Bloomberg: Rusya’nın güvenlikle ilgili teklifleri kabul edilemez

Amerikan Haber Ajansı Bloomberg, Rusya’nın ABD ve NATO’ya ilettiği güvenlikle ilgili teklifleri arasındaki bazı şartların Washington tarafından “kabul edilemez” olarak nitelendirildiğini belirtti.

İsminin açıklanmaması koşuluyla Bloomberg’e konuşan ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki yetkililerin sözlerine atıfta bulunan ajans,  ABD’nin Rusya’nın bazı önerilerini faydalı bulduğunu, ancak bazı tekliflerin Washington tarafından kabul edilemez olarak görüldüğünü aktardı.

17 Aralık 2021’de Rusya Dışişleri Bakanlığı, ABD ve NATO’ya ilettiği çeşitli güvenlik garantileri ile ilgili teklifleri içeren iki ayrı anlaşma taslağı yayınlamıştı.

Rusya Dışişleri Bakanlığının internet sayfasında yayınlanan belgelerde, ilgili tarafların “eşit ve bölünmez güvenlik ilkeleri çerçevesinde birbiriyle etkileşimde olması” gerektiği vurgulandı. 

Tartışmalı uluslararası konuların Birleşmiş Milletlerin kararları ve uluslararası hukuk çerçevesinde barış yoluyla çözülmesinin önemine işaret edilen belgelerde, “Taraflar, birbirinin ulusal güvenliğini tehdit edebilecek koşul veya durumları yaratmamayı taahhüt eder. Taraflar, olası tehlikeli durumların oluşturulması yönündeki risklerin düşürülmesi amacıyla askeri planlama ve tatbikatların düzenlemesi sürecinde itidalli davranacak.” ifadeleri kullanıldı.

ABD’ye yöneltilen anlaşma taslağında, ilgili tarafların, birbirine saldırı düzenlemek için başka ülkelerin topraklarını kullanmaması gerektiği vurgulandı.

Belgede, “ABD, NATO’nun doğuya doğru genişlemesinden ve eski Sovyetler Birliği ülkelerinin NATO’ya alınmasından vazgeçileceğini taahhüt eder. ABD, eski Sovyetler Birliği ülkelerinde ve NATO üyesi olmayan ülkelerde askeri üslerini kurmayacak, herhangi bir askeri faaliyette bulunmak için bu ülkelerin altyapısını kullanmayacak ve bu ülkelerle askeri iş birliği yapmayacak.” ifadelerine yer verildi.

İlgili ülkelerin, birbirinin ulusal güvenliğine tehlike yaratacak füzelerin başka bölgelerde konuşlandırmaması gerektiği vurgulanan belgede, tarafların, uçak ve gemileri ulusal sular dışında birbirini tehdit etme amacıyla kullanmaktan vazgeçeceği belirtildi.

Bu bağlamda, etkileşim mekanizmalarının kullanılması gerektiği kaydedilen belgede, “Taraflar, kısa ve orta menzilli füzelerini ulusal toprakları dışında ve birbirinin hedeflerini vurabileceği ulusal bölgelerde konuşlandırılmayacağını taahhüt eder.” denildi.

NATO‘ya yönelik anlaşma taslağında ise Rusya ve NATO’nun birbirini “düşman olarak görmemesi” ve oluşan sorunların çözümü için “etkileşim mekanizmaları” ile “sıcak hattın” oluşturulması gerektiği vurgulandı.

Tarafların Baltık ve Karadeniz bölgesinde özellikle tarafsız su ve hava sahalarındaki olayları önlemek için etkileşimde olacağı kaydedilen belgede, Avrupa’da ek askeri güçlerin konuşlandırılmayacağı belirtildi.

Belgede, “NATO anlaşması tarafları, NATO’nun ileride Ukrayna ve başka ülkeleri dahil ederek, genişlemesini engelleyen yükümlülükleri kabul ediyor, Ukrayna’nın yanı sıra Doğu Avrupa, Güney Kafkasya ve Orta Asya’daki devletlerin topraklarında herhangi bir askeri eylemden vazgeçiyor.” denildi.

