.webp){kind=logo}
Rusya’da internetten satın alınan ürünlerin iade koşullarını değiştirmeyi öngören yasa tasarısı, tüketici örgütlerinin tepkisini çekerken satıcılar ve pazaryerleri iade hakkının kötüye kullanılmasına dikkat çekiyor.
Birden fazla tüketici örgütü, Ekonomi Bakanlığının hazırladığı ve internetten satın alınan ürünlerin iade kurallarını sıkılaştıran yasa tasarısına karşı çıktı. İlgili derneklerin temsilcileri, önerilen değişikliklerin alıcıların haklarını önemli ölçüde daralttığını düşünüyor. Satıcılar ve pazaryerleri ise işletmelerin iade hakkının kötüye kullanılmasından zarar gördüğünü savunuyor.
Kommersant, uzaktan alışverişte ürün iadesinin koşulları bakımından “Tüketici Haklarının Korunması Hakkında” yasada değişiklik öngören yasa tasarısına ilişkin Toplumsal Tüketici Girişimi’nin (OPİ) görüşlerini inceledi. Dernek, değişikliklerin internetten ürün satın alan tüketicilerin mevcut düzenlemeye kıyasla haklarını belirgin biçimde sınırladığını belirtiyor. Yasa tasarısının hazırlayıcısı olan Rusya Ekonomi Bakanlığı ise Kommersant’a, önerilen değişikliklerin öncelikle pazaryerleri ile iş ortakları arasındaki çalışma koşullarını eşitlemeyi amaçladığını bildirdi.
İade hakkının tamamen kaldırılabileceği kategoriler
Değişikliklerle özellikle uzaktan satın alınan bazı ürün kategorilerinde iade hakkının tamamen kaldırılabilmesine olanak tanınıyor. Buna, ön ödemesi yapılmış ürünlerden teslim alınmadan önce dahi vazgeçilememesi de dahil. Söz konusu listenin Rusya hükümeti tarafından ayrı bir ikincil düzenlemeyle oluşturulması öngörülüyor. Ayrıca sipariş teslim noktaları (PVZ), iadeyi reddedebilecek pazaryeri satıcısının kararına bağımlı hale getiriliyor ve tüketicilerin teslim edilmeden önce vazgeçtikleri ürünlerin teslimat masraflarının kendilerinden tahsil edilmesine dayanak oluşturuluyor. Ürünün tüketicinin bizzat bulunmadığı şekilde teslim edilmesi halinde, ürünün kazara yok olması riski tüketiciye aktarılıyor. OPİ, bu maddelerin düzeltilmesini veya yasa tasarısından çıkarılmasını öneriyor.
Kommersant’ın mektup ve değerlendirmelerini incelediği Moskova Tüketicileri Koruma Derneği (MOZP) ile Tataristan Tüketiciler Birliği de benzer bir tutum sergiledi. MOZP, değişikliklerin uzaktan alışveriş yapan vatandaşların hukuki korunma düzeyini düşürdüğünü düşünüyor. MOZP ayrıca ürün açıklamasının alıcının beklentilerine uymamasının sonuçları alıcının kendisine yükleneceği için satıcıların ürünleri gerçeğe uygun biçimde açıklama konusundaki isteğinin de azalabileceğini belirtiyor.
Satıcılar iade hakkının kötüye kullanılmasından şikâyetçi
Pazaryeri Satıcıları Birliği Başkanı Andrey Pasınkov, durumun alıcılar açısından her yönüyle bu kadar kritik olmadığı görüşünde. Elektronik Ticaret Temsilcileri Derneği Başkanı Aleksey Moskalenko da bu görüşe katılıyor. Moskalenko, özellikle gıda takviyeleri ve sporcu besinleri gibi bazı ürünlerin, alıcının ürünü evine götürüp daha sonra iade etmesinin ardından sipariş teslim noktasında kontrol edilmesinin mümkün olmadığını hatırlatıyor. Moskalenko, böyle bir durumda ürün değiştirilmiş olabileceği için sonraki tüketicilerin kalitesiz bir ürünle karşılaşma riski bulunduğunu belirtiyor. Wildberries de çevrim içi platformlarda yeniden satışa sunulması ek kontrol önlemleri gerektiren ürün kategorileri bulunduğunu, gerekli kontrol yapılmadan tekrar satışın ürünün kalitesi ve güvenliği açısından risk oluşturabileceğini doğruluyor.
“Rustam Kurmayev ve Ortakları” kıdemli hukukçusu Vladislav Geyts, satıcıların gerçekten de satın aldıkları ürünleri birkaç gün kullanıp ardından iade edebilen alıcıların iade hakkını kötüye kullanmasıyla karşı karşıya kaldığını belirtiyor. “Entelektüel Kapital” hukuk firmasının dava projeleri yöneticisi Nargiz Mamajanova ise şu anda satıcıların yüzde 62’sinin iadelerden şikâyet ettiğini, giyim segmentinde satın alımdan vazgeçme oranının yüzde 45’e ulaştığını hatırlatıyor.
Vladislav Geyts’e göre iade sorunlarının, tüm tüketicilerin haklarını daraltmak yerine ürünün satışa uygun görünümünün korunmasına ilişkin şartlar ve kötü niyetli alıcılara uygulanacak sonuçlar üzerinden hedefe yönelik biçimde çözülmesi daha makul. Dijital Platformlar Derneği Başkanı Oraz Durdıyev de bundan sonraki düzenlemelerin ürün kategorilerinin özellikleri dikkate alınarak ve satıcı ile alıcının çıkarları arasındaki denge korunarak yapılması gerektiği görüşüne katılıyor.
