Perakendeciler, pazaryerleri için vergi denetiminin sıkılaştırılmasını istedi

Rusya’da çevrim dışı perakendeciler ve bölgesel alışveriş merkezi sahipleri, pazaryerleriyle vergi koşullarının eşitlenmesi için hükümete başvurdu.

Çevrim dışı perakendeciler ile bölgesel alışveriş merkezi sahipleri, ticaret koşullarının eşitlenmesi amacıyla pazaryerlerine (Marketplace) yönelik vergi denetiminin güçlendirilmesi talebiyle hükümete başvurdu. Başvuruda, internet üzerinden mal satışında vergiden kaçınmak amacıyla kullanıldığı durumlarda Basitleştirilmiş Vergilendirme Sistemi (USN) ile acentelik ve komisyon modellerinin sınırlandırılması istendi. Ayrıca sipariş teslim noktalarının (PVZ) teslim ettikleri malların cirosu üzerinden ek bir kesinti ödemekle yükümlü tutulması önerildi.

Kommersant’ın edindiği ortak mektup, Elektrikli Ev Aletleri ve Bilgisayar Ekipmanları Ticaret Şirketleri ve Üreticileri Birliği (RATEK), Rusya Tekstilciler Birliği, Leonardo mağaza zinciri ve bazı bölgesel alışveriş merkezlerinin işletmecilerinin temsilcileri tarafından Başbakan Mihail Mişustin’e gönderildi. RATEK ve Leonardo mektubun gönderildiğini doğruladı. Hükümet Ofisi de Kommersant’a mektubun alındığını teyit etti.

Yüzde 5’lik kesinti önerisi

Başvuru, geleneksel gıda dışı perakende ticaret ile alışveriş merkezlerinin ekonomik durumunun uzun süredir kötüleşmesinin yanı sıra vergi, düzenleyici ve altyapı yükleri arasındaki önemli farkla bağlantılı.

Başvuruyu hazırlayanlar, internet üzerinden mal satışında acentelik ve komisyon modellerinin ağırlıklı olarak vergiden kaçınmak veya vergi yükünü bilinçli biçimde azaltmak amacıyla kullanıldığı durumlarda bu uygulamaların sınırlandırılmasını ya da yasaklanmasını öneriyor. Basitleştirilmiş Vergilendirme Sistemi’nin (USN) kullanımının da sınırlandırılması talep ediliyor.

Ayrıca sipariş teslim noktalarının (PVZ) genel vergilendirme sistemine geçirilmesi veya teslim edilen malların cirosu üzerinden yüzde 5 oranında ek kesinti uygulanması olasılığının değerlendirilmesi isteniyor.

Mektupta, çevrim dışı perakendecilerin ücretler ve sigorta primleri için de önemli harcamalar yaptığına dikkat çekildi. Pazaryerlerinin bireysel girişimcilerle daha fazla çalışmasının ise vergi tahsilatının ve çalışanlara sağlanan sosyal güvencelerin azalmasına yol açtığı savunuldu.

Girişimcilik ve Ekonomi Geliştirme Enstitüsü Direktörü Artur Gafarov, USN’nin vergileri bilinçli biçimde azaltmak amacıyla ne zaman kullanıldığını belirlemenin hukuken zor olabileceği görüşünde. Gafarov, platformlar ile geleneksel perakendenin vergilendirilmesinin, ürünün satış biçimi nedeniyle önemli ölçüde farklılaştığını belirtiyor.

Çevrim dışı perakendecinin sattığı tüm mallar kendi mülkiyetinde olduğu için satış bedelinin tamamı gelir kabul ediliyor. Çevrim içi platformlar ise komisyon ve kesintiler yoluyla mal bedelinin yalnızca yaklaşık yüzde 30–40’lık kısmını gelir olarak elde ediyor ve vergiyi bu tutar üzerinden ödüyor. Geri kalan kısım için vergiyi satıcılar ödüyor.

Wildberries, Kommersant’a yaptığı açıklamada acentelik modelinin platformların vergi yükünü azaltmasına olanak sağladığı yönündeki görüşün gerçeği yansıtmadığını bildirdi.

Şirket, satıcının mal satışından, platformun ise kendi hizmetlerinden elde ettiği gelir üzerinden vergi ödediğini belirtti. Ozon ve Yandex Market yorum yapmayı reddetti.

PVZ’lerde zarar riski

DRT Vergi ve Hukuk Departmanı Ortağı Yuliya Orlova’ya göre sipariş teslim noktalarının genel vergilendirme sistemine geçirilmesi önerisi, fiilen PVZ işletmecileri için ortaklık modelinin sona ermesi anlamına geliyor. Noktaların önemli bir bölümü platformların kendisine değil, küçük girişimcilere ait. Orlova’ya göre ilave mali yük de mal fiyatlarına yansıtılacak.

Orlova, yüzde 5 oranındaki ek kesintinin noktaların önemli bir bölümünü zarar eder hâle getirebileceğini, PVZ’lerin kârlılık marjının genellikle yüzde 3–8 arasında değiştiğini belirtiyor.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanı Maksim Reşetnikov, Mayıs 2026’da şu ifadeyi kullandı:

“Çevrim içi platformları oldukça ciddi biçimde düzene çağırdık.”

Pazaryerleri üzerinden ve fiziksel mağazalarda satılan malların vergilendirilmesindeki eşitsizlik sorunu güncelliğini koruyor. Daha önce Vergi Politikası Merkezi ile Rusya Bilimler Akademisi Ulusal Ekonomi Tahmin Enstitüsü de çevrim içi platformlara yönelik vergilendirmenin sıkılaştırılmasını önermişti.

O dönemde bu tür önlemlerin gerekliliği, bütçenin elde edemediği gelirlerle ilişkilendirilmişti. Analistlerin tahminlerine göre bu tutar 2026’da 440 milyar ile 690 milyar ruble arasında olabilir.

Ek kesinti yerine vergi denetimi önerisi

Kept Vergi ve Hukuk Danışmanlığı Departmanı Direktörü Anton Grebençuk, daha önce alınan önlemlere rağmen malların vergilendirilmesindeki eşitsizlik sorununun hâlen sürdüğünü belirtiyor.

Grebençuk’a göre sektör açısından e-ticaret piyasası katılımcılarına ek kesintiler uygulanmasından ziyade, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) vergi ödemelerine yönelik denetimin geliştirilmesi daha güncel bir adım olabilir. Grebençuk ayrıca alışveriş merkezi sahiplerine emlak vergisi ile arazi vergisinde belirli teşvikler sağlanmasını öneriyor.

İnternet Ticaret Şirketleri Birliği Başkanı Artem Sokolov ise sektörün büyümesiyle dijital platformların ülkenin en büyük vergi mükellefleri arasına girdiğini belirtiyor. Sokolov ayrıca geçen yıldan bu yana en büyük platformların tamamının, işletmenin yapay biçimde bölündüğüne ilişkin belirtiler taşıyan satıcılar hakkında vergi makamlarına veri aktardığını ifade ediyor.