.webp){kind=logo}
Rusya’da tüketici harcamaları yıllık bazda artmayı sürdürürken, yaz aylarında tüketimdeki aylık büyüme belirgin biçimde yavaşladı. Ücret artışının hız kesmesi de özel talebin önümüzdeki dönemde ivme kazanmasını sınırlayan başlıca unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Rus tüketiciler ağustosta karşılaştırılabilir fiyatlarla alışverişe geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,9 daha fazla harcama yaptı. Alfa-Bank analistlerinin hesaplamasına göre yıllık bazdaki bu artış, dönem içindeki talebin keskin biçimde yavaşladığını gizliyor: İlkbahardaki hızlı büyümenin ardından halkın harcamaları yaz aylarında zayıf arttı. Gıda alışverişleri talebi hâlâ desteklerken, gıda dışı ürünlere yönelik talep şimdiden zayıflıyor. Aynı zamanda halkın harcamalarındaki artışın başlıca kaynağı olan ücretlerdeki artış da yavaşlıyor.
Alfa-Bank analistleri, tüketici sektörüne ilişkin eylül ayı izleme raporunda, karşılaştırılabilir fiyatlarla tüketici harcamalarının ağustosta yıllık bazda yüzde 5,9 arttığını bildirdi. Gıda harcamalarındaki artış temmuza kıyasla bir miktar hızlandı. Gıda dışı ürünlere yönelik harcamalardaki artış ise, ilkbaharda otomobil piyasasında yaşanan canlanmanın ardından otomobil satışlarının zayıflamasının da etkisiyle yavaşladı.
Astra UA’dan Dmitriy Polevoy’un Sberİndeks verilerine dayanan tahminlerine göre, mevsimsellikten arındırılmış tüketim haziran-ağustos döneminde aylık ortalama yüzde 0,2 artarken, bu oran bu yılın mart-mayıs döneminde yüzde 1,5 olmuştu. Aylık artış ağustosta, temmuzdaki yüzde 0,32’nin ardından yüzde 0,18 olarak gerçekleşti.
Tüketiciler hâlâ geçen yıla kıyasla daha fazla alışveriş yapıyor ancak harcamaları aydan aya ilkbahardakinden çok daha yavaş artıyor.
Yaz aylarında talep zayıfladı
Tüketimdeki yavaşlamanın işaretleri Rosstat’ın temmuz istatistiklerinde görülmeye başlamıştı. Verileri inceleyen Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi (TsMAKP), mevsimsellikten arındırılmış tüketici harcamalarının temmuzda hazirana göre yüzde 0,1 arttığını tahmin etti. Artış haziranda yüzde 0,2, mayısta ise yüzde 0,8 olmuştu. Merkez analistlerinin hesaplamalarına göre gıda dışı ürün satışları temmuzda bir önceki aya göre yüzde 0,3 azalırken, gıda satışları yüzde 0,4, ücretli hizmetler ise yüzde 0,3 arttı. Sber’in Makroekonomik Araştırmalar Merkezi (TsMİ) ise kendi güncel verilerine dayanarak halkın harcamalarının temmuzda yüzde 0,27 azaldığını hesapladı. Göstergenin aylık değişimine ilişkin tahminler farklılık gösterse de ilkbahar döneminin sona ermesinin ardından talebin zayıfladığına işaret ediyor.
Halkın gelirlerindeki dinamik dikkate alındığında, öngörülebilir gelecekte özel talebin hızlanmasını beklemek mümkün görünmüyor. Reel harcanabilir gelirler ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 1,5 arttı; bu oran ilk çeyrekte yüzde 1,7 olmuştu. Reel ücretlerdeki artış ise mayıstaki yüzde 4,5’ten haziranda yüzde 3,4’e geriledi. TsMAKP’nin hesaplamalarına göre mevsimsellikten arındırılmış haziran ayı ücretleri mayısa göre artmadı. Dmitriy Polevoy, Sberİndeks’in medyan ücretlere ilişkin verilerinin temmuzda soğumanın devam ettiğine işaret ettiğini belirtti. Polevoy, bunu şirketlerin kârlarındaki düşüş ve maliyetlerindeki artışla ilişkilendiriyor.
Borçlanma ve tasarruflardaki düşüş tüketimi destekliyor
Şimdilik talep, borçlanma ve halkın tasarruflarındaki küçük çaplı düşüşle destekleniyor.
Rusya Merkez Bankası verilerine göre bankaların hane halkından alacakları ağustosta 0,2 trilyon ruble arttı. Gazprombank’tan Yevgeniy Susin, yeni kullandırılan kredilerde tüketici kredilerine doğru belirli bir yönelim görülmeye başladığını belirtti. Alfa-Bank’ın hesaplamalarına göre vatandaşlar 2026’nın ilk yarısında tasarrufa 4,7 trilyon ruble ayırdı; bu tutar bir yıl önce 4,9 trilyon rubleydi. Bankanın hesapladığı emek gelirlerinden tasarruf oranı, 2025 sonundaki yüzde 16’dan şu anda yüzde 15’e geriledi. Bu durum alışverişleri desteklemeye yardımcı olsa da artış hızındaki yavaşlamayı ortadan kaldırmıyor.
Eylül ayına ilişkin ilk veriler bu eğilimlerin devam ettiğine işaret ediyor ancak ayın geneline ilişkin sonuç çıkarmak için henüz yeterli değil. Sberİndeks, 31 Ağustos-6 Eylül haftasında tüketimdeki reel artışı yıllık bazda yüzde 2,5 olarak hesapladı. Harcamalar bir önceki haftaya göre yüzde 2,1 azaldı ancak eylülün ilk günlerinde bu tür bir düşüş mevsimsel nitelik taşıyor.
Yaz aylarına ilişkin veriler, Rusya Merkez Bankası’nın temel tahmininde 2026 yılı için öngörülen düşük tüketim artışı beklentisiyle henüz örtüşmüyor. Bankanın tahmininde artış yüzde 1,5-2,5 olarak öngörülürken, Sber’in TsMİ tahmini yüzde 3,9 seviyesinde. Yıllık sonucun Rusya Merkez Bankasının öngördüğü aralıkta kalabilmesi için talebin kalan aylarda şimdiye kadarkinden çok daha güçlü biçimde yavaşlaması gerekiyor.
