Manturov: Paralel ithalatın ani iptali planlanmıyor

Rusya Federasyonu Birinci Başbakan Yardımcısı Denis Manturov, paralel ithalatın ani iptalinin söz konusu olmadığını belirterek; sanayi, teknoloji, dış ticaret, uçak üretimi, mikroelektronik, otomotiv, gemi inşası, metalürji, marketplace düzenlemeleri ve uzay projelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Denis Manturov, “Kommersant”ın sorularını yanıtladı. Rusya Federasyonu Birinci Başbakan Yardımcısı, yatırımlar, dış ticaret, uçak sanayisi ve mikroelektronik, otomotiv ve gemi inşası, metalürji ve çevrimiçi pazaryerleri (marketplace), savaş dronları üretimi ve uzay alanlarındaki zorluklar ile başarıları anlattı. Manturov’un röportajından öne çıkanlar şöyle;

Teknolojiler ve yatırımlar

Bütçe kısıtlamalarına rağmen teknolojik liderliğe ulaşmak kilit öncelik olmayı sürdürüyor. Bütçe dışı kaynaklar ve özel sanayi ortakları rol oynuyor.

Yapısal değişiklikler planının ilk “kesiti”, teknolojik gelişimin tüm temel göstergelerinde değerlerin yakalandığını gösterdi.

Yatırım projelerinin başlatılması yalnızca Batı teknolojilerine erişimle bağlantılı değil; kendi potansiyelleri ve yetkinlikleri esas almak gerekiyor.

Paralel ithalat

Mekanizma geçici ve duruma bağlı. Uygulama hacimleri azalıyor ancak ani bir iptal planlanmıyor.

Mikroelektronik ve nadir toprak metalleri

En zor görev mikroelektronik. 300-90 nanometre çipleri seri olarak üretiyoruz. 2025’te 350 nanometrelik kendi litografımızı çıkardık, 2026’da 130 nanometreye ulaşmayı planlıyoruz.

Nadir toprak metalleri rezervleri bakımından Rusya, Çin’den sonra dünyada ikinci sırada yer alıyor. Fiyatlardaki düşüş nedeniyle projeler özel sektör için kârlı olmaktan çıktığı için devlet sektörün lokomotifi hâline geliyor.

Nadir ve nadir toprak metalleri projelerine katılımcı çevresinin altın madenciliği sektöründeki şirketler sayesinde genişlemesi olumlu bir eğilim.

Uçak sanayisi

İthal ikameli “Superjet” için sertifikanın bu yıl alınması bekleniyor; bunun ardından ilk ticari teslimatlar başlayacak.

Sertifika verilmesinde öncelik sırası: İl-114, ardından “Superjet”, sonra helikopterler ve MS-21.

İl-114, Avrupa’daki muadili ATR-72’den daha iyi oldu. Bu nedenle “Ladoga”nın (44-48 koltuk) taşıma versiyonuna yönlendirilmesi, İl-114’ün (64-68 koltuk) seri üretimine ağırlık verilmesi gündeme gelebilir.

MS-21 konusunda kısa versiyonun yapılmasına karar verildi (iki bölüm eksik). 2028’den sonra A320’nin doğrudan rakibi olacak.

MS-21’in ilk uçaklarının maliyeti piyasa fiyatından yüksek olacak; havayolu şirketleri için fark devlet sübvansiyonuyla karşılanacak. 2030’dan sonra fiyat 7,4 milyar rubleye düşebilir.

Tu-214’te akış hattına geçiliyor (kanat montajı dört ay yerine iki hafta sürüyor). Planlarda, üç yerine iki mürettebat üyeli bir versiyon bulunuyor.

Devlet, “Baykal” için deneysel tasarım çalışmaları (DTC) kapsamında kaynak ayırıyor; uçak sertifikasyon testleri aşamasına geçti.

Hava taşımacılığı sektörünün geliştirilmesine yönelik Kapsamlı Program’ın (KPGA) güncellenmiş versiyonunun yıl sonuna kadar ortaya çıkması gerekiyor.

İnsansız hava araçları

Yerli işletmeler, bugün günde 15 binden fazla FPV dron teslimatı sağlayabilecek kapasitede (2023’te bu miktar bir ayda üretiliyordu).

Kara ve deniz robotik komplekslerinin model yelpazesi 100’den fazla modifikasyondan oluşuyor.

Kara ve deniz insansız sistemleri, özel askerî operasyon kapsamında muharebe görevlerinin çözümünün ayrılmaz bir parçası hâline geldi.

Uzay

“Soyuz-5” roketi (orta sınıf, alçak yörüngeye 17 tona kadar) öncelikli durumda. Faydalı yükün kilogram başına fırlatma maliyeti “Soyuz-2.1”e göre üçte bir daha düşük.

“Soyuz-5”, Kazakistan ile yürütülen uluslararası “Bayterek” projesinin parçası.

Yeniden kullanılabilirlik “Amur-SPG” projesi kapsamında çalışılıyor; sırada atış testleri var.

Otomotiv sektörü ve hurda toplama bedeli

Hurda toplama bedelinin endekslenmesine ilişkin kararlar 2030’a kadar onaylandı. Rusya Federasyonu’nda üretimi yerelleştiren yatırımcıları korumak amacıyla Avrasya Ekonomik Birliği ülkelerinden araç ithalatındaki “boşluklar” kapatılacak.

Rusya Federasyonu’nda üretilen otomobillerin iç pazardaki payı şu anda yüzde 60’ı aşıyor (daha önce yüzde 53-55’ti).

Haval fabrikası yüzde 100 yabancı sermayeli bir istisna olmaya devam ediyor; çünkü Rusya’dan ayrılmadı ve özel yatırım sözleşmesini daha önce imzaladı. Onun için oyunun kurallarını değiştirmek doğru olmazdı.

Gemi inşası

“Zvezda”da “Arktik SPG-2” için ilk tanker (“Aleksey Kosıgin”) hâlihazırda sefer yapıyor, ikincisi yakın zamanda teslim edilecek, birinin daha bu yıl teslim edilmesi planlanıyor.

Kuzey Deniz Yolu için buz kıran gemiler konusunda bütçe dışı finansman kaynakları üzerinde çalışılıyor. Harekete geçirilmiş iş birliğini durdurmak mümkün değil.

Metalürji

Demir metalürjisine destek hedefli biçimde sağlanıyor (PMH, “PromSort”, “Meçel” ve diğerleri). Bu, vergi ve kredi yükünün yeniden yapılandırılması anlamına geliyor.

Talebin teşvik edilmesi: Demir yolu araçları için Rus tekerleklerinin zorunlu kullanımı, Moskova-Sankt-Peterburg yüksek hızlı demir yolu hattı için 1 milyon ton metal siparişi.

İthal ürünlerden sıvı çelik için özel tüketim vergisi alınmasına ilişkin yasa tasarısı hazırlandı.

Marketplace’ler

Adil rekabet için farklı segmentlere yönelik gereklilikler (offline ve marketplace’ler) eşitlenmeli.

Offline’da Rus ürünleri için raf alanı kotası var. Marketplace’te ise ürün aramasında yabancı ürünle eşit düzeyde Rus ürünü şeklinde bir alternatif bulunmalı, arama sonuçlarında ilk sırada ulusal ürün gösterilmeli.

“Platform Ekonomisi Hakkında” yasa 1 Ekim 2025’te yürürlüğe girdi. Sahte ürünlerle mücadeleye yönelik ek önlemler (“Çestnıy Znak” ile entegrasyon ve diğerleri) görüşülüyor.