.webp){kind=logo}
Mobil şebekelerde ayda 15 GB’ı aşan uluslararası trafik için planlanan ek ücret uygulaması, telekom şirketlerinin teknik hazırlık sorunları nedeniyle ertelenme ihtimaliyle gündeme geldi. Sektör kaynaklarına göre operatörler, yeni sistemi devreye almak için ek süre talep ediyor.
Telekom şirketleri, nisan ayının ortasında mobil şebekelerde ayda 15 GB’ı aşan uluslararası trafik tüketimi için ek ücret uygulamasının yürürlüğe girişinin olası ertelenmesini Rusya Dijital Kalkınma Bakanlığı ile görüştü. Düzenlemenin 1 Mayıs 2026’da yürürlüğe girmesi planlanmıştı. Bu konu normatif olarak düzenlenmiş değil.
“Vedomosti” görüşmelere katılan kuruluşlardaki üç kaynaktan aldığı bilgiye daynarak verdiği habere göre bu kaynaklardan ikisinin aktardığına göre operatörler, internet ve arama hizmetlerinin tüketimini gerçek zamanlı olarak izlemeyi, bunları ücretlendirmeyi, bakiyeden düşmeyi ve farklı ödeme koşullarına sahip çok sayıdaki tarifede fatura kesmeyi sağlayan faturalandırma sistemlerinin ayarlanmasındaki zorluklar nedeniyle düzenleyicinin talebi doğrultusunda abonelerden belirtilen tarihlerde teknik olarak ücret tahsil etmeye hazır değil.
Forbes, mart ayı sonunda görüşmelerin gidişatını bilen bir kaynağa dayandırdığı haberinde Dijital Kalkınma Bakanı Maksut Şadayev’in operatörlerden 1 Mayıs’tan itibaren mobil şebekelerde ayda 15 GB’tan fazla uluslararası trafik kullanımı için ücret uygulamasını istediğini yazmıştı. BBC bir kaynağa dayandırdığı haberinde Rus vatandaşlarının her ilave gigabayt mobil VPN trafiği için ortalama 150 ruble ödemekle yükümlü tutulmasının istendiğini yazmıştı. VPN servislerinin trafiği operatörler açısından yurtdışı trafik olarak görünüyor.
VPN kullanımını azaltma adımları
Yabancı mesajlaşma uygulamaları Telegram ve WhatsApp’a yönelik getirilen kısıtlamalar çerçevesinde Meta’ya ait olan ve Rusya’da aşırılık yanlısı olarak tanınıp yasaklanan WhatsApp ile ilgili olarak Şadayev, 31 Mart’ta bakanlığın Rusya’da VPN kullanımını azaltmaya yönelik tedbirleri hayata geçirdiğini söylemişti. Şadayev, bakanlığın kullanıcılar için sorumluluk getirilmesine karşı olduğunu ve bu tür tedbirlerin sonuçlarını kullanıcılar açısından en aza indirmeyi amaçladığını belirtmişti.
RBC’nin kaynaklara dayandırdığı haberine göre yaklaşık 20 telekom şirketi, 16 Nisan’da bakanla yaptıkları toplantıda yurtdışı iletişim kanallarının genişletilmesine ilişkin moratoryumu imzaladı. Aynı dönemde bazı büyük Rus servisleri de kullanıcılarını VPN açıkken hizmetin kullanılamadığı konusunda bilgilendirmeye başladı.
Girişimin görüşülme sürecini bilen bir kaynak, her telekom şirketinin talebi kendi şekilde yorumladığını söyledi. Kaynağa göre şu anda her şey düzenli görüşmeler aşamasında bulunuyor. Kimi şirketler talebi 1 Mayıs’tan itibaren yerine getirmeye hazırken, bazılarının faturalandırma sistemlerini yeni biçimde ayarlayabilmesi için sonbahara kadar zamana ihtiyacı olacak.
Başka bir telekom şirketine yakın bir diğer kaynak da görüşmelere katılan bazı tarafların, tarife planlarını gözden geçirmek ve düzenlemeleri tüketiciler açısından daha az sancılı hale getirmek için düzenleyiciden kendilerine birkaç ay vermesini istediğini söyledi. Kaynak, düzenleyicinin tüm görüşleri dinleyeceğini ve sonunda “1 Mayıs’a, 1 Eylül’e ya da 2028’e kadar yapılması arasında orta bir yol” bulacağını düşünüyor.