İlk belgenin ana hükümleri şu şekilde:

• NATO’nun daha fazla genişlemesine son verilmesi ve Ukrayna’nın ittifaka katılımının engellenmesi;

• Rusya ve NATO üyelerinin rızasıyla istisnai durumlar dışında, Mayıs 1997’de belirlenen NATO ülkeleri dışındaki ülkelerde asker ve silah konuşlandırılmaması;
• Ukrayna, Doğu Avrupa, Kafkasya ve Orta Asya’da herhangi bir NATO askeri faaliyetinden vazgeçmek;
• Diğer tarafın topraklarını vurabilecekleri orta ve kısa menzilli füzeleri konuşlandırmaya son vermek;
• Mutabık kalınan sınır bölgesinde bir tugaydan daha fazla asker sayısını içeren tatbikatlar ve diğer eylemlerde bulunmamak, askeri tatbikatlar hakkında düzenli olarak bilgi alışverişinde bulunmak;
• Tarafların birbirlerini rakip olarak görmediklerini teyit etmek, tüm anlaşmazlıkları barışçıl yollarla çözmek için anlaşmayı pekiştirmek ve güç kullanımından kaçınmak;
• Diğer tarafça tehdit olarak algılanabilecek koşullar yaratılmayacağını taahhüt etmek;
• Acil durum irtibatları için yardım hatları oluşturmak.

Metin, eşit derecede geçerli olan Rusça, İngilizce ve Fransızca olarak hazırlandı.

İkinci belgenin ana hükümleri:

• Karşı tarafça ulusal güvenliğe tehdit olarak algılanacak alanlarda silah ve askeri birlik konuşlandırmamak;
• Nükleer ve nükleer olmayan teçhizata sahip ağır bombardıman uçaklarının, diğer tarafın topraklarındaki hedefleri vurabilecekleri kendi hava sahaları dışındaki uçuşlarına son vermek;
• Savaş gemilerinin karşı tarafın topraklarındaki hedefleri vurabilecekleri ulusal suları dışındaki alanlarda bulunmasından kaçınmak;
• Orta ve kısa menzilli füzeleri yurt dışına ve karşı tarafın topraklarındaki hedefleri vurabilecekleri alanlara yerleştirmemek;
• Nükleer silahları yurt dışına konuşlandırmamak ve halihazırda konuşlandırılmış olanları iade etmek. Ayrıca nükleer silahların kendi bölgeleri dışında konuşlandırılması için alt yapıyı ortadan kaldırmak;
• Nükleer silah kullanımına yönelik senaryolar geliştirerek askeri tatbikatlar yapmamak ve nükleer silaha sahip olmayan ülkeleri nükleer silah kullanmaya hazırlamamak;
• ABD ve NATO’nun doğuya doğru daha fazla genişlemesine son verilerek Sovyet sonrası ülkeleri ittifaka kabul etmeyi reddetmek;
• ABD’nin Sovyet sonrası ülkelerde askeri üsler oluşturmaması, askeri altyapılarını kullanmaması ve onlarla askeri işbirliği geliştirmemesi.

Rusya’dan ABD ve NATO’ya “güvenlikle ilgili teklifleri dikkate alma” çağrısı

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, ABD ve NATO’ya ilettikleri güvenlik garantileri ile ilgili teklifleri dikkate alma çağrısında bulundu.

Söz konusu teklifleri içeren iki ayrı anlaşma taslağını yayınladıklarını belirten Ryabkov, bu belgelerin birbirini “tamamladıklarını” ve “bir bütün olarak ele alınması” gerektiğini vurguladı.

Ryabkov, “Amerikan tarafını, Rusya’nın inisiyatifini ciddi şekilde dikkate almaya çağırıyoruz. Dünyadaki durum çok gergin ve gerilimi azaltmanın yollarını bulmak ortak çıkarımızdır.” dedi.

ABD ile bu teklifleri müzakere etmeye hazır olduklarını vurgulayan Ryabkov, “ABD ile müzakereleri üçüncü bir ülkede yarın bile başlatmaya hazırız. Amerikalılara, bu bağlamda, Cenevre teklif edildi.” şeklinde konuştu.

Ryabkov, bu konuda ABD ile NATO’dan ne evet ne de hayır yanıtını aldıklarını vurgulayarak, yanıt beklediklerini söyledi.

ABD ve NATO’nun durumu gerginleştirme yönündeki çizgisi kabul edilemez

Rusya ve ABD’nin nükleer silaha sahip olduklarına vurgu yapan Ryabkov, bu bağlamda iki ülkenin Avrupa’daki güvenlikten sorumlu olduklarını söyledi.

İki ülke arasındaki ilişkilerin “kritik noktaya” geldiğini belirten Ryabkov, “ABD ve NATO’nun durumu gerginleştirme yönündeki çizgisi kabul edilemez ve son derece tehlikelidir.” değerlendirmesinde bulundu.

Ryabkov, “Washington ile NATO müttefiklerinin, planlanmayan tatbikatların düzenlenmesi, uçak ve gemilerin tehlikeli yakınlaşması dahil Rusya’ya karşı sürekli düşmanca eylemlerde bulunmasından ve Ukrayna topraklarının askeri anlamda keşfedilmesinden derhal vazgeçmesi gerekiyor.” şeklinde konuştu.