınırlandırdı.

Krasnojenov, Vietnam’a yapılan ihracattaki artışın, Rus ihracatçıların yeni pazarlara açılmakta başarılı olduğunu gösterdiğini belirtti.

Güney Kore’ye yapılan sevkiyatların ocak-ağustos döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,4 arttığını hatırlatan uzman, kış öncesinde kömür stoklarını artırma hızının eylülde yavaşlamaya başlamış olabileceğini değerlendirdi.

Kış talebi kömür ihracatını destekleyebilir

Fiyat Endeksleri Merkezi de kömür ihracatındaki düşüşün temel nedeninin Azak Denizi ve Karadeniz havzasındaki limanlardan sevkiyat yapılmasında yaşanan güçlükler olduğunu düşünüyor. Merkeze göre ihracatın önceki seviyelerine dönmesi, sevkiyatların Baltık Denizi limanlarına ve sınır geçiş noktalarına yönlendirilmesi imkânlarına bağlı olacak.

NEFT Research Danışmanlık Ortağı Aleksandr Kotov ise Asya-Pasifik bölgesindeki ülkelerin çoğuna yapılan sevkiyatlardaki düşüşün temel nedeninin mevsimsel geçiş dönemi olduğunu belirtti. Kotov’a göre Çin’deki yerli kömür üretiminin toparlanması ve Endonezya ile Moğolistan’dan yapılan ithalatın istikrara kavuşması da sevkiyatlardaki düşüşte etkili oldu.

Expert RA kredi derecelendirme kuruluşunun Kurumsal Derecelendirmeler Bölümü Direktör Yardımcısı Oleg Yemelçenkov, eylül ayındaki düşüşün Asya pazarlarındaki temkinli alımlar, yüksek lojistik maliyetleri ve Karadeniz’deki kısıtlamaların birleşiminden kaynaklandığını belirtti. Yemelçenkov’a göre Çinli alıcılar tatil dönemi öncesinde spot piyasadan yaptıkları alımları azaltırken, Hint ithalatçılar da muhtemelen daha düşük fiyatları beklemek için alımlarına ara verdi.

Kommersant’ın haberine göre uzman, önümüzdeki aylarda Çin, Japonya ve Güney Kore’de kış aylarında tüketimin zirveye ulaşmasından önce stokların tamamlanması ihtiyacının termik kömür ihracatını destekleyebileceğini düşünüyor. Koklaşabilir kömür ihracatının ise yağmur mevsiminin ardından Hindistan’daki metalürji üreticilerinin talebindeki canlanmadan destek bulabileceğini değerlendiriyor.