Teknik belirsizlikler sürüyor
Görüşmelere katılan kurumlardan birindeki üçüncü kaynak da bir ay içinde ayarlamaların yapılmasının teknik olarak gerçekten imkansız olduğunu söyledi. Kaynak, operatörün aboneyi uluslararası trafik limitinin dolmak üzere olduğu ve küresel ağa kesintisiz erişimi sürdürebilmek için bakiyesini yüklemesi gerektiği konusunda önceden bilgilendirmesi gerektiğini belirtti. Ayrıca şu anda bazı durumlarda bunun soru işareti yarattığını, çünkü bazı Rus şirketlerinin internet siteleri ve uygulamaları için yabancı IP adresleri kullandığını kaydeden kaynak, hangi trafiğin uluslararası olarak tanımlanacağının da net olmadığını söyledi.
Aynı kaynak, Rusya topraklarında kurulu Google içerik dağıtım ağı (CDN) sayesinde trafiğin fiilen Rus trafiğine dönüştüğünü ifade etti. Ancak Rusya’da YouTube’un yavaşlatılmasının ardından kullanıcıların oradaki içerikleri tüketebilmek için VPN kullanmak zorunda kaldığını anlattı.
Kaynaklardan biri, abonelerin 15 GB uluslararası trafik sınırını aşması ve bu trafiğin ücretini ödememesi halinde operatörlerin ne yapması gerektiğinin de sonuna kadar net olmadığını söyledi. Kaynak, bu durumda hızın asgari seviyeye mi düşürüleceği, hesaptan otomatik olarak para mı çekileceği yoksa internetin mi kesileceği sorularının bulunduğunu belirterek tedbirin açıklığa kavuşturulması gerektiğini ifade etti.
Vedomosti’nin haberine göre T2, MegaFon, Beeline ve MTS temsilcileri yorum yapmayı reddetti.
“TMT Consulting” Genel Müdürü Konstantin Ankilov, mobil şebekelerde ayda 15 GB’ı aşan uluslararası trafik tüketimi için ek ücret tahsilatına başlanabilmesi için faturalandırma sisteminin geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Ankilov, trafiğin yönüne göre kayıt altına alınmasına ilişkin teknik meselelerin çözülmesi gerektiğini, bunun da ülkedeki 180 milyon mobil internet kullanıcısının her biriyle bağlantılı şekilde yapılacağını belirtti. İlk aşamada bunun tarife planlarında değişiklik yapılmasını gerektireceğini kaydetti. Telecom Daily Genel Müdürü Denis Kuskov da teknik hususların gerçekten açıklığa kavuşturulması gerektiğini söyledi. Kuskov, yeni koşullar nedeniyle faturalandırma sistemlerinde düzeltmeler gerektiğini belirtti. Uzman, bu nedenle operatörlerin geçici zorluklarının tamamen anlaşılır olduğunu ifade etti.
Bağımsız analist ve Telegram kanalı abloud62’nin yazarı Aleksey Boyko’ya göre şebeke ayarlarındaki bu tür değişiklikler için aylar, bazı durumlarda ise yarım yıl gerekiyor.
Ankilov, aktif bir abonenin ayda ortalama 25-30 GB internet tükettiğini tahmin etti. Ancak bunun, büyük bölümü Rusya içindeki servislere denk gelen toplam trafik hacmi olduğunu belirtti. Uzman, bu nedenle 15 GB’ın küçük bir hacim gibi görünmediğini değerlendirdi. Kuskov ise ayda 15 GB VPN trafiği harcanabilmesi için abonenin bunu neredeyse hiç kapatmaması gerektiğini söyledi. Uzman, söz konusu trafik hacminin mobil cihazda standart kullanım için fazlasıyla yeterli olduğunu belirtti. Kuskov, 15 GB’ın üzerindeki kullanımın yabancı yapay zeka sistemlerinin kullanılması, film indirilmesi ve yoğun şekilde YouTube izlenmesi için gerekli olabileceğini sıraladı.
Operatörlerden birine yakın bir kaynak, kullanıcıların tamamının ayrık tünellemeyi öğrenmediğini, bu nedenle bu kullanıcılar için bütün trafiğin yurtdışı trafik haline geleceğini belirtti.
